Śviet11

Vialiki adronny kałajdar nadoŭha spyniŭ pracu

Vialiki adronny kałajdar prypyniŭ pracu na čatyry hady dla maštabnaj madernizacyi. Pra heta paviedamiŭ Jeŭrapiejski centr jadziernych daśledavańniaŭ (CERN).

Fota: CERN

Za hety čas płanujecca pravieści techničnaje absłuhoŭvańnie i abnavić paskaralnik u miežach prahramy Long Shutdown 3 (LS3). Paśla madernizacyi kałajdar pieratvorycca va ŭstanoŭku vysokaj śvietnaści HiLumi LHC.

Čakajecca, što abnoŭleny kałajdar zmoža rabić u dziesiać razoŭ bolš sutyknieńniaŭ čaścic za siekundu, čym raniej. Heta dapamoža navukoŭcam atrymać bolš dakładnyja danyja i pašyryć daśledavańni fundamientalnych zakonaŭ pryrody.

U CERN adznačajuć, što Vialiki adronny kałajdar i raniej nieadnarazova spyniali dla techničnaha absłuhoŭvańnia, adnak ciapierašniaja madernizacyja stanie samaj maštabnaj z momantu jaho zapusku ŭ 2008 hodzie.

Adnoj z hałoŭnych zadač paśla adnaŭleńnia pracy stanie bolš dakładnaje vyvučeńnie bazona Chihsa, adkryćcio jakoha było paćvierdžana z dapamohaj kałajdara ŭ 2012 hodzie. Taksama navukoŭcy praciahnuć pošuk novych fizičnych źjaŭ, jakija vychodziać za miežy sučasnaj Standartnaj madeli fiziki.

Vialiki adronny kałajdar — samy vialiki i mahutny ŭ śviecie paskaralnik zaradžanych čaścic (pratonaŭ i ciažkich ionaŭ). Heta hihanckaje padziemnaje kalco daŭžynioj kala 27 kiłamietraŭ, pabudavanaje na hłybini da 175 mietraŭ na miažy Francyi i Šviejcaryi (kala Ženievy).

Kałajdar razhaniaje čaścicy nasustrač adna adnoj amal da chutkaści śviatła i sutykaje ich. Słova «adronny» aznačaje, što jon pracuje z adronami (čaścicami, jakija składajucca z kvarkaŭ, naprykład, pratonami), a «kałajdar» pachodzić ad anhlijskaha collide — sutykać. Paśla navukoŭcy vyvučajuć vyniki hetych sutyknieńniaŭ, kab zrazumieć, jak uładkavany naš Suśviet, z čaho składajecca materyja i što adbyvałasia ŭ pieršyja imhnieńni paśla Vialikaha vybuchu.

Mienavita na VAK u 2012 hodzie byŭ adkryty znakamity bazon Chihsa — čaścica, jakaja tłumačyć, čamu inšyja čaścicy majuć masu.

Kamientary1

  • 453543
    30.06.2026
    Było b dobra, kab aŭtar napisaŭ jakija biełaruskija vučonyja tam pracujuć. A to, što jany tam pracavali, heta viadomy fakt.

Ciapier čytajuć

Ministerstva abarony Rasii zajaviła, što Ukraina ŭpieršyniu ŭžyła balistyčnuju rakietu vialikaj dalokaści8

Ministerstva abarony Rasii zajaviła, što Ukraina ŭpieršyniu ŭžyła balistyčnuju rakietu vialikaj dalokaści

Usie naviny →
Usie naviny

«Ni z kim nie kantaktavaŭ, z pakoju amal nie vychodziŭ». Što viadoma pra źnikłaha ŭ Ispanii biełarusa

Ekśpierty vyznačyli asobu zahinułaha alpinista, cieła jakoha lažyć na Eviereście ŭžo 30 hadoŭ1

Francyja ŭstanaviła rekord čempijanataŭ śvietu! Ale heta drenny znak3

«Nam skazali: vyzvalić stajni da 1 lipienia». Čym skončyŭsia kanflikt vakoł koniej u Ratamcy4

Instytut pładavodstva prapanavaŭ usim achvotnym sabrać u sadzie čarešni. Amal stolki ž, jak i na rynku — ale kali ŭ rot, to biaspłatna!5

Pamiłavanyja 32 čałavieki, ź jakich jak minimum 28 palitviaźniaŭ1

KDK pakazaŭ, jak razabraŭsia ŭ Kruhlanskim rajonie z raźbitaj darohaj. Heta treba bačyć FOTY8

Biełarusy ŭsim Threads prapanujuć dapamohu paciarpiełym žycharam Lenina, 96

U Hiermanii razharelisia sprečki vakoł płanaŭ znosu nacysckaha bunkiera pad Bierlinam2

bolš čytanych navin
bolš łajkanych navin

Ministerstva abarony Rasii zajaviła, što Ukraina ŭpieršyniu ŭžyła balistyčnuju rakietu vialikaj dalokaści8

Ministerstva abarony Rasii zajaviła, što Ukraina ŭpieršyniu ŭžyła balistyčnuju rakietu vialikaj dalokaści

Hałoŭnaje
Usie naviny →

Zaŭvaha:

 

 

 

 

Zakryć Paviedamić