«Pračytaŭ 1596 knih». Maksim Znak pra turmu, svabodu i vorahaŭ
Za čas źniavoleńnia Maksim Znak raspracavaŭ prajekt, jaki pavinien byŭ zaachvocić inšych viaźniaŭ da čytańnia, i napisaŭ 18 rukapisaŭ — kala piaci tysiač staronak. Usie hetyja teksty ŭ jaho zabrali, ale ciapier jon sprabuje adnavić ich z pamiaci.
Na sustrečy ź biełarusami ŭ Vilni ŭ paniadziełak Maksim Znak praśpiavaŭ svaje pieśni, raskazaŭ, jak abychodziŭ turemnyja abmiežavańni na atrymańnie litaratury i jak u PKT ledź nie straciŭ mahčymaść chadzić, piša «Biełsat».
Sustreča z Maksimam Znakam prajšła 20 lipienia ŭ Domie nacyjanalnych supolnaściaŭ u Vilni. U afišy imprezu anansavali jak kancert «piesień, apaviadańniaŭ i adkazaŭ». Na praciahu paŭtary hadziny Znak śpiavaŭ, raskazvaŭ pra žyćcio paśla vyzvaleńnia, svaje tvorčyja płany i adkazvaŭ na pytańni prysutnych.
Adnoj z hałoŭnych tem sustrečy stała litaratura. U źniavoleńni Znak nie tolki šmat pisaŭ, ale i amal pastajanna čytaŭ. Usie pračytanyja knihi jon zanosiŭ u asobny śpis.
Paśla vyzvaleńnia častku hetaha pieraliku daviałosia adnaŭlać. Znak raskazaŭ, što vykarystoŭvaje dla hetaha ŭ tym liku štučny intelekt. Jon prosić nazvać usie knihi peŭnaha aŭtara, paśla čaho paraŭnoŭvaje atrymany śpis z tym, što zachavałasia ŭ pamiaci.
Bolš za ŭsio z pračytanaha za kratami jaho ŭraziła praca francuzskaha ekanamista Toma Pikieci «Kapitał u XXI stahodździ».
«Vielmi kłasnaja knižka. Tam vielmi šmat infahrafiki, statystyki, i tam takaja cikavaja statystyka, što mianie prosta ŭraziła», — raskazaŭ Znak.
Kniha Pikieci pryśviečanaja ekanamičnaj niaroŭnaści, kancentracyi bahaćcia i tamu, jak kapitał raźmiarkoŭvaŭsia ŭ roznych krainach na praciahu doŭhaha histaryčnaha pieryjadu.
Jak Znak abychodziŭ abmiežavańnie ŭ piać knih na tydzień
U turemnaj biblijatecy dazvalali atrymlivać pa piać knih na tydzień. Adnak, pavodle jaho, faktyčna jon čytaŭ značna bolš.
Dadatkovuju litaraturu Znak braŭ u sukamiernikaŭ. Kali niechta byŭ hatovy addać jamu svaju knihu, hety čałaviek musiŭ nie zamaŭlać inšaje vydańnie na nastupny pieryjad. Znak taksama damaŭlaŭsia mianiać užo pračytanyja knihi na inšyja i atrymlivaŭ toje, ad čaho admaŭlalisia viaźni ŭ pamiaškańni kamiernaha typu.
Pavodle Znaka, časam jamu ŭdavałasia atrymać za adzin pieryjad bolš za dziesiać knih. Častka ź ich była mienavita toj litaraturaj, jakuju jon zamaŭlaŭ, ale niaredka davodziłasia brać toje, što było dastupna.
Za čas źniavoleńnia jon pračytaŭ šmat navukova-papularnaj litaratury, ekanamičnych prac i mastackich tvoraŭ. Niekatoryja knihi, pavodle Znaka, byli vielmi słabymi, adnak dobrych siarod ich taksama było šmat.
U kałonii Znak prydumaŭ ułasny knižny prajekt. Jon chacieŭ pieratvaryć čytańnie ŭ hulniu, u jakoj za kožnuju pračytanuju knihu čałaviek atrymlivaŭ by novy ŭzrovień i moh vybirać, u jakim kirunku raźvivacca dalej. Znak raspracavaŭ jaho amal jak sapraŭdny startap: apisaŭ miechaniku hulni, nieabchodnuju kamandu, roli ŭdzielnikaŭ i mahčymyja etapy zapusku.
U vyniku atrymaŭsia dakumient prykładna na 30 staronak, padobny da biźnies-płana. Prajekt kala dvuch miesiacaŭ razhladaŭ turemny biblijatekar.
Uvieś hety čas Znak znachodziŭsia ŭ PKT i, jak jon sam pažartavaŭ, sprabavaŭ kiravać prajektam z kamiery. Ale ŭrešcie biblijatekar zadaŭ jamu adno pytańnie: «A navošta?»
«I tut ja razumieju, što ŭvieś hety biznes-płan u jahony žyćciovy płan uvohule nie ŭpisvajecca. Jamu nie cikava, kab ludzi čytali bolš knih. Naadvarot, jamu łahična cikava, kab čytali jašče mienš», — raskazaŭ Znak.
Piać tysiač staronak u drobnuju kletku
Za kratami Maksim Znak nie tolki čytaŭ. Pavodle jaho, u źniavoleńni jon napisaŭ 18 knih — usiaho kala piaci tysiač staronak u drobnuju kletku.
Jon pisaŭ na papiery, jakuju ŭdavałasia atrymać u SIZA i kałonii. Znak uzhadaŭ, što časam jana stanaviłasia adnym z samych kaštoŭnych resursaŭ, asabliva kali nie było mahčymaści nabyć novyja sšytki abo inšyja rečy. Paźniej usie rukapisy ŭ jaho zabrali.
Paśla vyzvaleńnia Znak atrymaŭ mahčymaść pracavać u litaraturnaj rezidencyi ŭ Vanzeje kala Bierlina. Jašče adna rezidencyja zapłanavanaja ŭ Zalcburhu. Hety čas jon vykarystoŭvaje, kab adnavić adabranyja teksty pa pamiaci.
«Ja hetyja rukapisy vyrašyŭ, što im nie addam, navat kali jany ich zabrali. I z hałavy zaraz ich dastaju. A mnoha ŭžo dastaŭ», — skazaŭ Znak.
Adnoj z knih stanie «Azkamieron» — sto historyj ź SIZA. Nazva adsyłaje da «Dekamierona» Džavani Bakača, jaki taksama składajecca sa sta navieł.
Pavodle Znaka, «Azkamieron» užo pierakładzieny i pavinien vyjści ŭ najbližejšyja miesiac-dva.
Historyi z kałonii jon sabraŭ u asobnuju knihu pad nazvaj «Kałanisty». U joj budzie 72 teksty. Ciapier aŭtar zaviaršaje pracu nad rukapisam.
Paśla niekalkich knih pra źniavoleńnie Znak chacieŭ by narešcie pisać i na inšyja temy.
«Ja kažu: «Ja chaču pisać pra kachańnie!» — «Pišy pra turmu». «Ja chaču pisać pra padarožžy!» — «Pišy pra turmu». «Ja navat pra sport chaču!» — «Pišy pra turmu». Nu, karaciej kažučy, napisaŭ pra turmu, a zaraz pišu pra kachańnie», — raskazaŭ jon.
Akramia knih, Znak płanuje dapisać i zapisać pieśni, častka ź jakich dahetul isnuje tolki ŭ jaho pamiaci. «Biełsat» daviedaŭsia, što Maksim Znak u źniavoleńni pierakłaŭ na biełaruskuju movu znakamituju bardaŭskuju pieśniu «Prychadzi ka mnie Hłafira», jakuju napisaŭ u 1987 hodzie duet «Ivasi».
Jak u kałonii arhanizavali zabieh na dziesiać kiłamietraŭ
Da źniavoleńnia Maksim Znak aktyŭna zajmaŭsia sportam i bieham. U kałonii jamu praź inšych ludziej udałosia arhanizavać spabornictva na dziesiać kiłamietraŭ.
Sam Znak taksama pryniaŭ u im udzieł i vielmi chacieŭ pieramahčy. Adnak užo tady stan jaho noh byŭ drennym.
«Nohi byli ŭžo nie tyja, jany byli padkošanyja hetaj kałonijaj», — raskazaŭ jon.
Nieŭzabavie paśla zabiehu Znaka źmiaścili ŭ pamiaškańnie kamiernaha typu. Tam prablemy sa zdaroŭjem rezka abvastrylisia.
Pavodle jaho, jon moh prajści tolki niekalki kołaŭ pa nievialikim turemnym dvoryku, paśla čaho musiŭ spyniacca i abapiracca na ścianu.
Miascovyja daktary skazali Znaku, što stan budzie paharšacca. Jamu prahnazavali, što jon pierastanie chadzić, budzie lažać na łožku, a ježu jamu daviadziecca prynosić. Taksama havorka išła pra artroz i mahčymuju zamienu sustavaŭ.
«Scenar byŭ taki, što ja zastajusia invalidam. Heta toje, što mnie skazali miascovyja lekary», — uzhadaŭ jon.
U toj momant jašče zastavałasia mahčymaść atrymlivać niekatoryja paviedamleńni z voli. Siastra Znaka paśpieła pieradać jamu kompleks praktykavańniaŭ, rekamiendavany inšymi lekarami.
Jon pačaŭ vykonvać hetyja praktykavańni, choć, pavodle jaho słoŭ, amal nie spadziavaŭsia na vynik.
«Praz čatyry miesiacy ja znoŭ pačaŭ chadzić», — skazaŭ Znak.
Paśla vyzvaleńnia jon pasprabavaŭ viarnucca da biehu i prabieh siem kiłamietraŭ, adnak prablemy z nahoj znoŭ abvastrylisia. Tady Znak prajšoŭ kurs lačeńnia i reabilitacyi, u tym liku fizijaterapiju, masažy i łaziernyja pracedury.
Niadaŭna jon znoŭ prabieh dziesiać kiłamietraŭ. Sa žniŭnia jon płanuje viarnucca da rehularnych zaniatkaŭ sportam.
U mianie niama asabistych vorahaŭ»
Adkazvajučy na pytańnie, ci płanuje jon asabista damahacca pakarańnia ludziej, jakija parušali jaho pravy, Znak padkreśliŭ, što nie choča pomsty.
«U mianie bolš niama asabistych vorahaŭ», — skazaŭ jon.
Pavodle Znaka, padčas źniavoleńnia jon nie sutykaŭsia z sapraŭdnymi sadystami, jakich ništo nie strymlivała. Jon viedaje, što inšyja palitviaźni sutykalisia z takimi ludźmi i atrymlivali fizičnyja i psichałahičnyja traŭmy, adnak sam nie choča prypisvać sabie čužy dośvied.
Pry hetym Znak ličyć, što ŭ sensie Jeŭrapiejskaj kanviencyi ŭmovy jaho ŭtrymańnia byli katavańniami.
Značna bolš pytańniaŭ u jaho nie da asobnych vykanaŭcaŭ, a da tych, chto stvaryŭ i padtrymlivaŭ usiu sistemu izalacyi i represij.
Znak adznačyŭ, što ŭ budučyni hatovy ŭdzielničać u adnaŭleńni pravavoj sistemy Biełarusi.
«Kali ŭ mianie budzie mahčymaść udzielničać u jurydyčnaj pracy pa pabudovie čahości na tych ruinach, jakija tam zaraz jość, to ja budu hetym zajmacca», — adkazaŭ jon.
«Ja nie sustrakaŭ nivodnaha vajskoŭca, chto b nie pavažaŭ Drapataha»: na čale USU staŭ kamandzir novaha pakaleńnia. Što ŭjaŭlaje saboj Michaił Drapaty?
Kamientary