«Hieli pieralivajuć u roznyja butelki — ad johurtaŭ abo ad kiefiru». Jak i što kuplajuć i pradajuć biełarusy na polskim rynku ŭ Biełastoku
Pažyły palak biehaje pa parkoŭcy ŭ pošukach biełaruskich cyharet. U abmieńniku mianiajuć dalary krychu bolš vyhadna, kali zdać adrazu tysiaču. A pradaviec u kramcy bytavoj chimii vučyć, jak nieprykmietna pravieźci kapsuły dla myćcia praź miažu.
Most schadziŭ na Kavaleryjski rynak u Biełastoku i pahladzieŭ, što kuplajuć biełarusy, jakija pryjazdžajuć u Polšču pa tavary.
Krychu voddal ad asnoŭnaj stajanki staić Hyundai z hrodzienskimi numarami, pobač — aŭtamabil z polskimi. U abodvuch adkrytyja bahažniki.
Mužčyna kala polskaj mašyny staranna vyciraje kanistru i stavić jaje ŭ aŭtamabil: miarkujučy pa ŭsim, jon tolki što kupiŭ paliva ŭ biełarusa. Bak krasoviera źmiaščaje 50—55 litraŭ, a kab dajechać ad Bruzhoŭ da Biełastoka i nazad, treba ŭsiaho 12—15. Kali padyści da spravy hruntoŭna, možna źlić kala saraka litraŭ biez asablivych prablem.
Na vialikaj stajancy taksama šmat mašyn ź biełaruskimi numarami. Siarod ich snoŭdaje pažyły mužčyna. Ledź ubačyŭšy novy aŭtamabil, jon biažyć da jaho — šukaje, chto pierapradaje biełaruskija cyharety. Heta stanovicca zrazumieła, kali jon źviartajecca da mužčyny, jaki vyjšaŭ z mašyny, i žestam pakazvaje kureńnie. Biełarus u adkaz admoŭna chistaje hałavoj.
— Pan šukaje cyharety?
— U pani jość cyharety?
— Nie. Chacieła spytać, pa čym ich zvyčajna pradajuć biełarusy.
— Navošta pani takaja infarmacyja? — razdražniona kidaje mužčyna i biažyć da nastupnaha aŭtamabila.
«U siarednim zdajuć pa 300—400 dalaraŭ»
Kuplajučy kavu ŭ kiebabnaj, pytajemsia ŭ pradaŭca, ci šmat siudy pryjazdžaje biełarusaŭ.
— Šmat! Pa niadzielach mienš, ale taksama chapaje, — adkazvaje pradaviec, chutka zavarvajučy kavu. Para łyžak nieraspuščalnaj kavy, zalitaj kipieniem, — piać złotych. Cukar i małako nie prapanujuć.
Raźličycca kartkaj tut nielha — tolki najaŭnymi abo praz Blik pa numary telefona. Miarkujučy pa ŭsim, biznes raźličany mienavita na turystaŭ.
Pobač — abmieńnik. Kurs na tabło ŭ hety momant — 3,66 złotaha za dalar. Siamiejnaja para ŭdakładniaje ŭ valutčyka, kolki atrymajecca za 300 dalaraŭ. Toj biare kalkulatar, uvodzić ličby i pakazvaje vynik biełarusam. Jany kivajuć i mianiajuć valutu.
— U vas kurs zaležyć ad kolkaści dalaraŭ?
— Naturalna, — koratka adkazvaje palak.
— A kolki biełarusy zvyčajna mianiajuć?
— Pa-roznamu. Byvaje, i sotniu pryniasuć — tady kurs taki, jak na tabło. A byvaje, adrazu tysiaču zdajuć — tady paliču ŭžo bolš, bolš vyhadna budzie biełarusam. U siarednim zdajuć pa 300—400 dalaraŭ — u takim vypadku taksama dadaju hrošaj źvierchu.
Chavajuć kapsuły pa kišeniach, a hieli pieralivajuć u butelki
Tym časam parkoŭka praciahvaje zapaŭniacca mašynami ź biełaruskimi numarami. Pakupniki ź Biełarusi nakiroŭvajucca tudy, dzie pradajuć bytavuju chimiju, šakaład i kavu.
Nievialiki paviljon zapoŭnieny tavaram davierchu. Šakaładki i kava susiedničajuć z pralnymi paraškami, tabletkami dla posudamyjnych mašyn, apałaskivalnikami i adbielvalnikami. Tut ža — šypučyja vitaminy.
Prykmietna, što na mnohich ceńnikach ukazanyja adrazu dźvie cany: naprykład, skrynka cukierak Toffifee kaštuje 8 złotych, a druhaja cana na jaje — 6,50. Miarkujučy pa ŭsim, heta cana da vyliku PDV i paśla jaho.
Pakupniki chodziać pa vuzkich šerahach z telefonami ŭ rukach — u mnohich adkrytaja halereja z fatahrafijaj patrebnaha tavaru. Biarom upakoŭku kapsuł dla myćcia.
— Praviazu ŭ Biełaruś?
— Kali dobra schavajecie — praviaziecie, — adkazvaje pradaviec i ŭdakładniaje, dla siabie ci kapsuły. Pačuŭšy, što dla siabie, dadaje:
— Ja vam dam pakiet, vysyplecie ŭ jaho kapsuły, a karobku vykiniecie. Tak usie vašy i robiać — chavajuć kapsuły pa kišeniach.
— A kali hiel zachaču pieravieźci, jak ź im być?
— Hieli pieralivajuć u roznyja butelki — ad johurtaŭ, naprykład, abo ad kiefiru, — dzielicca sakretami pieravozki sankcyjnaha tavaru pradaviec.
Treba skazać, pakupnikoŭ z paraškom my tak i nie ŭbačyli — napeŭna, niamnohija chočuć ryzykavać na miažy z «sankcyjkaj». Za heta možna atrymać štraf i adpravicca «na razvarot».
U asnoŭnym biaruć kavu, harbatu, šakaładki i šakaładnuju pastu Nutella.
«Pamiatajecie, raniej navat vizy śpiecyjalnyja byli — na zakupy»
La ŭvachodu ŭ paviljon staić biełarus ź vielizarnym pakietam tualetnaj papiery i tłumačyć kamuści pa telefonie, dzie mienavita na parkoŭcy staić jaho mašyna.
U Biełastok jon pryjechaŭ nie pa pakupki — tut jamu treba sustreć svajakoŭ, jakija viartajucca z kurorta: z Varšavy jany dajeduć da Biełastoka na aŭtobusie, a tut užo pierasiaduć u jaho mašynu.
— Kali b nie treba było zabirać, ja b naohuł siudy nie jechaŭ, — kaža mužčyna. — Niama tut bolš takoha šopinhu, jak raniej. Voś uziaŭ tualetnuju papieru pa staroj zvyčcy — raniej jaje bahažnikami vazili. A ciapier i ŭ nas jana kaštuje nie daražej: u Fix Price tyja ž ceny, što i tut. Dy i jakaja roźnica, jakoj mnie karystacca — rasijskaj ci polskaj.
Mužčyna ŭspaminaje, što kaliści šopinh u Polščy sapraŭdy byŭ vyhadnym.
— Pamiatajecie, raniej navat vizy śpiecyjalnyja byli — na zakupy? Idzieš u konsulstva, niasieš usie patrebnyja dakumienty, čeki z Auchan — i voś tabie ŭžo padstava dla vizy. A ciapier što? Navat turystyčnyja vydajuć adnarazovyja… A kali zaprašeńnie kuplać u jakoha-niebudź palaka — dyk heta 300 dołaraŭ tolki za dakumient. A jašče zapis, a strachoŭka… I pryjazdžaješ siudy — dziela čaho? Zekanomić na kavie dva dalary? Dy nu, — machnuŭšy rukoj, mužčyna zabiraje tualetnuju papieru i idzie da parkoŭki.
«Ty bačyła ceny na naša baranavickaje?»
U handlovych radach z adzieńniem kala paviljonaŭ nie tak šmat ludziej — i, miarkujučy pa razmovach, u asnoŭnym heta palaki. Vialikaje skopišča ludziej jość u paviljonach ź juvielirnymi vyrabami i elektrainstrumientami.
Kala šapika z paścielnaj bializnaj spyniajucca dźvie biełaruski.
— Dvuchspalny kamplekt za 55 złotych (15 dalaraŭ). Moža, uziać?
— Ty adkryj, pahladzi, jakaja tam jakaść budzie. Lepš pierapłacić i kupić naša, baranavickaje…
— A ty bačyła ceny na naša baranavickaje? 200 rubloŭ za kamplekt — u piać razoŭ daražej!
Sprečka zakančvajecca na karyść polskaj bializny — u vyniku jaje kuplajuć abiedźvie žančyny.
U pałatcy z pralnym paraškom pradaviec raschvalvaje canu na Tide — 110 złotych (30 dalaraŭ) za 10 kiłahramaŭ.
— A ŭ Biełaruś praviazu takuju ŭpakoŭku?
— Nie, nielha. Vašy ŭ asnoŭnym kapsuły biaruć, a hetuju ŭpakoŭku nijak nie schavaješ — tak što nie kuplajcie, — sumlenna papiaredžvaje pradaviec.
Na parkoŭcy mašyn stanovicca ŭsio bolš. Chtości ŭžo hruzić pakupki ŭ bahažnik, chtości tolki nakiroŭvajecca na šopinh.
A mužčyna ŭ pošukach biełaruskich cyharet pa-raniejšamu padbiahaje da kožnaj novaj mašyny — ale, miarkujučy pa jaho pustym pakiecie, pošuki pakul zastajucca biespaśpiachovymi.
Ciapier čytajuć
U pieramovach z Koŭłam hetym razam biare ŭdzieł i Turčyn. Z amierykanskaha boku Śmit źmianiŭsia na Panika8
U pieramovach z Koŭłam hetym razam biare ŭdzieł i Turčyn. Z amierykanskaha boku Śmit źmianiŭsia na Panika
Elektronnuju «Biełaruskuju encykłapiedyju», stvoranuju jak prastoru «vierahodnych viedaŭ pra Biełaruś», cicha likvidavali razam z redakcyjaj. Kupu artykułaŭ pieradali Hihinu55
Kamientary