Biełaruś — nie Ukraina?

Pakul uvaha biełaruskich i rasijskich ŚMI była prykutaja da amal piacihadzinnaha vystupu Alaksandra Łukašenki ŭ Minsku, u našych susiedziaŭ adbyŭsia kanstytucyjny pieravarot.

Adbyŭsia jon budzionna i biaskroŭna. KS Ukrainy pryznaŭ niekanstytucyjnym zakon 2222 ad 8 śniežnia 2004 hoda ab tak zvanaj palityčnaj reformie i na padstavie hetaha pastanaviŭ ličyć dziejnaj Kanstytucyju… 1996 hoda. Kanstytucyja, jakaja dziejničała apošnija šeść hadoŭ i adpaviedna jakoj pravodzilisia parłamienckija dy apošnija prezidenckija vybary, z 1 kastryčnika hetaha hodu skasavana. Takim čynam, Ukraina z parłamiencka-prezidenckaj respubliki znoŭ pieratvaryłasia ŭ prezidencka-parłamienckuju, pryčym — z amal nieabmiežavanymi paŭnamoctvami kiraŭnika dziaržavy.

Jak ni dziŭna, navat eks-prezident Ukrainy Leanid Kučma (aŭtar viadomaj knihi «Ukraina — nie Rasija»), pry jakim byŭ pryniaty Asnoŭny zakon 96-ha hodu, skrytykavaŭ pryniataje rašeńnie. Na jaho dumku, ułada, jakuju taja kanstytucyja daje kiraŭniku dziaržavy, moža być niebiaśpiečnaj, kali raptam trapić u ruki nieadekvatnaha čałavieka. A takija prykłady, skazaŭ jon, my viedajem.

Apazicyja patrabuje praviadzieńnia ŭsieahulnych vybaraŭ usich uzroŭniaŭ adpaviedna «novaj staroj» kanstytucyi. Z hledžańnia bolšaści jurystaŭ heta absalutna łahična. Adnak, pamočniki prezidenta Janukoviča davodziać, što ŭ pieravybarach kiraŭnika dziaržavy niama patreby, bo ŭkraincy hałasavali, maŭlaŭ, nie za pałažeńni kanstytucyi, a za kankretnuju asobu. Viadomy ŭkrainski palitołah i pravaznaŭca Michaił Pahrabinski ŭ efiry ŭkrainskaha 5-ha telekanału nazvaŭ heta absurdam. Atrymlivajecca, skazaŭ jon, što my vybirajem sabie prezidenta, potym jon abviaščaje siabie dyktataram albo navat carom, a my ničoha nie možam zrabić, bo ŭžo adnojčy za jaho prahałasavali…

Miž tym, mienavita takaja situacyja zachoŭvajecca ŭ Biełarusi z taho samaha 1996 hodu. Tolki nieabdymnyja paŭnamoctvy kiraŭniku dziaržavy daŭ nie Kanstytucyjny sud, ale, farmalna, refierendum. (Choć jon i mieŭ rekamiendacyjny charaktar).

Vielmi charakternym padałosia vykazvańnie niefarmalnaj lidarki ŭkrainskaj apazicy Julii Cimašenka. Jana pieršaj zaklikała da pieravybaraŭ usich halin ułady. Ale na pytańnie — ci jość ciapier va Ukrainie ŭmovy dla praviadzieńnia masavych akcyj pratestu kštałtu «pamarančavaha Majdana», ćviaroza i adnaznačna adkazała: «nie». To bok, nichto pratestavać suprać urazańnia pravoŭ Viarchoŭnaj rady na płošču nie vyjdzie.

Dniami adzin z patencyjnych kandydataŭ u prezidenty Biełarusi ad apazicyi ŭ svaim błohu na sajcie «Echa Moskvy» padzialiŭsia ŭražańniami ab pačatku zboru podpisaŭ inicyjatyŭnymi hrupami. Pavodle jaho słovaŭ, najbolš uraziła adsutnaść na vulicach Minska babulek z hazietami «Biełaruś Siehodnia» u rukach dy inšych biaspłatnych ahitataraŭ za Łukašenku, jakija raniej jarasna abaraniali isnujučy režym.

Adsiul palityk robić vysnovu: «elektarata Łukašenki bolš niama».

Chaciełasia b u heta vieryć. Ale varta nahadać, što «elektarat Łukašenki» i raniej nikoli nie vychodziŭ na płošču — naprykład, kab baranić vyniki vybaraŭ ulubionaha kiraŭnika ad «vorahaŭ naroda». Sprava ŭ tym, što «elektarat Łukašenki» — heta, nasamreč, vybarčyja kamisii usich uzroŭniaŭ, heta miascovaja «viertykal», a taksama sudy, AMAP, KDB, inšyja śpiecsłužby, heta sukupnaść dziaržaŭnych srodkaŭ masavaj prapahandy i h.d.

Na płošču ŭ 2006 hodzie vyjšła moładź — niekalki sot maładych ludziej. Što było dalej, my ŭsie pamiatajem. Ci jość upeŭnienaść, što choć niešta zdalok padobnaje moža paŭtarycca sioleta? Što bolšaść maładych ludziej, jakija siońnia vykazvajuć svaju niezadavolenaść i frustracyju ŭ kamientach pad nikami na apazicyjnych sajtach, zdolnyja pierajści ad sprečak i radykalnych zaklikaŭ da realnych, a nie virtualnych dziejańniaŭ? Ci pavierać jany lideram apazicyi ŭ druhi raz?

Kazać siońnia možna, zrazumieła, usio što zaŭhodna. I vykazvać aptymizm, vieru ŭ pieramohu — heta nie tolki prava, ale abaviazak kanydadata. Ale ci hatovy apazicyjnyja kandydaty prajści svoj šlach, što nazyvajecca, da rešty? Albo kali ŭźniknuć šmatlikija ciažkaści (a jany niepaźbiežny) demakratyčnyja lidery skažuć: nie, pa takich praviłach my nie hulajem! Ale ž inšych praviłaŭ u ciapierašniaj ułady dla apazicyi niama i ŭ bližejšy čas nie budzie.

Značyć, zastajecca dziejničać u prapanavanych abstavinach.

Kažuć, što Łukašenka dobraachvotna nie addaść uładu ni pry jakim nadvorji. Dla jaho staŭka ŭ baraćbie sapraŭdy hranična vysokaja. Jana, možna skazać, bolš, čym žyćcio. Nu, a demakratyčnaja apazicyja — ci ŭśviedamlaje jana, što dla jaje staŭka ŭ hulni taksama maksimalnaja?

Paraza ŭ 2006 pryviała da dalejšaha razvału i apatyi ŭ stanie biełaruskaj apazicyi. Paraza ŭ 2010 moža pryvieści da jaje źniknieńnia. I tady ŭžo nie važna budzie, ci napiša chto knihu «Biełaruś — nie Rasija». Dy j ci budzie jana napisana ŭvohule.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0