Miłana Michalevič: «Samy vialiki žach ja ŭžo pieražyła...»

Jaje dzień pačynajecca ŭ 7.15. Spačatku jana kormić hadavałuju Alonku, potym dapamahaje sabracca ŭ škołu starejšaj Lesi. Dalej, u zaležnaści ad taho, jaki dzień tydnia, pryšpiliŭšy da siabie «kienhuru» z Alonkaj, vypraŭlajecca albo ŭ SIZA KDB advozić mužu pieradaču, albo na sustreču z advakatam, na pieramovy, intervju.

Miłana Michalevič, žonka zatrymanaha ŭ noč z 19 na 20 śniežnia eks-kandydata ŭ prezidenty Alesia Michaleviča, hod tamu kateharyčna vyrašyła dla siabie zastavacca pa-za vybarčaj kampanijaj muža. Ale siońnia Aleś Michalevič za kratami…

Hetaja razmova ź Miłanaj — nie sproba zrabić ź jaje «žienu diekabrista», raspavieści pra toje, na što jana akazałasia zdolnaja dziela lubimaha čałavieka. Zaprasiŭšy Miłanu na intervju, chaciełasia pačuć adkazy na zusim prostyja žyćciovyja pytańni. Jak jana vyžyvaje z dvuma małymi dziećmi? Chto joj dapamahaje? Adkul uzialisia siły, kab pieraadoleć šok i zaniacca tym, čaho jana apošnim časam paźbiahała?

— Miłana, vam, napeŭna, ciažej za ŭsich — pobač dvoje małych dziaciej, jakim treba tłumačyć, čamu baćka nie doma. Jak jany pieranosiać adsutnaść baćki?

— Alonka, dziakuj Bohu, jašče zusim maleńkaja — hod i dva miesiacy, jana nie moža razumieć, što adbyvajecca. Adzinaje, pačała zabyvać słova «tata». Lesi 10 hadoŭ, i jana vielmi ciažka pieranosić usie hetyja rečy — aryšt, vobyski. Ja dumała, što my ŭžo z hetaj situacyi vyjšli, spravilisia. Ale…

Sprava ŭ tym,

što my chavali ad Lesi peŭnuju častku infarmacyi pra toje, što adbyvajecca, nie chacieli jaje lišni raz traŭmiravać.

Nibyta adčuvajučy, što budzie, adpravili jaje z babulaj pa-za miežy Biełarusi. I Leśki nie było ŭ Minsku 19 śniežnia, kali Alesia zatrymlivali, i 25-ha, kali adbyŭsia pieršy vobysk u kvatery. Jany z babulaj viarnulisia tolki 29-ha. Ja dumała, što da ich pryjezdu ŭsio vyrašycca, što Alesia adpuściać, bo jon ni ŭ čym nie vinavaty. Jak, u pryncypie, i ŭsie astatnija… Ale Lesia vypadkova prasłuchała majo paviedamleńnie na aŭtaadkazčyku, kali ja telefanavała i kazała, što Alesiu padoŭžyli termin utrymańnia pad vartaj da 10 dzion.

I ŭsio — u dziciaci pačali torhacca pavieki, i jana pryjechała damoŭ ź vielmi ciažkim nastrojem…

Ale potym niejak supakoiłasia, źjaviłasia šmat zaniatkaŭ, spraŭ: treba tatu listy pisać, vieści dziońnik pra svaje spravy, schadzić abaviazkova da siabroŭki. Viedajecie, dziciačyja mazhi nie nastrojeny na žachi žyćcia. Ale kali da nas pryjšli z vobyskam u čarhovy raz 12 studzienia, usio viarnułasia, i navat jašče horš… Heta i dla darosłaha šok — kali da ciabie prychodziać piaciora čałaviek, ź jakich adna žančyna, i pradjaŭlajuć pastanovu na vobysk. A dzicia? Kali jana tolki pra heta čuła, jaje kałatun braŭ. A tut usio ź joju adbyvajecca. Dziakuj Bohu, što joj dazvolili syści da siabroŭki, kab jana hetaha ŭsiaho nie bačyła. Kali papiaredni raz jana tolki daviedałasia,

što jaje šafu pieratrasali, sabrała ŭsiu svaju bializnu, kałhotki, pryniesła i skazała mnie: «Mama, vykiń heta ŭsio, bo ŭsio roŭna ja heta nasić nie mahu i nie budu».

— U škole jak adnosiny składvajucca?

— Usie adnakłaśniki Leśku vielmi padtrymlivajuć. Jak staviacca da hetaj situacyi nastaŭniki, nie viedaju, bo, skažu ščyra, nie było času ŭ hetym hodzie parazmaŭlać navat z kłasnym kiraŭnikom. A mnie sa škoły nichto nie telefanavaŭ. Niekatoryja baćki nam dapamahajuć, naprykład, adna siamja zabiraje ranicaju Leśku i advozić u škołu… My, biezumoŭna, razmaŭlajem ź Lesiaj. Miarkuju, što dzieci pavinna viedać niekalki rečaŭ: tata ni ŭ čym nie vinavaty, takim tatam treba hanarycca.

— Chto zaraz pobač z vami? Jość na kaho abapiercisia? Jak vašyja baćki staviacca da taho, što adbyvajecca ŭ vašaj siamji?

— Kaniešnie, jany mianie padtrymlivajuć, prapanujuć dapamohu. Ale ž majoj mamie 70 hadoŭ, baćku — 77. Mama paśla traŭmy nie moža dapamahać z Alonkaj, bo joj nielha padymać bolš za 3 kiłahramy. A hadavałaje dzicia, sami razumiejecie, — i na rukach treba patrymać, i padbiehčy dzieści. Tamu nie mahu ja ich šmat ab čym prasić… Mama, kaniešnie, vielmi za nas baicca.

Siastra Alesia dapamahaje ŭsim, čym moža, — na joj kramy, zakupka ciažkich praduktaŭ dla pieradač. U Alesia ź jahonaj baćkoŭskaj siamji tolki starejšaja siastra Lola i zastałasia, baćki pamierli: maci ŭ 2002 hodzie, baćka ŭ 2005-m. Časam ja dumaju: dziakuj Bohu, što jany hetaha nie bačać…

Siabry dapamahajuć. Ale ŭ ludziach vielmi zaŭvažny strach.

Za ŭvieś čas heta byŭ pieršy Novy hod i dzień Božaha naradžeńnia, kali nie patelefanavaŭ nichto sa svajakoŭ z majho boku — ni maje rodnyja ciotki, ni stryječnyja braty i siastra. Nichto.

Ale pieršyja paru dzion telefanavali i pisali paviedamleńni dziasiatki ludziej, jakich ja nie viedaju i pra jakich nikoli nie čuła. Ja była pa-za vybarčaj kampanijaj muža, ni ŭ čym nie ŭdzielničała. I prasiła Alesia, kab ja i asabliva dzieci zastavalisia za miežami hetaha ŭsiaho.

— Heta było vaša rašeńnie? Sprava ŭ tym, što, jak tolki źjavilisia pieršyja zajavy Michaleviča, što jon maje namier udzielničać u prezidenckich vybarach, na pytańnie majho kalehi «Tvaja žonka hatovaja da roli pieršaj łedzi?» Aleś adkazaŭ: «Ja chaču, kab maja žonka Miłana zastavałasia pa-za majoj vybarčaj kampanijaj».

— Heta była ahulnaja pazicyja. Jon taksama ličyŭ, što palitykaj pavinny zajmacca palityki.

— A rašeńnie iści ŭ prezidenty Aleś z vami abmiarkoŭvaŭ, raiŭsia na hety kont?

— Sprava ŭ tym, što kali vosieńniu 2009 hoda jon prymaŭ hetaje rašeńnie, ja była ŭ špitali. Naša Alonka-Daminika vyrašyła źjavicca na śviet krychu raniej, čym treba. Praktyčna ź vieraśnia i da pačatku śniežnia z maleńkimi pierapynkami my «vyvučali» špitali Minska.

— I jak vy pastavilisia da takoha rašeńnia muža? Nie paličyli jaho niaŭzvažanym: vy ŭ balnicy, z takimi prablemami naradžałasia Alonka, a muž dumaje nie pra siamju, a pra prezidenctva? Ci ŭsio ž taki jaho razumieli — Michalevič uvieś čas u palitycy, i heta taksama jaho žyćcio?

— Jon sapraŭdy hetym žyvie. A kali ty čałavieka kachaješ, to chočaš, kab jon adčuvaŭ siabie ščaślivym. A dla mužčyn (mahčyma, u adroźnieńnie ad žančyn) poŭnaje ščaście niemahčyma biez prafiesijnaj realizacyi. Mnie padajecca, što rabota, sprava pavinny zajmać vielmi značnuju častku žyćciovaj prastory narmalnaha, sapraŭdnaha mužčyny. Tamu dla mianie heta byli vielmi składanyja pačućci. Z adnaho boku, chočaš, kab čałaviek realizavaŭsia ŭ prafiesii tak, jak jon heta razumieje, z druhoha — ja čałaviek vielmi niepubličny, pryzvyčajeny da koła blizkich siabroŭ, a status kandydata ŭ prezidenty krychu inšy za status prosta palityka, jaki, chočaš nie chočaš, adbivajecca i na siamji.

Ale ŭ vyniku my damovilisia, što heta jahonaje rašeńnie, jon jaho realizuje, ale pakidaje siamju pa-za kampanijaj.

— Miłana, vy kłasičnaja chatniaja haspadynia ci samadastatkovaja žančyna, u jakoj jość i siamja, i lubimaja praca?

— Da dekretnaha vodpusku ja vykładała va ŭniviersitecie anhlijskuju movu i roznyja linhvistyčnyja dyscypliny. Zajmałasia ŭ aśpirantury, i mnie nie chapiła litaralna niekalkich miesiacaŭ, kab abaranić kandydackuju dysiertacyju. Ale navuka, abarona pracy zastajecca ŭ maich płanach. Treba tolki pieražyć siońniašniuju situacyju.

— Vy ŭśviedamlali, što ŭdzieł muža ŭ vybarach budzie mieć takija nastupstvy?

— Zychodziačy z papiaredniaha dośviedu, nie. Da prezidenckich vybaraŭ za plačyma Alesia było šmat vybarčych kampanij — jon udzielničaŭ i ŭ miascovych, i ŭ parłamienckich vybarach, byli kampanii, u jakich jon nie bałatavaŭsia, a prosta dapamahaŭ inšym. Naša siamja zvykłasia, što vybarčaja kampanija — ciažki čas, kali taty nikoli niama doma, kali na pracy pačynajucca roznyja składanyja pytańni, kali da majho kiraŭnika prychodziać roznyja dziŭnyja ludzi i h.d. Ale zvyčajna heta byŭ prosta ciažki čas, jaki treba pieražyć, i paśla budzie narmalnaja štodzionnaja praca. Tamu ni ja, ni, dumaju, Aleś zusim nie čakali taho, što adbyłosia.

— A čamu, na vaš pohlad, adbyłosia? Padčas vybarčaj kampanii składvałasia ŭražańnie, što Michalevič — čałaviek dosyć miakki, ułada zmahła schilić jaho da kampramisu, damovicca. Jaho pieradvybarnyja pramovy nie byli vielmi krytyčnyja ŭ adnosinach da ŭłady, jon nie zaklikaŭ nikoha na Płošču.

— Ja pracytuju słovy adnaho z supracoŭnikaŭ KDB, jakija pravodzili ŭ nas apošni vobysk: «Jeśli by nie hierojstvovał, davno by užie vyšieł». Kali my pačali pytacca, što jon razumieje pad hetymi słovami, jon niejak rezka zhubiŭ achvotu praciahvać dadzienuju temu. Ale ja dumaju, što možna daŭmiecca, što jon mieŭ na ŭvazie. Ad Alesia čakali zdradnictva… Ja vieru, što jon nie złamajecca.

— Što vam siońnia viadoma pra muža? Čamu vam nie dazvalajuć ź im sustrecca?

— Heta pytańnie nie da mianie. Ja napisała zajavu na imia kiraŭnika śledčaj hrupy, kab mnie dazvolili spatkańnie z mužam. Pryjšoŭ adkaz, što «v priedostavlenii śvidanija s mužiem vam otkazano». Čamu? Nichto nie patłumačyŭ.

Dniami pryjšoŭ list ad Alesia, vielmi dziŭny pa źmieście. Kanviert z adnym štempielem, biez štampa našaha paštovaha adździaleńnia. Ja pakazała list Alesievaj siastry Loli, joj taksama jon pakazaŭsia dziŭnym. List, treba razumieć, z Vaładarki. Aleś piša, što jaho pieraviali ŭ inšuju kamieru ŭ miežach Vaładarki, prosić pieradać niekatoryja pradukty, jakija, ja viedaju, pieradavać nielha. Prosić jašče pisać jamu, piša, što nie atrymaŭ nivodnaha lista, ale chutka budzie atrymlivać. Mabyć, spadziavaŭsia, što na Vaładarcy budzie z hetym praściej. Ale nie atrymałasia, jaho pieraviali znoŭ u SIZA KDB — tak skazali advakatu. Chacia ja nie ŭpeŭniena ŭ hetym. Tamu što padčas telefonnaj razmovy prahučała adna dziŭnaja fraza: «Ja ŭ SIZA KDB zabyŭ rečy…» Paśla hetaha ja nie viedaju, što dumać. Ja nie mahu vieryć ludziam, jakija amal troje sutak chłusili mnie pra toje, dzie moj muž znachodzicca.

— U vas jość niejkaje tłumačeńnie taho, čamu Alesiu dazvolili patelefanavać vam? Što raskazvaŭ pra sustreču ź Michalevičam sam-nasam jahony advakat? Aleh Ahiejeŭ — adziny advakat, jakomu ŭdałosia damahčysia asabistaj hutarki sa svaim padabaronnym. Abaroncam astatnich aryštavanych eks-kandydataŭ u prezidenty hetaha nie vypała…

— Heta była vielmi karotkaja razmova, kali Alesia pieraviali ŭ SIZA MUS na Vaładarskaha. Ahiejeŭ vypadkova pra heta daviedaŭsia, i kali pryjechaŭ u SIZA, to pracoŭny dzień užo amal skončyŭsia. Z Alesiem jany razmaŭlali litaralna chvilin 5–7, i advakat paśpieŭ vyśvietlić tolki adno bytavoje pytańnie, jakoje ja prasiła jaho vyśvietlić. Sapraŭdy, ja nie viedaju, što jany paśpieli abmierkavać, bo advakaty taksama źviazany padpiskaj ab nierazhałošvańni. Jon navat nie skazaŭ mnie adrazu paśla sustrečy, što Aleś byŭ vielmi lohka apranuty tady… Skazaŭ, što Aleś na zdaroŭje nie skardziŭsia.

Što tyčycca telefonnych zvankoŭ ad Alesia sa śledčaha izalatara, to ja ŭžo ŭ presie pra heta ŭsio skazała. Pieršy, kali nie ličyć zvanka na mabilny, byŭ dastatkova naturalnym, chacia štości začapiła padśviadomaść. Druhi zvanok užo paśla pieršych słoŭ muža zastaviŭ mianie zapytacca: «Što jany z taboju robiać?» I Aleś skazaŭ, što jon adziny, u kaho sa zdaroŭjem pakul usio narmalna.

— A što vas zaniepakoiła?

— Maniera zadavać pytańni. Ja viedaju, na jakija strunki ciśnie moj muž, kali jon choča zapytacca pra štości važnaje. Ja viedaju, jakija rečy jon uzhadvaje. A tut hetaha nie było… Kali na majo pytańnie «A što z taboju zrobiać, kali ja nie budu maŭčać?» jon adkazaŭ: «Ničoha horš, čym jość, jany ŭžo nie zrobiać», dla siabie vyrašyła, što nielha maŭčać, treba jechać u Varšavu i vystupić u siejmie. Pa-druhoje, ja patelefanavała siabram, kab paraicca, što rabić, i Valik Stefanovič skazaŭ frazu, jakaja mnie zapomniłasia: kali niechta tak baicca taho, što ty pajedzieš u Varšavu, treba jechać.

— Vam było nie strašna jechać nočču na mašynie paśla vobysku, jaki, zrazumieła, pravodziŭsia z metaj zatrymać vas, kab vy nie paśpieli na varšaŭski ciahnik? I doma zastavałasia dvoje dziaciej…

— Strašna nie było. A Alonku ja ŭziała z saboju. Ja jašče jaje karmlu, tamu nie pakidaju bolš jak na 40 chvilin.

Mnie padajecca, što samy vialiki žach ja ŭžo pieražyła. Bolš strašna, čym było pieršyja tryccać hadzin paśla zatrymańnia Alesia, kali ja nie viedała, dzie jon znachodzicca, što ź im adbyvajecca, užo nie budzie… U mianie niama prava bajacca. Ja pavinna być mocnaj, navat prosta fizična być mocnaj. Nie chvareć, nie zachłynucca ŭ svaim hory. Siły patrebnyja, kab dapamahać mužu, hadavać dziaciej.

— Vašaj siamji kolki hadoŭ?

— Adzinaccać. Viasielle adbyłosia 26 žniŭnia 1999 hoda.

— A jak paznajomilisia? Moža, vučylisia razam u Nacyjanalnym humanitarnym licei?

— Kołasaŭski licej skončyŭ Aleś, ja vučyłasia ŭ inšym licei — pry BDU. Skončyła kłas biełaruskaj fiłałohii.

— Doma vy razmaŭlajecie pa-biełarusku?

— Ja vielmi ŭdziačnaja svajmu baćku, što jon padaryŭ mnie lohki adkaz na pytańnie, jakoje zadajuć uvieś čas: «Čamu vy razmaŭlajecie pa-biełarusku?» Ź dziacinstva, jak i moj baćka, ja razmaŭlała pa-biełarusku. Dla mianie heta było naturalna. Zaraz našy dzieci taksama vychoŭvajucca pa-biełarusku.

— Miłana, vy, napeŭna, zadajacie sabie pytańnie: što dalej?

— U mianie vielmi šmat pytańniaŭ, na jakija niama adkazaŭ. Čamu heta ŭsio adbyłosia? Čamu z nami? Čamu padčas vobysku zabrali moj stary natatnik, ale pakinuli kandydackaje paśviedčańnie Alesia? U mianie takoje ŭražańnie, što heta hałoŭnaje paćviardžeńnie taho złačynstva, u čym jany ŭsich abvinavačvajuć… Ale ja mušu spadziavacca na lepšaje. I budu rabić usio, kab muža adtul vyciahnuć. Nie admoŭlusia ni ad adzinaj sustrečy, budu davać intervju. Ja vielmi zakryty čałaviek, doŭha dumaju, pierad tym jak puskać ludziej u svajo žyćcio, ale zaraz, kali heta adziny srodak dapamahčy majmu mužu i ŭsim astatnim, chto apynuŭsia ŭ hetym strašnym miescy, značyć, treba im karystacca. Ja nie viedaju, ci słušna toje, što ja rablu. Nie viedaju, ci mahła b ja zrabić bolej. Uvieś čas mnie padajecca, što ja rablu vielmi mała. Ale ja budu zmahacca da kanca. I dumaju, što taksama vam by adkazali i rodnyja ŭsich, chto paśla vybaraŭ apynuŭsia za kratami.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0