U stalicy ŭstalavalisia rekordna vysokija košty na žytło. Specyjalny repartaž Taciany Śnitko.
Navat ryełtery‑veterany nia pamiatajuć hetkaha imklivaha rostu koštaŭ na žytło. Heta vyhladaje absalutnym kantrastam na tle zvyčajnaha studzieńskaha zacišša na rynku nieruchomaści.
Mienavita žyllovy rynak adnym ź pieršych adreahavaŭ na rost cenaŭ na enerhanośbity. Čutki pra vierahodny abvał biełaruskaj valuty ŭ novych ekanamičnych realijach pryviali da taho, što prapanova stała značna adstavać ad popytu. Ź inšaha boku, prypynieńnie šeraham bankaŭ vydačy kredytaŭ u biełaruskich rublach vyklikaje prahnozy pra mahčymaje padzieńnie cenaŭ na žytło praz rezkaje źmianšeńnie kolkaści realnych pakupnikoŭ. Prynamsi, bolš za dźvie traciny klijentaŭ ahiencyjaŭ nieruchomaści nabyvajuć žytło z dapamohaj kredytaŭ.
Nieruchomaść zaŭsiody była nia tolki ŭvasoblenym u kankretnaje žytło «svaim kutom», dacham nad hałavoj, ale i srodkam investavańnia hrošaj. Žychar Haradzienščyny Vasil, šukajučy kvateru ŭ stalicy, chacieŭ zabić adrazu dvuch zajcoŭ. «Zarabiŭ hrošy, i nieviadoma, što budzie ź biznesam dalej, voś i dumaju ŭkłaści», — padzialiŭsia biznesoviec planami ŭ listapadzie minułaha hodu. Spačatku dumaŭ nabyć takuju kvateru, kab u joj pry nieabchodnaści možna było zrabić ofis. Ale žonka padała Vasilu lepšuju ideju: dzieci‑staršaklaśniki praz kolki hadoŭ pajeduć u Miensk vučycca, dyk zaadno budzie dla ich kvatera.
Nabyvać «aby‑što» ŭ Miensku haradziencu nie chaciełasia, i jahonyja krytery pošuku ciahnuli na sapraŭdnaje elitnaje žytło, jakoha ŭ Miensku budujecca nia tak šmat, jak padajecca. Navat z ulikam usich mahčymych pazykaŭ dy kredytaŭ novaja trochpakajoŭka ŭ cahlanym domie niepadalok ad centru pa linii metro mahła zacikavić Vasila vyklučna jak ekspanat vystavy: na nabyćcio takoha ščaścia nie chapiła b hrošaj. Darma paspračaŭšysia ź niekalkimi ryełterami, Vasil urešcie zaryjentavaŭsia ŭ mienskich cenach i adkinuŭ ideju centru. Ale ad vialikaj kuchni, cehły, troch pakojaŭ i peŭnych rajonaŭ nie adstupiŭsia. Jasna, što pošuki žadanaha «dachu nad hałavoj» u zadadzienych koštavych ramkach ciahnulisia marudna. U dadatak, pabačyŭšy, što trochpakajoŭki ŭ cehle da tysiačaŭ 120 u.a. čaściej prapanujucca biez azdoby — štukaturanyja ścieny dy padłoha‑ściažka, a časam uvohule volnaja planiroŭka biez padziełu na pakoi, Vasil byŭ azadačany. «Hetyja azdoby — zašmat hiemaroju, — skazaŭ jon. — Kali nia brać lepšaha, lepš ničoha nia brać. Što ludzi skažuć?» — «A što ludzi? Navošta vam kvatera za 200 tysiač, jakich niama? Lepš biez pazykaŭ za 100, a potym zarobicie i darobicie. Da vučoby dziaciej akurat budzie choć para žyłych pakojaŭ». Vasil pahadziŭsia, ale chutka pieradumaŭ. Niezdarma, vidać, tak mocna chvalavaŭsia za biznes...
Potym z hetym čałaviekam zdaryłasia typovaja historyja. Prahledzieŭšy ŭ Miensku siem kvateraŭ, jon znajšoŭ‑taki toje, što šukaŭ — zusim u inšym rajonie, čym dumaŭ. Zatoje z ramontam i praz adzin prypynak ad metro. Ale tut minuŭ Novy hod, i nad Vasilom pažartavaŭ rynak. Treba addać naležnaje stratehičnamu myśleńniu haradzienca: jon zaranioŭ sprabavaŭ niešta sprahnazavać. «Kali dziaržavie daviadziecca šmat płacić za haz, a nasielnictvu — za kamunalnyja pasłuhi, ludzi pačnuć pazbaŭlacca ad «lišnich» metraŭ, mianiać kvatery na mienšyja. Značyć, trochpakajoŭki musiać patańnieć, — razvažaŭ Vasil. — To ja chiba pačakaju?» Usie jaho znajomyja ryełtery paćviardžali, što studzień i luty — amal što «miortvyja» miesiacy na rynku žytła, ale nie bralisia niešta prahnazavać. (Treba skazać, što i ciapier nichto nie biarecca.) Akramia taho, što rost koštaŭ na žytło naŭrad ci spynicca — chiba na vialikija kvatery zapavolicca... Ale navat heta nie zbyłosia.
Vasil tak i nia ŭkłaŭ svaich kapitałaŭ. Pieraškodziła aściarožnaść. Pakul jon čakaŭ i vyhadvaŭ, pradaviec ablubavanaj kvatery znajšoŭ nia tolki patrebny jamu varyjant abmienu, ale i dvuch novych achvotnikaŭ nabyć jahonaje žytło. Pry tym što za tydzień hetych pošukaŭ kvatery padaraželi, i pradaviec, jakomu z roźnicy cenaŭ tre było jašče viartać kredyt na budaŭnictva, taksama padvysiŭ canu svajoj na 2 tysiačy dalaraŭ. Pakupniki adnačasova pryjechali ŭ ahiencyju nieruchomaści, praź jakuju musiła prajści ŭhoda, i ŭčynili torh. U samy razhar pieramovaŭ u pakoj ubieh naš hieroj, na jakoha ŭsie ŭžo zabylisia z‑za niekankretnaści, i nazvaŭ samuju vialikuju ličbu. Atrymlivałasia, što za paŭtara tydni kvatera padaražeła ažno na 8 tysiačaŭ. A praź niekalki dzion Vasilu nie dali abiacanaha kredytu, i kvaterka «spłyła». Ciapier jon siadzić doma i zhadvaje pra inšyja šeść varyjantaŭ.
Z kanca letašniaha hodu stali niaŭchilna padymacca ceny na budaŭnictva novych kvateraŭ. Navat biez uliku zatrataŭ na azdableńnie na kožny kvadratny metar u novazbudavanaj kvatery treba mieć 1300—1500 dalaraŭ ZŠA. Što datyčyć nianovych kvateraŭ, jakija ŭžo mieli adnaho ci niekalkich uładalnikaŭ (druhasnaha rynku žytła), to i tut ceny vahajucca prykładna ŭ hetkich samych miežach.
Pavodle dadzienych abjadnanaj bazy ahienctvaŭ nieruchomaści Miensku, u pieršy tydzień lutaha siaredni košt kvadratnaha metru ahulnaj płoščy ŭ mienskaj 1‑pakajoŭcy składaŭ 1465 dalaraŭ ZŠA, u 2‑pakajoŭcy — 1336 dalaraŭ, u 3‑ i 4‑pakajovych kvaterach — adpaviedna 1251 i 1126 dalaraŭ za 1 «kvadrat». U pieršy tydzień studzienia metar 1‑pakajoŭki kaštavaŭ 1350 u.a., 2‑pakajoŭki — 1245, 3‑pakajoŭki — 1178, 4‑pakajoŭki — 1070.
U druhoj pałovie listapada hetyja ličby składali adpaviedna 1262, 1167, 1122 i 1033 dalary za metar.
A što ciapier? Na 2 sakavika siaredni košt metra 1‑pakajovaj kvatery skłaŭ užo 1700 u.a, 2‑pakajovaj — 1 545, 3‑pakajoŭki — 1 424 i 4‑pakajoŭki — 1317.
U śniežni 2006 h. košty raśli ŭ čatyry razy pavolniej, čym u lutym 2007‑ha. Svojeasablivym «vodapadziełam» stała mienavita miaža hodu ź jaje kančatkovym vyznačeńniem taryfaŭ na rasiejskija enerhanośbity i trubapravodnymi skandałami.
Naturalna, najbolš cierpiać ad dzikaha skačku rynku nieruchomaści sacyjalna nieabaronienyja płasty hramadztva. Adna sprava — ukłaści «lišnija» sto tysiačaŭ u panelny dom zamiest cahlanaha ci nabyć «brežnieŭku» ź 7‑metrovaj kuchniaj zamiest novabudoŭli z 12‑metrovaj. Zusim inšaje — pachavać na niapeŭny čas nadzieju na svoj kut, na nabyćcio jakoha nia chopić nijakaha kredytu. U nie na šmat lepšym stanoviščy ludzi, jakija «svoj kut» užo majuć, ale jaho mianiajuć.
Valancina choča raźjechacca z synam, ź jakim žyvie ŭ vielmi blizkim — adrazu za akružnoj darohaj — pryharadzie ŭ typovaj trochpakajoŭcy. Zamiest jaje jana choča adnapakajoŭki ŭ pryharadzie i ŭ Maskoŭskim rajonie. Pakupnika na svaju kvateru žančyna znajšła, ale sustrečnym varyjantam dać rady niama jak. Jakaja budzie dapłata, adkazać nia moža, ale małaja, bo jana pensijanerka. Valancinie znachodziać adnosna tannuju kvateru ŭ Zasłaŭi i (na vybar) u vioscy pa Słuckaj šašy, a taksama chruščoŭku na pieršym paviersie ŭ Maskoŭskim rajonie. Kali znojdzie jašče 9 tysiačaŭ, varyjant realny. Viosku jana admiataje adrazu, choć taja i bližejšaja za Zasłaŭje; Maskoŭski rajon prymaje, ale «vy nia viedajecie majho syna, jon nia pojdzie na pieršy pavierch». U pryharad syn nia pojdzie taksama. Joj prapanoŭvajuć inšy rajon stalicy — vyśviatlajecca, što synu pojdzie chiba tolki Frunzenski. Adzin z samych darahich.
«Prabačcie, kolki hadoŭ vašamu synu, chiba jon hetaha nie razumieje?» — «Dvaccać siem jašče». — «To, moža, jon sam voźmie kredyt? U jaho zarobak naŭrad ci jak vaša pensija, jamu bolš daduć». Valancina ciažka ŭzdychaje. «Nie, maje dzieci pryvykli, što ŭsio rablu ja...» Pakul maci pierakonvaje jaho ŭdaryć palec ab palec, tannaja kvaterka ŭ Zasłaŭi źniataja z prodažu, a inšyja varyjanty daražejuć. «Vaša kvatera taksama stała trochi daražejšaj». — «A jak ža moj pakupnik?» — «A jak ža vy sami? Inšaha znojdziem». Ale ŭsia aperacyja chutka hublaje sens: syn patrabuje, kab dobraja mama pieraviezła jaho ŭ centar Miensku. Tolki što tam siamja zmoža nabyć u samym lepšym vypadku adnu adnapakajoŭku...
Nie, heta nie kvaternaje pytańnie psuje ludziej — zdajecca, jano prosta jość lusterkam, lakmusavaj papierkaj.
U inšaj majoj znajomaj, Antaniny, dzieci taksama žadajuć pierajechać u asobnaje žytło, ale kali nie chapiła hrošaj na nabyćcio, usie hurtam znajšli varyjant budaŭnictva — miž inšym, za rysaj Miensku. «Ničoha, syn kaža: unuki buduć zdaraviejšyja, tam ža les, pavietra»... Darečy, damovy na dolevaje budaŭnictva nie ŭkładalisia praktyčna nidzie amal miesiac z pačatku hodu — budaŭničyja kampanii terminova pierahladali rascenki ŭ bok ich pavieličeńnia, što taksama stała nastupstvam padvyšeńnia koštaŭ na enerhanośbity.
U druhasnym sektary rynku nieruchomaści popyt ciapier značna pieravyšaje prapanovu. Častka patencyjnych pradaŭcoŭ vyrašajuć pačakać. Navat kali rost cenaŭ zapavolicca, što pakul nia fakt, pry čystym (biez abmienaŭ) prodažy možna budzie atrymać hrošaj bolej. Akramia taho, ludzi bajacca abvału biełaruskaha rubla i addajuć pieravahu hrašam, zakładzienym u nieruchomaść.
Tym časam małaja kolkaść čystych prodažaŭ mocna abmiažoŭvaje prapanovu i, u svaju čarhu, dapamahaje cenam «padrastać». Ryełtary, u jakich paboleła aperacyjaŭ, źviazanych z abmienam žytła, chapajucca za hałavu. «Kali zaraz my zaklučymsia, to paśpiejem pradacca»; «Nam padvysili «sustrečku» na 20 tysiačaŭ, my ŭ poŭnym pralocie!»; «Moj łancuh moža lasnucca. Kali heta spynicca?»
Łancužki pradaŭcoŭ i pakupnikoŭ, jakija ŭładžvajucca ryełterami pry abmienach, stanoviacca ŭsio daŭžejšymi, bo jość šmat šancaŭ znajści patrebnyja varyjanty, jakija taksama mianiajucca. Za čas pošukaŭ udačy — varyjantaŭ z čystym prodažam — z łancužka moža vypaści niejkaje źviano. Pryčyny mohuć być roznyja, ale chistańni cenaŭ tolki abvastrajuć hetuju sytuacyju. Niekatoryja kvatery daražejuć jašče na stadyi ichniaha prahladu pieršymi patencyjnymi pakupnikami. Absalutnym rekordam dla nia samaj lepšaj adnapakajoŭki staŭ taki vypadak: pradavałasia kvatera ŭ panelnym domie‑«małasiamiejcy» (z doŭhimi ahulnymi kalidorami na 6 kvateraŭ paabapał lifta) za 61 tysiaču. Nie skažu, praŭda, dakładna, ci jaje ŭžo niechta nabyŭ, ale pakupniki na tańniejšyja małyja kvatery niaredka znachodziacca litaralna ŭ pieršy dzień ich reklamy. A ŭžo zamovami kštałtu «nabudu kvateru ŭ Miensku da 45 tysiačaŭ» (navat «da 35»!) ryełtary prosta zavalenyja. Na žal, dapamahčy hetkim achvotnikam prosta nierealna. I čym dalej skačuć ceny, tym mienš, atrymlivajecca, nierealnych čałaviečych žadańniaŭ.
Napeŭna, kožny pamiataje časy, kali možna było stać ščaślivym uładalnikam adnapakajovaj «chruščoŭki» za tysiačaŭ dvanaccać.Miž tym u pieršaj pałovie 90‑ch takija kvatery kaštavali jašče ŭdvaja tańniej. Moj znajomy pierajechaŭ u padobnaje žytło zusim blizka ad Niamihi za 6 tysiačaŭ mienavita tady, damoviŭšysia z haspadarom, što zapłacić jahonyja strašennyja kamunalnyja pazyki. Haspadar prasiŭ taksama skrynku harełki... Voś tolki «niama taho, što rańš było» — pakul vyjdzie hety materyjał, ja nia maju peŭnaści, što siaredniaja 34‑metrovaja «chruščoŭka» ŭ tym samym rajonie nie daraście z 52 tysiačaŭ da jakich 55.
Zrešty, zirnuŭšy na rost koštaŭ bolš pa‑filazofsku, varta pryhadać: za śmiešnyja košty ŭ 300 dalaraŭ kvatery pradavalisia, naprykład, u Hroznym padčas vajny. Naŭrad ci znojdziecca suajčyńnik, što pahadziŭsia b na hetkaje ščaście…
Kamientary