Vajna ŭ Iraku: małoj kryvioju

Dakłady Hansa Bliksa i Muchamada al-Baradeja ab vynikach inspekcyj AAN u Iraku nie pierakanali ZŠA — prychilnikaŭ siłavoha razzbrajeńnia Bahdadu. Adnak suprać vajennaha vyrašeńnia «prablemy Sadama» vystupajuć Rasieja, Niamieččyna, Francyja, Kitaj. Prezydent Buš paŭtaraje, što rašeńnie ŭ spravie Iraku jašče nie pryniataje.

Vašynhtonskija aptymisty miarkujuć, što vojska bahdadzkaha tyrana doŭha zmahacca nia budzie. U pieršuju vajnu Irak supraciŭlaŭsia tolki čatyry dni. Paśla sałdaty pačali zdavacca ŭsim, chto traplaŭsia pad ruku, navat italjanskim žurnalistam.

Kryvi najchutčej budzie niašmat. Pentahon nie raźličvaje na praciahłuju kampaniju. Varta pryhadać, jak amerykanski prezydent Klintan adpraviŭ bajavuju avijacyju na padtrymku kurdzkich paŭstancaŭ — tyja nie vytrymlivali nacisku Sadama. Ale jak tolki samaloty zahuli nad akopami, irackaja armija ŭciakła, a 138 sałdataŭ zdalisia kurdam.

Ciapier 300-tysiačnaja armija Sadama jašče bolš demaralizavanaja. Prykładna kožny dziasiaty pryzyŭnik uchilajecca ad słužby, choć za dezercirstva ŭ Iraku karajuć śmierciu. Jość jašče 80-tysiačnaja Respublikanskaja hvardyja, ale navat joj, na dumku CRU, Chusejn nia vieryć i całkam pakładajecca chiba na piatnaccacitysiačnuju Specyjalnuju respublikanskuju hvardyju.

Daradca Pentahonu Ryčard Perł ličyć, što dyktatara «ŭrešcie skinuć jahonyja ž ludzi».

Dumka, što aperacyju možna pravieści małoj kryvioju, znajšła padtrymku siarod cyvilnych, jakija kirujuć amerykanskim vajskovym viedamstvam. Ministar Ramsfeld spačatku źbiraŭsia pasłać u Persydzkuju zatoku tolki 75 tys. žaŭnieraŭ. Uvarvańnie planavałasia źvieści da dvuch hałoŭnych udaraŭ i adnaho dapamožnaha. Z Kuvejtu musili pačać nastup dźvie ciažkaŭzbrojenyja amerykanskija dyvizii j brytanskaja bryhada — ahulnaj kolkaściu kala 50 tys. žaŭnieraŭ. Z padtrymkaj avijacyi hrupoŭka pavinna maksymalna chutka prabicca da Bahdadu. U pustyni la irackaj stalicy Ramsfeld mierkavaŭ vysadzić 20-tysiačny desant lohkaŭzbrojenaj piachoty dla padtrymki paŭstańnia nasielnictva Bahdadu. Miljony šyitaŭ i kurdaŭ čakajuć tolki syhnału, kab skinuć tyraniju. A tym časam na padmohu musiła b padyści 50-tysiačnaja hrupoŭka. Dapamožny ŭdar — vysadka marskoj piachoty ŭ Basry, hałoŭnym porcie Iraku.

Blickryh Ramsfelda

Hetki plan supiarečyć amerykanskaj tradycyi mahutnych pavolnych nastupaŭ z adnačasovym źniščeńniem praciŭnika artyleryjska-rakietnym ahniom. Technalahičnyja j taktyčnyja pieravahi Ameryki, kaža ministar, harantujuć pieramohu navat ź nievialikaj kolkaściu žaŭnieraŭ. «Kali niemcy vynajšli «blickryh», dyk spačatku madernizavali tolki 10—15% svaich uzbrojenych siłaŭ. I ŭsio adno pośpiech byŭ zabiaśpiečany dziakujučy ŭzajemadziejańniu avijacyi i braniatankavych vojskaŭ, novaj taktycy j kancentracyi siłaŭ». Ministar spasyłaŭsia taksama na śviežy aŭhanski dośvied.

Ale vajskoŭcy-prafesijanały zapratestavali. Hienerały nia majuć ničoha suprać madernizacyi. Ale ci varta tak ryzykavać sałdatami? Chiba vajna budzie ŭžo mienš sučasnaj, kali žaŭnieraŭ budzie bolš? Kaštavać heta budzie bolej, zatoje i pieramoha budzie harantavanaja.

Ramsfelda hienerały nia lubiać. Jon, na ichnuju dumku, zanadta lohka kryŭdzić inšych i nia słuchaje ničyich paradaŭ, asabliva z boku prafesijnych vajakaŭ. Jon vieryć tolki vuzkamu pravieranamu kołu cyvilnych ekspertaŭ. Hienerały hrebliva nazyvajuć ich «chicken hawks» — «kurycapadobnyja jastraby».

Spačatku hienerały prosta burčeli. A pierad Kaladami kamandarm Eryk Šynseki adkryta raskrytykavaŭ plany ŭvarvańnia. Hienerały patrabujuć pasłać u Irak značna bolšyja siły. Zamiest dźviuch udarnych hrupovak jany prapanavali stvaryć sama mieniej čatyry i vykarystać usiu marskuju piachotu, jakaja jość.

Ramsfeld adchiliŭ «hieneralski» varyjant, ale krychu ŭsio ž sastupiŭ. Jon pahadžajecca atakavać «pieravažnymi siłami». Hienerały atrymajuć svaje 250 tys. žaŭnieraŭ zamiest ministravych 75 tys. Ale nie dla boju, a dla demanstracyi siły. U atacy voźmuć udzieł paraŭnalna niašmat vojskaŭ. Rešta budzie ŭ rezervie.

Krytyki nazyvajuć taki scenar «prajektam katastrofy». Tak zajaviŭ Kienet Połak, ekspert «Brookings Institution». Pavolnaje pavieličeńnie kolkaści vojskaŭ vyklikaje ŭ Amerycy małapryjemnuju zhadku pra Vijetnam.

Patrojny ŭdar

Pentahon razhortvaje bolš vojskaŭ jašče j tamu, što Ameryka znajšła mała chaŭruśnikaŭ. Saudaŭskaja Arabija i Tureččyna dali ZŠA tolki prava karystacca ichnaj pavietranaj prastoraj dy aeradromami. A treba ž niekim «zakryć» paŭnočny front.

Ciapier suchaziemnyja vojski ZŠA mohuć dziejničać tolki z Kuvejtu. Tamu stratehi źviartajucca da «kandaharskaj madeli». U aŭhanskim Kandahary amerykancy vysadzilisia, jašče kali Taliban kantralavaŭ usiu krainu.

Irackaja vajna maje pačacca z karotkich intensiŭnych bambiožak. Paśla amerykanskija i brytanskija desantniki pavinny zachapić placdarmy, kudy potym prybuduć asnoŭnyja vojski.

Tym časam suchaziemnyja vojski ZŠA musiać zachapić poŭdzień Iraku i nakiravacca na Bahdad. Heta zrobić «klasyčnaja» ciažkaŭzbrojenaja vajskovaja hrupoŭka. Jaje dziejańni pavinny natchnić na paŭstańnie paŭdniovairackich šyitaŭ.

Parašutysty pavinny zachapić paŭdniovyja naftavyja radoviščy i nia dać vojskam bahdadzkaha režymu ich padpalić. Marskaja piachota vysadzicca ŭ Basry i zachopić iracka-iranskaje pamiežža, kab šyicki Iran pad markaj dapamohi adzinaviercam nia ŭvioŭ vojskaŭ na iracki Poŭdzień.

Kurdy mohuć uziać pad kantrol poŭnač ź jaje naftavymi radoviščami vakoł Kirkuku j Masułu. Trecim rajonam vysadki pavinna stać radzima Sadama —Tykryt. Tut raźmieščany štab tajemnaj palicyi. Mienavita jana, na dumku amerykanskich ekspertaŭ, zajmajecca raspracoŭkaj zbroi masavaha źniščeńnia (ZMZ).

Bitva za Bahdad

Irackaje vojska, pamiatajučy ŭroki 1991 h., naŭrad ci budzie baranić kožnuju calu svajoj terytoryi, a zasiarodzicca vakoł stalicy. CRU paviedamlaje, što viernyja Sadamu adździeły ŭžo akopvajucca naŭkoła Bahdadu, kab vieści partyzanskuju vajnu ŭ piacimiljonnym horadzie. Heta niepakoić Pentahon.

Kali vojskam ZŠA daviadziecca advajoŭvać kvartał za kvartałam, vulicu za vulicaj, dom za domam, «u nas buduć vialikija straty, budzie mnostva achviaraŭ siarod nasielnictva plus karcinka na «Al-Džazyry» jaŭna nie na našuju karyść», — miarkuje hienerał Entani Zyni, pasłańnik ZŠA na Blizkim Uschodzie.

Časapis «National Review» ličyć vierahodnym «scenar Bagrad» — Stalinhrad dla amerykancaŭ. Na vykliki takoha kštałtu ZŠA adreahavali letaś źmienaj svajoj daktryny vajny ŭ haradoch. Zamiest avijanalotaŭ ciapier rekamendujecca vykarystoŭvać vysokadakładnuju zbroju. ZŠA chočuć, kab ich usprymali jak vyzvalicielaŭ, jakija zrynajuć dyktaturu.

Aperacyi papiaredničaje «nazirańnie na mnohich vymiareńniach». Hetaja faza daŭno pačałasia: identyfikujucca bunkiery kiraŭnictva, tajemnaj palicyi, pazycyi supraćpavietranaj abarony, specyjalnaj respublikanskaj hvardyi. U zamiežnych firmaŭ prosiać plany Sadamavych pałacaŭ.

Bitva za Bahdad kali i pačniecca, dyk tolki z zadačaj zachapić niekatoryja vulicy i niešmatlikija stratehičnyja budynki. Hetamu pavinny paspryjać chutkaść, kancentravany ahoń i niečakanaść. Avijacyja padtrymaje svaich źniščeńniem asobnych budynkaŭ. Bai buduć iści nočču. U ciemry amerykancy mohuć skarystać ź pieravahaŭ svajoj optyki i ciepładatčykaŭ.

Avijacyja vyrašaje ŭsio

Ci dojdzie da bitvy za Bahdad — zaležyć ad nastrojaŭ u irackim vojsku. Avijacyja moža vyrašyć zychod vajny raniej. Užo pieršyja naloty pavinny pakazvać, što bomby pryznačanyja nie dla nasielnictva, a dla kiraŭnictva. U adroźnieńnie ad nalotaŭ na Serbiju ŭ 1999 h., «iracki» plan nie praduhledžvaje razbureńnia infrastruktury: mastoŭ, čyhunak ci zavodaŭ. Acaleje navat rehularnaje vojska — kali nia vyjdzie na bajavyja pazycyi.

U vajskovaj historyi nie było krainy, što abapirałasia b na avijacyju bolš, čym siońniašniaja Ameryka. Siońnia ŭžo nie avijacyja padtrymlivaje suchaziemnyja vojski, ale piachota dapamahaje avijacyi. Heta vynik technalahičnaj revalucyi, što pačałasia z vynachodztva atamnaj bomby, a ŭ 1980-ch vyliłasia ŭ sapraŭdnuju transfarmacyju taktyki j stratehii.

U časie pieršaj vajny ŭ Zatocy ŭ 1991 h. dola vysokadakładnaj zbroi składała 9%, u Kosaŭskaj vajnie — 30%, u Aŭhanistanie jaje ŭdzielnaja vaha dasiahnuła 60%. Emblemaj hetaj vajny źjaŭlajecca sałdat specnazu z spadarožnikavym telefonam i noŭtbukam. Jon pieradaje kaardynaty celi ŭ bartavy kamputar bambavika.

Niekatorym vajskoŭcam heta padabajecca. Takim čynam, miarkuje Ryčard Hielijon z aŭstralijskaha «War Powers Centre», vajna robicca bolš humannaj. Źmianšajecca kolkaść achviaraŭ ź liku mirnaha nasielnictva. Ciapier nia stavicca zadača źniščeńnia praciŭnika. Patrabujecca «ŭziać jaho pad kantrol». Praŭda, pamyłki pakul nia vyklučanyja. Tak, u Aŭhanistanie pad vysokadakładnyja bomby trapiŭ viasielny pajazd.

Dziakujučy padvyšeńniu dakładnaści avijacyja moža źmienšyć kolkaść svaich samalotaŭ. Da taho ž bolš niama nijakich prablemaŭ z dazapraŭkaj u pavietry. Tamu bambaviki B-52 mohuć vylatać sa svajoj bazy Dyjeha-Harsija ŭ Indyjskim akijanie. A «niabačnyja» samaloty B-2 buduć vylatać z bazy ŭ štacie Misury. Ameryka, takim čynam, ciapier zdolnaja pravodzić vajennyja akcyi pa ŭsim śviecie amal biez chaŭruśnikaŭ.

Lohkaja pieramoha pahražaje zrabić vajnu nie apošnim srodkam vašynhtonskaj palityki. Kali ŭ vyniku vajny zabitych usio mienš, možna vieści bolš vojnaŭ. Z mandatam AAN ci bieź jaho.

Prykryć Izrail

Asobny abjekt amerykanskaha kłopatu — Izrail. Padčas vajny 1991 h. Sadam abstrelvaŭ Tel-Aviŭ rakietami «Skad» i hatovy rabić heta znoŭ. Bahdad choča pašyreńnia kanfliktu. Kali Izrail adkaža na iracki abstreł, u kanflikt mohuć uciahnucca niekatoryja arabskija krainy.

U 1991 amerykancy strymali Izrail ad adkazu. Ale hetym razam Sadam moža napchnuć «rakiety dla Izrailu» chimičnym ci bakteryjalahičnym načyńniem, i tady Tel-Aviŭ adkaža ŭdaram na ŭdar.

Praŭda, u Sadama niama rakietaŭ siaredniaj dalokaści, bo jon musiŭ ich źniščyć paśla zamireńnia. Ale, jak paviedamlajuć specsłužby, jon madernizavaŭ rakiety małoj dalokaści. Ciapier jany mohuć dalacieć da izrailskaj terytoryi.

Tamu amerykanskaja stratehija praduhledžvaje i maksymalna chutki zachop zachodniaj častki Iraku ci razbureńnie raźmieščanych tam rakietnych bazaŭ.

Bakteryi spalać

Pośpiech aperacyi zaležyć i ad prapahandy. Jaje ZŠA ŭžo pačali. Kožny iracki aficer, jaki maje dačynieńnie da zbroi masavaha źniščeńnia, musić viedać, što paśla vajny jaho čakaje sud. Na dumku amerykancaŭ, heta pavinna strymać mnohich vajskoŭcaŭ ad vykanańnia złačynnych zahadaŭ.

U Vašynhtonie ŭžo źjavilisia piać irackich hienerałaŭ-dezerciraŭ, što prasili nie pazbaŭlać irackaje vojska vybaru j budučyni. Na ich dumku, pačatak vajny padšturchnie irackich aficeraŭ da niepadparadkavańnia, uciokaŭ ci pieravarotu.

Skidajučy Sadama Chusejna, ZŠA musiać paralelna pamiatać pra zbroju masavaha źniščeńnia. Kožny amerykanski žaŭnier maje asabisty achoŭny kaścium. Takoha nie było padčas vajny 1991 h. Tady Sadama papiaredzili: naśmielišsia ŭžyć bakteryjalahičnuju ci chimičnuju zbroju — straciš usio. Kali nie — ZŠA abmiažujucca vyzvaleńniem Kuvejtu. Chusejn źmiryŭsia.

Siońnia stanovišča inšaje. Mišeń — sam dyktatar. U kastryčniku kiraŭnik CRU Džordž Tenet, źviartajučysia da Kanhresu, adznačyŭ: «Sadam u adčai lohka vykarystaje bakteryjalahičnuju j chimičnuju zbroju, bo ličyć heta apošnim šancam adpomścić».

Takaja acenka hałoŭnaha vyviednika mała daspadoby jak «hałubam», tak i «jastrabam» u Vašynhtonie. «Hałubam» — bo vyśviatlajecca, što tyran bolš niebiaśpiečny, čym jany ličyli. «Karšunam» — bo prapanavany imi napad pačynaje nahadvać «rasiejskuju ruletku».

Amerykancam treba svoječasova źniščyć zbroju, jakuju marna šukajuć inspektary AAN. Pośpiech spravy całkam zaležyć ad vysokatechnalahičnych srodkaŭ špijanažu. Ale navat kali ZŠA zdabuduć nieabchodnuju infarmacyju, prablema zastajecca. Bambavańnie abjektaŭ, dzie znachodzicca ZMZ, moža pryvieści da vykidu ŭ pavietra bijasporaŭ ci bajavych hazaŭ. Paŭstanie śmiarotnaja niebiaśpieka dla miljonaŭ ludziej.

«New York Times» supakojvaje: Pentahon budzie źniščać tolki systemy dastaŭki ZMZ, h.zn. rakiety i bieśpilotnyja latalnyja abjekty. Z samoj ZMZ paźniej «raźbiarucca» specyjalisty.

Atakavać z pavietra buduć tolki składy ZMZ u hłybokich bunkierach. Na ich skinuć termabaryčnyja bomby — t.zv. «Bunker-Buster». Traplajučy ŭ padziemnyja pustoty, jany stvarajuć tam piakielnuju haračyniu. Spory bijalahičnaj zbroi pry takoj temperatury hinuć, a chimičnyja rečyvy raspadajucca. Upieršyniu hetyja bomby byli prymienienyja padčas bajoŭ u aŭhanskaj ćviardyni Tora-Bora hod tamu.

Revalucyi ŭ vajennaj pramysłovaści zaŭsiody mianiali ŭ historyi našmat bolš, čym sami vojny. Udaskanaleńnie harmataŭ u XV st. dało mahčymaść lohka brać zamki, pryśpiešyła zaniapad feadalizmu. Raźvićcio marachodztva zabiaśpiečyła pośpiech kalanijalizmu. Z dapamohaj svajoj dakładnaj zbroi amerykancy mohuć skasavać zakon uzajemnaha strymlivańnia. Kali zachočuć, viadoma.

Siarhiej Rak

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0