Jak nazyvać «adździełačnyja» materyjały

Kolki času tamu ŭ vašaj hazecie isnavała rubryka, dzie abmiarkoŭvalisia novyja, žyvyja i padzabytyja versii biełaruskich słovaŭ, terminaŭ.

Spadabałasia dyskusija nakont napyśnika-namordnika-namyźnika, va ŭłasny pobyt prydbaŭ słova «adčynčyk» (kanservavy nož). Chaciełasia b pabačyć na staronkach ulubionaha vydańnia novyja materyjały hetaha kštałtu, bo ŭ štodzionnym žyćci, nie havoračy ŭžo pra admysłovyja sfery, čaściakom nie chapaje ŭłasnabiełaruskich adpaviednikaŭ nazvaŭ najpraściejšych pradmietaŭ i paniaćciaŭ.

Voś, prykładam, rabili my ŭ kvatery ramont, dyk pieršaje ž, ab što spatyknulisia, byli «adździełačnyja materyjały». Nie biełaruskaje hetaje słova — «adździełačny». Słoŭniki padajuć jašče varyjant «azdobnyja materyjały», ale hučyć jon niejak niazhrabna i nieadpaviedna, bo adździełka — heta nie zusim azdoba. Ci nie mahli b biełaruskamoŭnyja čytačy «NN» raspavieści, jak jany sami nazyvajuć adździełačnyja materyjały?

Taksama nie zusim jasna nakont słovaŭ «probka» (elektryčny zaścierahalnik), «patron» (kudy ŭkručvajecca lampačka), «kałodka» (klemnaja kałodka dla złučeńnia elektrapravadoŭ), «korab» (jaho jašče nazyvajuć «kabel-kanał»; pa im prakładajuć pravady), «razetka», «viłka», «cokal», «kapsul», «źmiešvalnik» (kran dla rehulavanaj padačy chałodnaj i haračaj vady). Jak karotka i zrazumieła dla ludziej, nieabaznanych u biełaruskaj filalohii, nazvać ubudavanuju kropkavuju śviacilniu, źmiejapadobnuju sušyłku dla ručnikoŭ (zvyčajna jany znachodziacca ŭ vannych pakojach), zamočnuju ščylinu? Jak na ŭzroŭni adnaho słova pravieści ŭpeŭnienaje adroźnieńnie pamiž šrubaj (šurupam), vintom (byvajuć jašče vinty z «barančykami», jakija zakručvajucca palcami) i bałtom z hajkaj (ustarełaje słova «nit»)? Jak leksyčna adroźnić zasaŭku-kran ad zasaŭki na dźviarach? Darečy, pra «zasaŭku». U prybiralniach zvyčajna staviać zamki ź fiksataram znutry. Zajšoŭ, začyniŭsia, zaščoŭknuŭ hety fiksatar i rabi spravu. Ale jak hety zamočny fiksatar nazvać pa-našamu? Heta nia zasaŭka i nia zaščapka faktyčna. Dyk što heta tady? Taksama santechnik adroźnić zasaŭku ad, naprykład, šaravoha kranu.

Jak tolki ni nazyvajuć u roznych siemjach pult dystancyjnaha kiravańnia, naprykład, da televizara. Ja čuŭ i «bałałajka», i «štučka»... U siabie doma my nazyvajem jaho prosta «pult». A peŭna ž jość niechta, chto maje lepšaje słova, dyk niachaj by adhuknuŭsia. Toje ž prykładna z prystasavańniem dla zaradki akumulataraŭ sotavaha telefona. My ŭziali polskaje słova «ładavarka», a mo mahčyma vynajści biełaruskaje? Adzin štukar paabiacaŭ mnie «pieraprašyć» maju mabiłku (mabilnik?), kab meniu było pa-biełarusku, dyk sutyknuŭsia z prablemami pierakładu j tam. Nadta ž hruvastkija atrymoŭvajucca biełaruskija varyjanty. Ale heta ŭžo tema dla asobnaje dyskusii, rady budu paznajomić Vas paźniej z svaimi varyjantami.

Vacłaŭ Zajakoć, Miensk

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0