29 krasavika — 2 traŭnia 2004 h. u Miensku adbyŭsia finał litaraturnaha konkursu «Tvor pra kachańnie», pryśviečanaha 700-hodździu F.Petrarki. Padčas majstar-klasaŭ maładyja litaratary napisali miž inšaha krytyčnyja zaciemki pra svaich kalehaŭ. Publikujem niekatoryja vieršy finalistaŭ razam z frahmentami hetaj krytyki.
Andrej Chadanovič
Volha ANIKIJEVIČ
«Volha Anikijevič pryjemna ździviła — prynamsi, maje stereatypy pra pavodziny padmanutych, kinutych, zakinutych, pasłanych, zasłanych i pierazasłanych parušyła. Akazvajecca, absalutna na ŭsie rečy možna hladzieć dosyć iranična, vykarystoŭvajučy nia tolki ździek dy dobra prychavanuju kryŭdu, ale j samaironiju».
Sany Dragonfly
Pra viečnaje
Kachańnie nia maje hadzińnika.
Tamu ty spaźniaješsia,
Tamu jon čakaje biaźmierna doŭha,
Tamu heta ščaście.
Kachańnie nia maje termometra.
Tamu ty nia pješ lekaŭ,
Tamu jon nia viedaje, što ŭžo chvory,
Tamu vy nie pamirajecie ad hrypu.
Kachańnie nia maje zołata.
Tamu ty nikoli nie farbuješsia,
Tamu jon nikoli nia bačyć tvaich dziravych pančoch,
Tamu dla vas niama pieraškod.
Kachańnie nia maje chibaŭ.
Tamu jon idealny,
Tamu ty niepaŭtornaja,
Tamu my j nie kachajem, bo ŭsio zanadta dobra
I hadzińniki isnujuć paŭsiul.
Jaŭhien BURY
«Zabłukaŭšy ŭ žyćci, čałaviek prychodzić u park, kab pabyć sam-nasam sa svaim sumam, adzinotaju j tuzinam adviečnych rytaryčnych pytańniaŭ. I pakrysie razbor palotaŭ asabistaha «ja» pieratvarajecca ŭ sapraŭdnuju medytacyju…»
Kaciaryna Marhol
* * *
Raźvitańnie. Apošnija słovy,
Što skazać namahalisia viek,
Śsiekli vusny, ślazoju stalovaj
Adraklisia dryžačych paviek.
U biazdońni vačej pałymianych
Źnieruchomieŭ imklivy pramień.
Huki śpiać, tolki vodar tumanu
Achinaje abudžany dzień.
Sakavitym paviejvańniem vietru
Ščodra łaščacca pasmy biaroz.
Salamonava postać pad kiedram
Adbivajecca ŭ kropielkach śloz.
Ciemryk VIELET
«Niešta ŭ lesie vialikaje zdochła. Moža, nia ŭ lesie. Moža, paŭsiul pazdychała… I vynikam stalisia tvory Ciemryka Vieleta. Mahčyma, što zdochła heta ŭsio mienavita ad hetych «tvorykaŭ», bo jaho paeziju absalutna naturalna nazvać kisłotnym daždžom u sučasnaj biełaruskaj litaratury».
Uładzimier Lankievič
(Majo paŭdniovaje mnostva)
uviečary varony dy inšyja kryklivyja postaci
znachodziać meku ŭ vartaŭnikoŭ
maje miežakryły nie nazirajuć zornaści
ŭ niebie miž bitaha škła parnikoŭ
ciabie mohuć znajści j advieźci ŭ turmu
bo ty čužy nienadziejny siabar
niejkaha tam bałotnaha centru
dzie ja tolki pakupnik i amatar
padśviečany j tyražavany hłuchi miensk
dzivić pravincyjałaŭ dy inšuju navałač čyścinioju
navat zimoju budzie kvitnieć bez
kali hetaha zachočuć bamžy j hieroi
u vichury tancu lubimaha spradviečnaha
pad hvałt kalonak i skryhatańnie ldu
addajsia moj maja majo da bolu jełačnaje
kołkaje ni na što nie padobnaje — ja idu…
maje skalečanyja j ludažernyja vieršy
nikoli nia stanuć prykmietaj vialikaha krasamoŭstva
prosta siońnia na vulicy śnieh i pieršy
list dasłany da ciabie majo paŭdniovaje mnostva
Sany DRAGONFLY
«Ščyra kažučy, u kožnym z nas niedzie hłyboka-hłyboka ŭsio-taki siadzić sentymentalny chlupik na paru ź letuciennym ramantykam. I heta vielmi dobra, što ŭ adnym i tym ža časavym i prastoravym kantynuumie poruč z tvorami a-la «Bumbamlit» možna znajści tvory a-la Sania Strakaza, dzie hałoŭnuju rolu hraje jakraz ramantyka».
Julija Šastak
* * *
Cišej…
Hraje doždž pa zvaniutkaj vadzie,
Hraje doždž, ci hukańnie, ci šept…
Ja zmarnuju svaju nadzieju,
Ja zmarnuju svaju nadzieju,
Dzie ja, dzie ja,
Dzie?
Hladzi:
My sustrelisia, zbłytaŭšy sny,
Pad nahami dryžyć maładzik…
My tut volaju čaraŭnicy,
My tut volaju čaraŭnicy,
Śnicca, śnicca…
Źnik.
Chadziem,
Ja ciabie praviadu da niabios,
Ty — čužy, jak i ja, miž ludziej…
Vočy tvaje — čyściutkija rosy,
Vočy tvaje — čyściutkija rosy,
Ślozy, ślozy,
Los.
Ja zmarnuju svaju nadzieju.
Dzie ja,
Dzie ja,
Dzie ja…
Hleb ŁABADZIENKA
«Nie źviartać uvahi na vieršy Hleba Łabadzienki ciažka. Na jahonuju tvorčaść isnuje svojeasablivaja moda… Jaho lubiać, jamu zajzdrościać. Pryčyna zajzdraści — u litaraturnym pośpiechu. Pryčyna pośpiechu — u vynachodztvie novaha žanru paezii… Pahier-vieršy ździŭlajuć, padabajucca, šakujuć. Nia viedaju čałavieka, jakoha b jany pakinuli abyjakavym».
Volha Marozava
* * *
Trymać —
a nie trymacca —
słova,
ciabie całavać
u luby maroz.
Heta —
śviata
ź viasiołym nazovam,
da jakoha ja
nie daros.
Cicha palec
tulu da hašetki,
i karcinu
niasie
pa aknie.
Bieły šalik
darožnaj
raźmietki —
vaterlinijaj
mnie
na dnie.
Uładzimier LANKIEVIČ
«Čałaviek, jakoha zabili ŭ padjeździe. Čałaviek, jaki sam vyznačyŭ paniaćcie «padjezdavaść» nia ŭ sensie typovaści, blakłaści j brutalnaści, a svojeasablivaha stylu pavodzinaŭ jak u paetyčnym radku, tak i ŭ muzycy. Biezumoŭna, šmat chto pačnie narakać: «Voś jašče adzin haradzki!» — i budzie mieć racyju».
Ciemryk Vielet
* * *
Łaŭka. Jon. Lažyć.
Utknuŭšysia nosam u pieršy nikčemny śnieh,
ci to son, ci to praklon, śnieh rańni, jašče pievień zimy nie
praśpiavaŭ.
Lažyć. Nakryŭsia kapialušam.
Kažuć: «Pjany, batrak, narkaman, napaliŭsia, nie, pjany…
A raptam…»
Kažuć, prachodziać pobač tupatam.
A jon nie samahubca.
Prosta nie strymaŭ dakoru, nichto nie zrazumieŭ.
Nie pačuŭ.
Pakryŭdziŭsia jon, jak dzicia, radasna-sumna loh i pamior.
Kaciaryna MARHOL
«Pieražyć — značyć adčuć žyćcio kožnaj kletkaju svajoj płoci, kožnym nervam svajoj dušy… Hieroi Kaciaryny Marhol — buntary ad biaśsilla. Ludzi, što prahnuć hłybini žyćcia i tamu apuskajucca na jaho dno, kab zrazumieć, što dna nie isnuje».
Jaŭhien Bury
* * *
La šyi schłusi,
Jak palcy biahuć pa pacierkach…
Tvoj pozirk — by streł,
By zdradlivy amen — žalicca.
Paklančy malitvaŭ,
A lepiej za ŭsio — pa maciercy.
Užo ŭsio adno —
Ci šeptam,
Ci ŭhołas łajacca.
Ty prosiš čakać.
Z adčajnych viaršyń — u pakutnicy,
Pačvaraj zpaŭści
U biezdań — krasuniu smuhłuju.
I vieryć u cud — a što kali raptam krucicca,
I viery davać — a što kali raptam kruhłaja.
Volha MAROZAVA
«Vybitny paet A.Sys napisaŭ: «Jość pryhožyja vieršy. Pryhožych paetaŭ niama». Vybitny paet A.Sys prosta nia viedaŭ Volhi Marozavaj. Volzie pašancavała, što jana nie mužčyna, — inakš narcysizmu joj było b nie abminuć. A pryhožaj dziaŭčynie možna pisać lubyja vieršy. Ale Volha Marozava nia piša lubych vieršaŭ, a piša tolki charošyja».
Hleb Łabadzienka
* * *
Pryjšoŭ ciahnik.
Nie da mianie.
U inšy bok.
A ja čakaju.
Amal što moj,
Bo tak pado-
Bny da majho.
Ja nie spyniaju.
Ciabie stvarała —
Nie zmahła
Źmirycca, ź lo-
Hkaściu zmałoła.
Uśviedamlała.
Bierahła
Svaje palo-
Ty biez anioła.
Vijaleta PAČKOŬSKAJA
«Fajnyja metafary paetki — nia srodak niešta schavać, naadvarot, dumajecca, što dla Vijalety Pačkoŭskaj śviet isnuje ŭ hetkich samych prajavach, što i ŭ jaje vieršach».
Volha Anikijevič
Napradvosieni
Nia bojsia, raspranajsia.
My idziom
Vykołvać vočy nočy. Žnivień. Tvoj
Salony smak i vodar pałynovy.
I ja — metafara the best da słova «vosień».
Nam chopić orhanaŭ pačućciaŭ —
Adšukać
Čarhovy ŭschod i filazofski kamień,
Nam chopić pieraškodaŭ —
Pazabyć
Svaje imiony i čužyja chajku.
Ja raściakusia pa tvajoj kryvi,
Ty zaćviardzieješ u maich kaściach.
Ty byŭ.
Ja budu.
A ciapier my jość,
I niemahčyma zašpilić małanku
Na hołaj praŭdzie
J pataŭściełaj nočy.
Ja zatušu apošnich śvietlačkoŭ.
Nia bojsia, raspranajsia,
Moj aniole.
Nia bojsia, daj ruku,
Ja — tvaja vosień.
Julija ŠASTAK
«Časam možna pačuć, što pisać u ryfmu i z rytmam siońnia niamodna. Nibyta pamier, ryfma strymlivajuć palot dumki, kirujuć paetam, abaviazvajuć, u vyniku čaho vychodzić zusim nia toje, što miełasia być na pačatku. Ale ŭ kožnym pravile jość vyklučeńnie, bo kali rabić niešta virtuozna, heta zaŭsiody budzie zaŭvažana. Takim vyklučeńniem jość tvorčaść Julii Šastak».
Vijaleta Pačkoŭskaja
Ramonkavy sum
U ramonkavych zrenkach aniołaŭ
Adbivajucca sumnyja źjavy.
Adbyvajucca sumnyja źjavy
Ŭ sercach cerkvaŭ, u sercach kaściołaŭ.
Dziela niejkaj viasiołaj zabavy,
Rytualnaj padmieny piarścionkaŭ,
Spałučeńnia dvuch vusnaŭ u hronku
Vas paklikaŭ śviatar, dziela spravy,
Na jakuju ŭ čas ranišniaj kavy
Pazirajuć z chałodnaj i tonkaj
Ŭśmieškaj sumnyja vočy ramonkaŭ
Ź niedasiažnaj niabiesnaj dziaržavy,
Ź niedasiažnych niabiesnych majontkaŭ.
Voś urešcie śviatar maładžavy
Skaža «amen» z łahodaj i žalem —
I hulcam, bač, byvaje niajomka.
U ramonkavych zrenkach aniołaŭ
Adbivajucca sumnyja źjavy.
Adbyvajucca sumnyja źjavy
Ŭ sercach cerkvaŭ, u sercach kaściołaŭ.
Kamientary