U Miensku stvarajecca Sajuz domaŭładalnikaŭ. Asnoŭnaja meta novaj hramadzkaj arhanizacyi — abarona pravoŭ žycharoŭ pryvatnaha sektaru stalicy, jakim pahražaje znos damoŭ.
Pavodle hienplanu raźvićcia Miensku, u horadzie maje być źniesieny amal uvieś pryvatny sektar — kala 5 tys. damoŭ. Najpierš pad znos pojduć Hrušaŭka, Piatroŭščyna, Sielhaspasiołak, zabudova ŭ rajonach vulic Majakoŭskaha, Avakiana, Žukoŭskaha, Arłoŭskaj dy inš. — ich majuć prybrać da 2015 h. «Začystka» rešty pryvatnaha sektaru raściahniecca da 2030 h. Karespandent «NN» hutaryć z adnym z arhanizataraŭ novaha Sajuzu Kanstancinam Mironavym.
K.M.: Heta toje, z čaho paśla vajny (kali nie ličyć «stalinak») pačynaŭsia Miensk. Hetyja ziemli davalisia dla budaŭnictva ŭ 50-ja — 60-ja hady. Tym ludziam, jakija na toj momant byli bolš bahatymi, bolš pradprymalnymi, kazali: «Budujciesia! Dziaržava nia moža vyrašyć vašych žyllovych prablem, tamu vyrašajcie ich sami». Ziamla vydzialałasia dziaržavaj, pastanovaj Mienharvykankamu. Heta nia byŭ samabud, va ŭsich jość dakumenty. Ale jak tolki dali ziamlu, litaralna z 1965 h., stali abmiažoŭvać ludziej u mahčymaści budavacca: ad padmurku da vilčaka nie vyšej za 3,2 m, mansardu stavić nielha, prybiralniu pieranieści ŭ dom nielha…
Budavacca było nielha, bo heta zabaraniałasia. A ciapier hetym dakarajuć: «Staić vioska ŭ horadzie. My vas aščaślivim tym, što adsielim adtul».
U 1991 h. usie zabarony na budaŭnictva byli źniatyja: u dziaržavy skončylisia hrošy. Možna było pajści uziać dazvoł i pačać budaŭnictva. Pasiołki pačali vidaźmianiacca, pačali źjaŭlacca katedžy. Dumali, što heta budzie praciahvacca, što hetaja častka horadu budzie pastupova nabyvać vyhlad, adpaviedny sučasnamu horadu. Jašče b hadoŭ 15—20…
U ludziej akty na pažyćciovaje spadčynnaje vałodańnie ziamloj. Niekatoryja pryvatyzavali svaje ŭčastki. Ale jość taki paniatak, jak «zabirańnie ŭčastku dla dziaržaŭnych patrebaŭ». Pavodle našych zakonaŭ, navat pryvatyzavanuju ziamlu možna zabirać z hetym abhruntavańniem. A sam paniatak nie raskryvajecca: dziaržava zachacieła — i ŭsio! Dla jakich ža dziaržaŭnych, kali heta addajuć zabudoŭščyku?
«NN»: Ale ci moža stalica abyścisia biez madernizacyi?
K.M.: Jość u nas plany taho, što tut źbirajucca stavić. Naprykład, u 1-m Izmajłaŭskim zavułku, dzie ŭ zonu znosu trapili niekalki dobrych damoŭ, źbirajucca stavić katedžny pasiołak. Ludzi aburajucca: «Jak tak? Dajcie nam kredyty j dazvoł, my budziem sami budavać».
U niekatorych rajonach pakinuty niekranutymi kavałački terytoryi. Znosicca ŭvieś rajon, akramia adnaho kavałačka ŭsiaredzinie. U kamitecie architektury kažuć: «Jon upisvajecca ŭ sučasnuju zabudovu». Hladziš hetuju terytoryju — tam staić para damoŭ siaredniaj jakaści j niekalki razvaluch. Pačynaješ pytacca ŭ miascovych žycharoŭ, chto žyvie ŭ tym rajonie, — kažuć: «Siemji čynoŭnikaŭ z kamitetu architektury». Składajecca ŭražańnie, što hetyja ŭčastki pakinuli niekranutymi, zychodziačy ź niečych asabistych intaresaŭ.
«NN»: Ci mnoha tych, chto chacieŭ by zastacca žyć u pryvatnym domie?
K.M.: Adsotkaŭ 80 tych, chto žyvie ŭ hetych rajonach, vystupajuć za toje, kab ich pakinuli tam žyć. My sami budziem kiravać svajoj ułasnaściu, kali nia zmožam pabudavacca — pradamo. Kali dziaržava choča dapamahčy, chaj vydaść kredyty, a nie — to j sami abydziemsia. U nas Kanstytucyja harantuje roznyja vidy ŭłasnaści.
Adsotkaŭ 20 kažuć: «Chutčej by ŭžo źnieśli, nadakučyła tak žyć». Viadoma, nadakučyła — ludzi pa 30 hadoŭ nia mohuć žyć narmalna, im zabaraniajuć uparadkavać svajo žytło: maŭlaŭ, vas chutka buduć znosić. I ciapier ludzi zadumvajucca: ci treba pierakryvać strachu na chacie, kali chutka buduć znosić?
«NN»: A čamu vy nia chočacie pierabiracca ŭ kvatery? Ci, u adpaviednaści z Žyllovym kodeksam, atrymlivać hrašovuju kampensacyju?
K.M.: Niama jasnych mechanizmaŭ kampensacyi. Navat kali ja pahadžusia, kab moj dom źnieśli, pa jakoj canie mnie buduć jaho kampensavać? Ziamla naahuł nia ŭličvajecca, bo jana biez zabudovy nie pradajecca.
Uładalniku, u jakoha zabirajuć učastak, zakon harantuje atrymańnie žytła «ŭ miežach hetaha nasielenaha punktu». Značyć, mnie zamiž majho domu ŭ centry horadu mohuć prapanavać Šabany, Sierabranku — heta nieraŭnacenny abmien! Chto kupić za narmalnuju rynkavuju canu dom, jaki znachodzicca ŭ zonie znosu?
Pad kožnaj chataj jość 7 sotak ziamli. Zabudoŭščyku Mienharvykankam pradaje ich za 8—10 tys. dalaraŭ za sotku. U nas nia chočuć kuplać učastki pa rynkavaj canie, a investaram pradajuć užo pa joj. Mienharvykankam vystupaje pasiarednikam pamiž ludźmi j zabudoŭščykami. Dla nas udzieł Mienharvykankamu byŭ by aptymalny nie jak pasiarednika, a arhanizacyi, jakaja b rehulavała praviadzieńnie kamunikacyj, kanalizacyjnych kalektaraŭ i h.d.
«NN»: A kampensacyi za pryvatyzavanuju ziamlu?
Poŭnaściu hety artykuł možna pračytać u papiarovaj i pdf-versii "Našaj Nivy"
Hutaryŭ Arkadź Šanski
U čym pryčyna niezadavolenaści žycharoŭ mikrarajona Lebiadziny ŭ Minsku? Voś što nasamreč tam płanavali budavać6
Kamientary