Dźmitryj Siemčanka raskazaŭ pra razmovy z Markavym u 2020‑m i detali svajho pieraśledu

Žurnalist Dźmitryj Siemčanka z Mahilova, z 2009 hoda pracavaŭ na telekanale ANT. U 2020 hodzie jon uznačalvaŭ prezidencki puł — hrupu žurnalistaŭ, jakija aśviatlali aficyjnyja padziei, źviazanyja z Alaksandram Łukašenkam. Pavarotnym punktam u jahonaj karjery stali prezidenckija vybary 2020 hoda. Nieŭzabavie paśla ich i hvałtoŭnaha razhonu pratestaŭ žurnalist zvolniŭsia z ANT, a ŭ vieraśni jaho pakarali administracyjnym aryštam za ŭdzieł u pratestnym maršy.

U kancy 2022 hoda Siemčanku znoŭ zatrymali i paśla dvuch terminaŭ pa 15 sutak vystavili abvinavačańnie pavodle 130 artykuła Kryminalnaha kodeksa (raspalvańnie varožaści).

U sakaviku 2023 hoda Dźmitryju prysudzili 3 hady źniavoleńnia. Vyjšaŭ na svabodu jon u lipieni 2025 hoda, całkam adbyŭšy termin. Praz dva miesiacy razam z žonkaj vyjechaŭ z krainy.

Što kazaŭ Markavu ŭ 2020-m

Siemčanka raskazaŭ u padkaście, što jaho rašeńnie zvolnicca vyśpiavała daŭno i nie stała siurpryzam dla kiraŭnictva. Kanflikty ŭ redakcyi pačalisia jašče ŭ pačatku leta 2020 hoda. Na zakrytych naradach z udziełam kiraŭnika kanała Marata Markava žurnalist vystupaŭ suprać abranaj prapahandysckaj linii.

Siemčanka zhadvaje, jak sprabavaŭ danieści, što dziaržaŭnyja ŚMI svajoj chłuśnioj tolki złujuć ludziej:

«Ja źbiraŭ navat niejkija narady z pułam, z kiraŭnictvam telekanała. I pytaŭsia danieści, jak, što treba rabić. My byli niazhodnyja ŭsie, chto tam byŭ na toj momant.

(…) Ja kazaŭ, što hetaj chłuśnioj vy złujacie ludziej, što nam zaraz patrebny nacyjanalny dyjałoh, nam treba davać ludziam vykazacca, štości abiacać ludziam, rabić niejkuju kartu darožnuju tak zvanuju, kab ludzi viedali, što budzie».

Siemčanka zhadvaje, što kali da «spravy Biełhazprambanka» ŭ siaredzinie červienia 2020‑ha dałučyli paŭtary sotni karcin z karparatyŭnaj kalekcyi banka, jon sprabavaŭ danieści tahačasnamu kiraŭniku ANT Maratu Markavu absurdnaść spravy:

«Ja kažu: nu navošta heta rabić? Ludzi ž śmiajucca, nie vierać nam. Nu, i mnie kažuć: «Dźmitryj, ty ž nie robiš heta». Ja kažu: «Nu dyk robiać druhija». Jany robiać heta, a ja pracuju razam ź imi. I nichto nie budzie kazać, što tam jon rabiŭ, ty tam pracuješ — ty haŭno. Nichto tam nie raźbirajecca, što ty tam rabiŭ kankretna. Ty heta zrabiŭ ci nie ty».

Adnak, jak śćviardžaje žurnalist, u adkaz jon čuŭ tolki parady «nie nahniatać».

Kančatkovaj kropkaj, pa słovach Siemčanki, stała pieršaja kroŭ na vulicach. «Ja kazaŭ zahadzia ŭsim žurnalistam: kali chtości voś zaraz zahinie, choć adzin čałaviek (…), kroŭ praljecca, to mianie tut nie budzie. Jak by tam ni było, ja budu sychodzić».

Jak razmaŭlaŭ ź siłavikom pra represii

Siemčanka zhadvaje, jak padčas jaho znachodžańnia ŭ izalatary ŭ vieraśni 2020 hoda da jaho pryjšoŭ načalnik Hałoŭnaha ŭpraŭleńnia kryminalnaha vyšuku. Siłavik, spasyłajučysia na zahad źvierchu, patrabavaŭ znajści, «kaho voś tak zhvałtavali dubinkaj, bo vy skazali [u intervju Sabčak], što tak było».

Vyjšaŭšy paśla administracyjnaha aryštu, Siemčanka praz advakataŭ i žurnalistaŭ znajšoŭ paciarpiełaha, jakoha zabirali z Akreścina sa strašnymi traŭmami paśla zhvałtavańnia ŭ aŭtazaku dubinkaj. Razam z advakatkaj paciarpiełaha Siemčanka pryjšoŭ na sustreču ŭ MUS.

«Ź im u nas taki «kruhły stoł» byŭ. I my tam razmaŭlali. (…) [Advakatka] hetyja dakumienty pakłała na stoł. Skazała: «Voś jaho zatrymali tam-ta i tam-ta, pryvieźli na Akreścina, z Akreścina jaho ŭžo zabrali ŭ reanimacyju. To bok jon nidzie nie moh atrymać voś hetyja traŭmy». (…)

A jon kaža: «A jon nie moh zahadzia atrymać hetyja traŭmy?» Jana kaža: «Try razryvy pramoj kiški. Try razryvy. Čałaviek invalid na ŭsio žyćcio».

Siemčanka raskazaŭ, što sam pryvodziŭ prykłady hvałtu nad udzielnikami pratestaŭ. Pa jaho słovach, paciarpiełyja hatovyja byli dać pakazańni.

«Jon kaža: «A što ja pavinien zrabić? Pryjechać na bazu AMAP i skazać: «Ty, ty, ty aryštavany»?» Ja kažu: «Nu, kali heta zakon, i kali vy aficer, to vy pavinny dziejničać pa zakonie. Kali heta nie pa zakonie zroblena, kali čałaviek atrymlivaje traŭmu ŭžo paśla zatrymańnia, kali jon supracivu nie robić».

Jon kaža: «Tak, heta nie pa zakonie». Ja kažu: «Nu dyk čamu vy nie robicie toje, što pavinny rabić?» Jon kaža: «Nu, jany tady nie buduć pratesty razhaniać».

Detali kryminalnaj spravy

Jak raskazvaje Dźmitryj, kryminalnaja sprava suprać jaho była pabudavana na troch dopisach u sacyjalnych sietkach: abureńnie dziejańniami Mikałaja Karpiankova ŭ kafe «O'Petit», dzie siłavik raźbiŭ dubinkaj vytrynu, post pamiaci Ramana Bandarenki i asudžeńnie rasijskaha ŭvarvańnia va Ukrainu.

Cikava, što Kamitet sudovych ekśpiertyz paśla linhvistyčnych i psichałahičnych pravierak nie znajšoŭ u jaho słovach składu złačynstva.

«Jany napisali, što niama zaklikaŭ, niama abrazaŭ kankretna supracoŭnikaŭ i niama vydzialeńnia jakoj-niebudź kankretnaj hrupy. Tekst nosić krytykujučy charaktar, ale nie niasie składu złačynstva ŭ kryminalnym charaktary.

I śledčy, jaki pryjšoŭ da mianie, kaža: «Dźmitryj, ja pryjšoŭ da svajho kiraŭnictva, kažu, što voś pryjšła ekśpiertyza pa Siemčanku, adna, druhaja, treciaja, čaćviortaja i hetak dalej. I ni adna nie daje padstavy, kab da sudu hetu spravu davodzić». Jamu skazali: «Usio budzie dobra. Davodź da sudu. My tabie damo novuju ekśpiertyzu, my tabie damo niejkuju daviedku, tam usio budzie».

U vyniku ŭ materyjałach źjaviłasia zaklučeńnie ad ananimnaha ekśpierta, jaki napisaŭ usio, što patrabavałasia dla abvinavačańnia ŭ «raspalvańni varožaści» da siłavikoŭ.

Čamu daviałosia źjechać

Adkazvajučy na pytańnie, ci byli ŭ jaho dumki zastacca paśla vyzvaleńnia ŭ Biełarusi, Dźmitryj tłumačyć, što na vychadzie z kałonii jon apynuŭsia ŭ situacyi «hramadzianskaj śmierci».

Uklučeńnie ŭ śpis terarystaŭ zabłakavała jamu dostup da elemientarnych pasłuh. Jon nie moh adkryć bankaŭski rachunak ci navat aformić sim-kartu.

Žurnalist zhadvaje, jak sprabavaŭ aformić strachoŭku, kab atrymać vizu:

«Ciotačka ŭziała moj pašpart, ubivaje i kudyści pabiehła telefanavać. A ŭ jaje vyśvieciłasia na ekranie manitora, što hety čałaviek źjaŭlajecca terarystam, nieadkładna źviarniciesia da słužby achovy. Jana pabiehła kamuści telefanavać, pytać, što joj uvohule rabić. I kaža: «Ja nie mahu na vas aformić ničoha, uvohule ničoha».

Były žurnalist padkreślivaje, što paśla zvalnieńnia z ANT jon nie imknuŭsia viarnucca ŭ prafiesiju i paśpiachova pracavaŭ pijar-dyrektaram u pryvatnym biznesie. Ale paśla źniavoleńnia situacyja źmianiłasia, jaho «pazbavili mahčymaści ŭvohule navat dumać pra toje, jak karmić siamju».

• 8
• 0
• 0
• 3
• 1
• 1
• 4
• 3