Пратасевіча і Сапегу памілавалі. Ці можа зараз Еўрасаюз зняць санкцыі з «Белавія» і аднавіць авіязносіны?
«Наша Ніва» задала гэта пытанне дарадцу Святланы Ціханоўскай Франаку Вячорку і прадстаўніку Аб'яднанага пераходнага кабінета па транзіце ўлады Паўлу Латушку.
Шэраг еўрапейскіх краін пасля прымусовай пасадкі самалёта Ryanair 23 мая 2021-га, на якім былі Раман Пратасевіч і Сафія Сапега, асудзілі дзеянні беларускіх улад і заклікалі да расследавання інцыдэнту.
Еўрапейскі саюз амаль адразу ж спыніў авіязносіны з Беларуссю і ўвёў санкцыі супраць «Белавія»: з 5 чэрвеня 2021 года самалётам авіякампаніі забаронена лётаць у краіны ЕС (асобныя краіны ўвялі абмежаванні яшчэ раней).
У лістападзе 2021-га дырэктар Дэпартамента авіяцыі Міністэрства транспарту Беларусі Арцём Сікорскі ацаніў штомесячныя страты беларускай авіяцыі ў 10 мільёнаў даляраў.
Адным з патрабаванняў ЕС было вызваленне Рамана Пратасевіча і Сафіі Сапегі. Нядаўна іх памілавалі і вызвалілі. Але ці можа гэта стаць падставай для зняцця санкцый з авіякампаніі «Белавія»?
«Ніхто з заходнікаў не ўспрыме гэта памілаванне як нейкую лібералізацыю ў Беларусі»
Дарадца Святланы Ціханоўскай Франак Вячорка кажа, што для рэжыму санкцыі на калій і авіяперавозкі — самае балючае з сімвалічнага пункту гледжання і фінансавага.
Безумоўна, рэжым спадзяваецца, што праз памілаванне Пратасевіча і Сапегі зможа дамагчыся зняцця санкцый.
«Думаюць, што памілаванне Пратасевіча і Сапегі дасць ім магчымасць патрабаваць у ICAO і міжнародных структур зняцця санкцый. Рабіць гэта нельга. Ніякага расследавання [беларускімі ўладамі] па захопе самалёта зроблена не было, ніякія вінаватыя адказнасці не панеслі, ніякага выбачэння не было.
Прытым памілаванне таксама сумнеўнае, таму што гэта не рэабілітацыя, ніякіх кампенсацый Сафіі выплачваць не будуць, а Пратасевіч увогуле застаецца па-ранейшаму ў закладніках, яго палітычна выкарыстоўваюць», — кажа дарадца Святланы Ціханоўскай.
Лукашэнка разумеў, што Сафію трэба перадаваць расіянам, каб зарабіць на гэтым дадатковыя палітычныя ачкі, і аформіў ён гэта як памілаванне, лічыць Франак Вячорка.
«Выключна прагматычны рацыянальны інтарэс змякчыць санкцыі і зноў абдурыць Захад. Але мы гэтага не дапусцім.
Натуральна, што Сапега павяла сябе годна ў гэтай сітуацыі. Яна страціла два гады жыцця, сапраўдная ахвяра і закладніца рэжыму, але яна не пайшла на супрацу, не давала хлуслівых паказанняў. Спрабавалі яе зацягнуць на тэлебачанне, у прапаганду, але, у адрозненне ад Пратасевіча, яна гэтага не зрабіла», — кажа ён.
Ніхто з заходнікаў, па словах Вячоркі, не ўспрыме гэта памілаванне як нейкую лібералізацыю ў Беларусі.
«Але мы чулі, што пасля кейса Пратасевіча масава закідваліся лісты, лукашэнкаўскія памагатыя, дыпламаты хадзілі і расказвалі, што рэжым злітасцівіўся і адпусціў няшчаснага Пратасевіча, хаця ніякага рэальнага вызвалення не было.
Яны гэта прадаюць, але наіўных няма. Тое, што брытанцы ўвялі дадатковыя санкцыі, паказвае, што свет, Захад стаў больш разбірацца ў крымінальнай прыродзе Лукашэнкі», — мяркуе Вячорка.
«Ва ўмовах вайны, я думаю, ніхто здымаць санкцыі не будзе»
Кіраўнік НАУ, прадстаўнік Аб'яднанага пераходнага кабінета па транзіце ўлады Павел Латушка падкрэслівае, што вызваленне Пратасевіча і Сапегі — толькі адно з патрабаванняў ЕС.
«Факт памілавання Пратасевіча і Сапегі не адмяняе факта ўчыненага злачынства, — кажа палітык. — Міжнародная арганізацыя грамадзянскай авіяцыі (ICAO) у сваім дакладзе прыйшла да высновы, што службовыя асобы Беларусі ў маі 2021 года распарадзіліся перадаць яўна лжывае паведамленне аб закладзенай бомбе на борт самалёта авіякампаніі Ryanair. Факт злачынства відавочны, і ніхто ў Беларусі не прымае ніякіх мер і дзеянняў, каб прыцягнуць асоб, якія яго здзейснілі, да адказнасці».
Памілаванне, на думку Паўла Латушкі, не азначае факта зняцця поўнасцю надуманных абвінавачанняў з Пратасевіча і Сапегі, якія былі затрыманыя без рэальных юрыдычных падстаў.
«Гэта значыць, затрыманыя па палітычна матываваным абвінавачанні. Пра якое зняцце санкцый, нават пры вызваленні Пратасевіча і Сапегі, у гэтых умовах можна гаварыць?» — лічыць Павел Латушка.
Ён звяртае ўвагу, што хоць Еўрапейскі саюз пасля незаконнай пасадкі грамадзянскага самалета Ryanair закрыў для ўсіх беларускіх самалётаў паветраную прастору і аэрапорты ЕС, санкцыі супраць той жа кампаніі «Белавія» Еўрапейская рада афіцыйна ўвяла значна пазней — 2 снежня 2021 года. І з іншай прычыны.
«Дзяржаўны авіяперавозчык трапіў пад гэтыя абмежаванні не з-за справы з самалётам Ryanair, а з-за абвінавачання ў тым, што авіякампанія садзейнічала стварэнню міграцыйнага крызісу на мяжы Беларусі і ЕС. І гэты крызіс працягваецца: нелегальныя мігранты з тэрыторыі Беларусі кожны дзень штурмуюць межы Польшчы, Літвы і Латвіі.
Больш за тое, ужо пасля пачатку вайны пад авіясанкцыі трапіла і Расія. І зараз зняць санкцыі і адкрыць авіязносіны з Беларуссю — гэта пашырыць авіязносіны з Расіяй і тым самым стварыць чарговую «дзірку» ў абыходзе санкцый. Грамадзяне Расіі актыўна скарыстаюцца гэтай магчымасцю і паляцяць транзітам праз Беларусь. Ва ўмовах вайны, я думаю, ніхто здымаць санкцыі і тым самым ствараць пагрозу для бяспекі грамадзян краін Захаду не будзе», — падсумоўвае палітык.
Чытайце таксама:
Вячорка і Саннікаў пракаментавалі выданню The New York Times памілаванне Пратасевіча
Латушка расказаў, як лукашэнкаўскія дэпутаты спрабавалі аспрэчыць санкцыі, уведзеныя супраць іх
Цяпер чытаюць
Стала вядомае імя другой беларускі, якая згінула пад селем у Непале. Гэта 24‑гадовая Ірына з журфака БДУ5
Стала вядомае імя другой беларускі, якая згінула пад селем у Непале. Гэта 24‑гадовая Ірына з журфака БДУ
Электронную «Беларускую энцыклапедыю», створаную як прастору «верагодных ведаў пра Беларусь», ціха ліквідавалі разам з рэдакцыяй. Купу артыкулаў перадалі Гігіну66
Каментары