Цішыня падчас падліку галасоў ставіць пад сумнеў вынікі выбараў
Прэзідэнцкія выбары 19 снежня 2010 года ў Беларусі былі адзначаныя
«недахопам незалежнасці і бесстароннасці выбарчых камісій», няроўнымі ўмовамі кандыдатаў і дэфіцытам празрыстасці на ключавых стадыях выбарчага працэсу. Пра гэта гаворыцца ў выніковым дакладзе місіі назіральнікаў Бюро па дэмакратычных інстытутах і правах чалавека АБСЕ,які быў апублікаваны 22 лютага.
«Ноч пасля выбараў была азмрочаная затрыманнем амаль усіх кандыдатаў у прэзідэнты, а таксама сотняў грамадзян, сярод якіх журналісты, праваабаронцы і прадстаўнікі грамадзянскай супольнасці», — гаворыцца ў дакладзе. У ім таксама адзначаецца, што большасць затрыманых удзельнікаў «несанкцыянаванай, як растлумачылі беларускія ўлады, акцыі» былі прысуджаныя судамі да адміністрацыйных арыштаў і штрафаў. Акрамя таго, была распачатая крымінальная справа па факце масавых беспарадкаў.
«Большасць затрыманых былі адпушчаныя, але дзясяткі, у тым ліку тры
У студзені 2010 года ў Выбарчы кодэкс Беларусі быў унесены шэраг паправак з улікам рэкамендацый БДІПЧ АБСЕ, у тым ліку пункты аб правядзенні дэбатаў кандыдатаў у дзяржаўных СМІ, магчымасці стварэння кандыдатамі індывідуальных выбарчых фондаў, новыя інструкцыі па правядзенні датэрміновага галасавання. «Але нягледзячы на гэтыя ўдасканаленні, прававыя рамкі ўсё яшчэ не цалкам адпавядаюць абавязальніцтвам у рамках АБСЕ і міжнародным стандартам і
Акрамя таго,
застаецца праблемай якасць і дакладнасць выбарчых спісаў, бо не існуе цэнтралізаванага і кампутарызаванага рэгістра.Складаннем спісаў займаюцца адпаведныя органы мясцовай улады ў кожным раёне, а падрыхтаваныя спісы выбаршчыкаў затым не пераправяраюць на рэгіянальным і нацыянальным узроўні, што не дае гарантыі пазбегнуць магчымасці шматразовай рэгістрацыі і пасля стварае рызыку шматразовага галасавання, лічаць у БДІПЧ АБСЕ.
Як адзначаецца ў дакладзе, было зарэгістравана 10 кандыдатаў, што дало выбаршчыкам шырокі выбар паміж рознымі палітычнымі альтэрнатывамі. У той жа час працэс праверкі подпісаў за кандыдатаў не быў адкрыты і празрысты. У параўнанні з папярэднімі выбарчымі кампаніямі БДІПЧ адзначае паляпшэнні, бо кандыдаты мелі магчымасць бесперашкодна мець зносіны з выбаршчыкамі, але не было роўных умоваў паміж дзевяццю альтэрнатыўнымі кандыдатамі і дзейным прэзідэнтам, які выкарыстоўваў адміністрацыйны рэсурс.
Акрамя таго, на думку місіі,
дзяржаўныя СМІ падчас асвятлення выбарчай кампаніі не былі аб’ектыўнымі і незалежнымі. Недзяржаўныя друкаваныя і электронныя СМІ сталі для выбаршчыкаў важнай крыніцай інфармацыі пра кандыдатаў.
У дакладзе адзначаецца, што ў Беларусі няма эфектыўнага механізму падачы скаргаў падчас выбарчай кампаніі ці абскарджання вынікаў выбараў у Вярхоўным судзе.
Адзначаючы некаторыя паляпшэнні як у працэдуры датэрміновага галасавання, так і непасрэдна ў дзень выбараў, БДІПЧ падкрэслівае, што ўсю карціну сапсаваў падлік галасоў, які міжнародныя назіральнікі характарызуюць як «дрэнны або вельмі дрэнны» амаль на 75% наведаных імі ўчасткаў. «Падлік галасоў праводзіўся ў цішыні, у нетранспарэнтнай манеры, што сур’ёзна ставіць пад сумнеў вынік», — гаворыцца ў дакладзе.
Каментары