Znaki prypynku
* * *
Sałžanicyn piša ŭ «Rasiei ŭ abvale»:
«Rasieja złamanaja nia tolki duchoŭna, jana padarvanaja i cialesna… Kab XXI stahodździe nia stała apošnim dla rasiejcaŭ — my pavinny znajści ŭ sabie siły i ŭmieńnie supraćstajać raspadu ŭžo ciapier…» I tut ža zadajecca pytańniem: «Ale ci dazvolić nam heta naš nacyjanalny charaktar?..»
Dalej vychodzić, što nie dazvolić. Raniejšy (charaktar staravieraŭ) dazvoliŭ by, a siońniašni — nie… Evalucyja nacyjanalnaha charaktaru nastolki Sałžanicyna strašyć, što jon pačynaje śćviar- džać, byccam «rasiejski charaktar» troch apošnich stahodździaŭ, pačynajučy z časoŭ smuty i raskołu, heta zusim i nie rasiejski charaktar, a jahonaje skažeńnie — znoŭ ža praz smutu i raskoł. Niby smuta i raskoł niejak ababiehli nacyjanalny charaktar pa bakach i akazalisia ŭ jaho napieradzie.
* * *
Pačałasia i skončyłasia vajna ŭ Iraku… Naładžanaja amerykancami jak suśvietnaje telešoŭ. Bolš sučasna — jak kamputarnaja hulnia. Tolki z sapraŭdnymi tankami, rakietami, samalotami — i z žyvymi ludźmi. Siadzi ŭtulnieńka i hulaj. Hetaha zabju, hetaha nie…
Čałaviectva nabyvaje inšuju, novuju jakaść… Jakuju pakul nie asensavać.
Rasčaravańnie ad arabaŭ… Jak u «Biełym soncy pustyni» čyrvonaarmiejec Suchaŭ kazaŭ: «Ja na ciabie raźličvaŭ, Said».
A ŭ ich nie adzin samalot nie ŭźlacieŭ. Niby nafty — zalisia, a hazy niama…
A jak ža «śviaščennaja vajna» ź niaviernymi?.. Ci jana — tolki žančyn ź dziećmi dzie zaŭhodna padryvać? A kali armija, dyk siadzieć i travu kuryć?..
Niejki student z Amanu, iracki, skazaŭ u interviju amerykancam: «Jak spali, tak niachaj by spali — darma vy ich pabudzili».
Pomnik Chusejnaŭ skidali, a jon začapiŭsia — i visić… Hałavoj uniz kivajecca… Nia ŭsio tak prosta.
Ale ciapier usie za amerykancaŭ. Pieramožcy. Jak skazali — tak zrabili. «Źvierhli tyrana. Źniščyli režym. Svaboda, demakratyja…» Jakaja na ŭschodzie moža być demakratyja? Dzie vy jaje ŭ Aŭhanistanie złavili?..
A ŭ hazecie «Hardyjan» za 27 sakavika, mnie Jeva (dačka) pakazała, jana jaje hladzić, na pieršaj pałasie ŭnizie pad fatazdymkam, na jakim irakcy prykryvajuć anučaj źniaviečany tvar zabitaha amerykanskaj bombaj suajčyńnika, reklamny deviz («słohan») aŭstralijskaj niejkaj firmy:
«Śviet źmianiajecca — źmienimsia ź im».
Kamientary