Litaratura44

«U našaj prastory rusizm — što rasizm»

Aleś Maračkin vydaŭ knihu z paemaj «Akreścina».

Mastak Aleś Maračkin vydaŭ u «Łohvinava» knihu «Kałodziež u žycie». U joj — vieršy i paemy roznych hadoŭ, vydańnie hustoŭna azdoblenaje malunkami aŭtara.

Najbolšy raździeł, «Pad zorkaj Iryny», — praniknionaja liryka, pryśviačeńnie žoncy, jakuju mastak straciŭ letaś. Spadarynia Iryna paŭtara miesiaca nie dažyła da ich załatoha viasiella.

Vieršy hetaha raździeła pisalisia ŭsio žyćcio — jon pačynajecca listom maładoj žoncy ź Piečaŭ, dzie mastak adbyvaŭ vajskovuju słužbu, i zaviaršajecca letašnimi: «Pryvykaj bieź mianie, pryvykaj…»

Pryvykaj, pryvykaj
Pryvykaj
Jak ža dalej
mnie žyci paraj?
Bieź ciabie… ja adzin… bieź ciabie.
Stała bolš sivizny ŭ baradzie.

Trapili ŭ knihu i paema «Akreścina». Mastak napisaŭ jaje ŭ 2008-m, trapiŭšy ŭ słavuty mienski izalatar paśla Dnia Voli za «ruhań matom».
Cikava supastaŭlać «Akreścina» z raniejšaj paemaj, «Tam, la Trajeckaje hary», napisanaj u 1986-m, paśla taho, jak vieterany-«afhancy», nackavanyja čynoŭnikami Minharvykankama, razahnali hukańnie viasny ŭ Trajeckim pradmieści.

Ad rodnaj movy vyzvalać
Nas pačali jak ad pałonu
I na ruinach uzdymać
Šavinistočnuju kałonu.

Na joj — ty možaš raspaznać —
Imionaŭ — poŭna halereja:
Zabranzaviełaj płojmy rać
Ad Muraŭjova da Kruhleja.

Jakija važnyja čyny!
Jakija važkija zasłuhi!..

Chto ciapier uspomnić taho Kruhleja? Jaho miesca zaniali inšyja «čyny». U toj paemie byŭ šok ad nialudskaha staŭleńnia da parastkaŭ biełaruščyny. Jašče nie vybuchnuŭ Čarnobyl, nie adkryłasia praŭda pra Kurapaty. Čas niezaležnaści, masavych akcyj, a paśla i reakcyi, tolki nadychodziŭ.

Napisanaje praz 22 hady «Akreścina» padajecca spakajniejšym: u im jość jasnaść, što dalej — vyzvaleńnie. Rana ci pozna. Jašče ŭ Akreścinie jość imiony biełaruskich palitykaŭ.
U isnavańnie takoj katehoryi ŭ 1986-m navat pravieryć było b ciažka:

Vincuk, Bialacki zuch,
Franak Viačorka.
Niazłomny ducham
Viktar Ivaškievič
I małady — zusim junak —
Źmitruk Daškievič.
Toj ściežkaju prajšoŭ
I naš «adziny»
A.Milinkievič, nierazłučnik Iny.
Ja bieź mietafaraŭ,
Kručastych zahahulin
Skažu jak jość —
Pakutnik A.Kazulin.
Išoŭ na ščytanoscaŭ,
Na ścianu…

U raździele «…Zaviei mianie marazili» — vieršy roznych hadoŭ. I satyryčnyja malunki rečaisnaści, blizkija pa duchu da tekstaŭ Uładzimira Vysockaha. Naprykład, «Z «Anhielskaha sšytku» — pra vobšuk na biełaruskaj mytni, abo raniejšy vierš — z savieckaha jašče žyćcia:

Nie vieru sam:
Univiersam…
Zachodziš sam,
Vychodziš sam.
Viaroŭkaj doŭhaj
Kala kasy —
Stajać u chvalavańni
Masy.
Biaruć vino… ikru…
Kiłbasy.
Chapaj! Biary!
Nastali časy.

Ja mima jdu —
Čarhi frahmient,
Jaje detal —
Intelihient.
1984

Jość i surjoznyja refleksii.

Tema rusifikacyi, kanfarmizmu, «Maskvy ŭ hałavie» — siarod hałoŭnych:

U našaj prastory
Rusizm — što rasizm.
Ciabie i mianie nie minaje.

Prasuje žyćcio —
Dźviuch movaŭ źlićcio
Nie ŭ naskaje nas apranaje…

* * *

Mietrapolija… Mietrapolija.
Ty na iścinu manapolija.
Na bałocie pień.
Žaby kva-kva.
Heta treci Rym.
Heta tut Maskva.

Mietrapolija… Mietrapolija.
Nie adziny voj tut
U poli ja.
Šabielkaj machnu,
Jak u pieśni toj.
Pračynajsia, lud!
Cišynia… Spakoj.

Mietrapolija… Mietrapolija.
Dzie ty, Niestar naš
Z Hulaj-polija.
Bieraže siabie.
Dla kaho? Kudy?
Ty stareješ, brat.
Dni latuć… hady.
Niechta ŭspomnie tak:
Byŭ kaliś Paźniak.
Ach, bratočak moj,
pozna… Pozna jak.
2009

Jość i vieršy-rozdumy nad daŭniejšaj historyjaj, jak «Biełaruskija syny» — Hienijušaŭski pa dumkach, Kupałaŭski pa rytmicy. Mastak razvažaje pra sapraŭdny vobraz partyzanaŭ u vačach biełaruskaha naroda:

Žyli ŭ strachu i adčai
Sa svajoj biadoj adny
Niemcy dniom
Nu, a načami…
Biełaruskija syny.

Vydatnaja ideja — ci to samoha aŭtara, ci to redaktaraŭ vydaviectva — razhornutyja epihrafy i znoski, jakija ŭpisvajuć tvory Maračkina ŭ pałatno historyi.
Tam jość i pra hukańnie viasny 86-ha, i pra akreścinskuju adsiedku, i pra toje, jak pałotny biełaruskich mastakoŭ u 1970-ja na vystavie psavali kadebisty, i pra toje, što abraz «maci Božaja achviaraŭ Čarnobyla», napisany Maračkinym, visić ciapier u žodzinskaj carkvie. Nabyć knihu Alesia Maračkina chutka možna budzie ŭ kniharniach. Pra čas i miesca prezientacyi stanie viadoma paźniej.

Kamientary4

Ciapier čytajuć

U vyniku ŭdaru «Iskanderami» pa vystavie ŭzbrajeńnia pad Kijevam zahinuli 10 čałaviek, 100 paranienyja6

U vyniku ŭdaru «Iskanderami» pa vystavie ŭzbrajeńnia pad Kijevam zahinuli 10 čałaviek, 100 paranienyja

Usie naviny →
Usie naviny

Andrej Pačobut paprasiŭ premjera Polščy vydavać biełarusam dakumient zamiežnika minimum na try hady26

Znajšła siabroŭku i pierajechała ŭ publičny valjer. Jak ciapier žyvie janocicha-nielehałka Jasienija?2

«Žachliva śmiardzić». U Breście masava skardziacca na vadu z-pad krana1

Biełaruś papiaredziła Polšču pra nibyta rychtavany na jaje terytoryi terakt3

Stała viadoma, u što pieratvorycca zakinutaja hramadskaja prybiralnia na bierazie Śvisłačy ŭ centry Minska1

Aleksijevič praspansavała saročku dla biełaruskaha etničnaha fotaprajekta4

Kampanija Honor praviała rebrendynh2

U turmie pamior były supracoŭnik KDB Mikałaj Varapaj, asudžany za špijanaž na karyść Ukrainy4

U Estonii vybuchnuŭ skandał praz rekłamu smažanaha miasa. U joj uhledzieli varožaść da ruskamoŭnych27

bolš čytanych navin
bolš łajkanych navin

U vyniku ŭdaru «Iskanderami» pa vystavie ŭzbrajeńnia pad Kijevam zahinuli 10 čałaviek, 100 paranienyja6

U vyniku ŭdaru «Iskanderami» pa vystavie ŭzbrajeńnia pad Kijevam zahinuli 10 čałaviek, 100 paranienyja

Hałoŭnaje
Usie naviny →

Zaŭvaha:

 

 

 

 

Zakryć Paviedamić