Usio nia tak

Usio heta — kiepski son. Piša Vital Taras.

Niekali, vielmi daŭno, kali ja vučyŭsia ŭ starejšych klasach siaredniaj škoły, ja pieražyŭ svajho rodu ŭnutrany kryzis. Na toj čas ja ŭžo nia tolki cikaviŭsia «palitykaj», ale j dazvalaŭ sabie ŭpliščvacca ŭ razmovy darosłych u baćkoŭskim domie na palityčnyja temy. Razmovy byli pra savieckaje ŭvarvańnie ŭ Čechasłavaččynu, pra tupahałovaje savieckaje načalstva, pra zabaronienuju litaraturu i hałoŭlit (tahačasnuju aficyjnuju cenzuru), pra vajnu na Blizkim Uschodzie, jakuju bliskuča vyjhraŭ Izrail, pra dziaržaŭny antysemityzm, pra dysydentaŭ — Sacharava, Siniaŭskaha, Daniela, pra zamoŭčvańnie stalinskich represijaŭ, pra zvalnieńni z VNU talenavitych biełaruskich vykładčykaŭ i šmat pra što jašče…

Niejkaje šostaje pačućcio padkazvała, što raŭzmaŭlać na hetyja temy ŭ škole, navat ź siabrami, nia varta. Zrešty, dvaistaje myśleńnie było tady (dyj ciapier) dosyć pašyranaj i naturalnaj źjavaj. Ale voś adnojčy da hałavy pryjšła prostaja dumka, ad jakoj mnie adrazu stała nie pa sabie. A što, padumaŭ ja, kali ŭsio, čamu nas vučać u škole na ŭrokach hramadaznaŭstva i historyi, raspaviadajuć padčas «palitinfarmacyi», pra što pišuć hazety, pra što pakazvajuć filmy i pieradačy pa telebačańni — kali ŭsio heta čystaja praŭda? A toje, što pieradajuć zamiežnyja «hałasy» — sapraŭdy varožaja prapahanda, achviaraj jakoj zrabilisia maje baćki i ichnyja siabry?

My ž, nasamreč, takija vialikija, my zapuskajem ludziej u kosmas, my budujem stolki damoŭ i elektrastancyjaŭ, asvojvajem Sibir i Daloki Ŭschod… A kamuści heta nie padabajecca. Jany, buržui, nas nienavidziać i pieraškadžajuć nam budavać samy spraviadlivy ŭ śviecie ład. Mahčyma, takimi katehoryjami, dakładniej, savieckimi štampami ja nie razvažaŭ. Chutčej za ŭsio, heta nielha navat nazvać dumkaj. Ja tolki pasprabavaŭ sabie ŭjavić — a što, kali ŭsio nia tak, jak mnie padajecca, i mnie stała vuścišna.

Nia pamiataju, nakolki chutka prajšoŭ u mianie toj emacyjny šok. Vidać, u padletka ŭ piatnaccać—šasnaccać hadoŭ byli na toj momant bolš važnyja prablemy, akramia jak śvietapohladnyja. Karekcyja śviadomaści adbyłasia sama saboj, z uzrostam, pad upłyvam rečaisnaści. Adnym z klučavych momantaŭ staleńnia staŭ los dvuch maich adnaklaśnikaŭ. Moj blizki tavaryš Monia, nadzvyčaj ekspansiŭny čarniavy chłopiec, byŭ kruhłym vydatnikam. Paśla škoły pastupiŭ u Mienski radyjotechničny instytut, skončyŭ jaho z čyrvonym dyplomam. I patrapiŭ pavodle raźmierkavańnia na hazakampresarnuju stancyju niedzie pad Arenburham, biez usialakich perspektyvaŭ. Nieŭzabavie paśla hetaha Monia źjechaŭ razam ź siamjoj u Izrail, adtul u ZŠA. Niejki čas my pierapisvalisia, ale potym nitačka byłoha siabroŭstva nieŭprykmiet abarvałasia…

Druhi moj adnaklaśnik — na proźvišča Maksimaŭ (my ŭsie jaho zvali, naturalna, Maksam) byŭ absalutna śvietły va ŭsich sensach chłopiec. Vysoki, bialavy, pryhožy… Jon taksama vučyŭsia na vydatna, maryŭ pastupić u prestyžnuju na toj čas Vyšejšuju inžynernaje zenitna‑rakietnuju vučelniu imia Baŭmana ŭ Maskvie. (VIZRU). Jahonaja mara ažyćciaviłasia. Jašče nia skončyŭšy jaje, zdajecca, jon pajechaŭ na praktyku na Bajkanur. (Pra ŭsio heta havaryłasia napaŭhołasu, jak pra strašennuju tajamnicu. Dy praz tryccać hadoŭ mahu pra niešta ŭspaminać niedakładna.) Padčas niejkaha niebiaśpiečnaha eksperymentu, Maks atrymaŭ mocnuju dozu apramieńvańnia i «zhareŭ» usiaho za niekalki miesiacaŭ. Pra heta my, jaho adnaklaśniki, daviedalisia tolki na jahonym pachavańni ŭ Miensku, ad pryhniečanych horam baćkoŭ. Jamu było dvaccać ź niečym. Da Čarnobylu zastavałasia hadoŭ dziesiać. A pierad nami lažała ŭ trunie achviara «mirnaha atamu» i asvajeńnia komasu. Pachavańnie prajšło cicha, biez udziełu vysokich asobaŭ i ŭšanavańniaŭ — ni z Maskvy, ni adkulści jašče, nakolki ja pamiataju, z načalstva nichto nie pryjechaŭ.

Ale ž adčuvańnie (ci samapravierka): moža, ŭsio zusim nia tak, jak zdajecca — počastu viartajecca, jak u kiepskim śnie.

I voś ja dumaju — a što, kali ja i maje baćki, maje siabry hłyboka i bieznadziejna pamylajemsia? Usio nia tak, jak nam padajecca…

Voś kiraŭnik dziaržavy, viasioły i maładžavy, atočany dziaržaŭnymi mužami, enerhična idzie ŭ pole, u zavodzki cech, na budaŭnictva metro, va ŭniversam, i trymaje kałaski ŭ rukach, i nasustrač jamu idzie narod, hladzić z zamiłavańniem i nadziejaj.

Voś iduć maneŭry «Ščyt Ajčyny», stralajuć harmaty, latuć rakiety, «i tanki našy bystry», biažyć piachota i čuvać mahutnaje «Ŭra!» I vorah ŭciahvaje hołaŭ u plečy i chavajecca ŭ svajoj nary, tchor!

Voś na «Dažynkach» kambajnery ŭ bliskučych harniturach, z abvietranymi tvarami j mahutnymi karkami — choć zdymaj u Halivudzie (što tam tyja kaŭboi!) — atrymlivajuć z najvyšejšych ruk imiannyja hadzińniki. Jany ich zasłužyli!

Voś intelihientny inspektar DAI, biezdakorna apranuty, spyniaje ciabie i, vykonvajučy svoj dziaržaŭny abaviazak, praviaraje dakumenty i biare pad kazyrok.

I ciabie achoplivaje pačućcio nieparyŭnaha adzinstva z mechanizataram i dajarkaj, z Ksienijaj Sitnik i pałkoŭnikam Padabiedam, ministram Radźkovym i padatkovym inspektaram…

Voś mahutnaha ciełaskładu specnazaviec, uvieś z hałavy da noh u čornym, pravadžaje ciabie surovym pozirkam da pavarotu.

Voś dyktary BT u strojach ad Versače i z łahodnymi ŭśmieškami na vusnach, usie takija miłyja i sympatyčnyja. I štatnyja analityki bliskajuć chitrym vokam, jakoje bačyć ciabie i ŭsiu apazycyju naskroź.

I słavuty žurnalist ź lulkaj u zubach mudra‑iranična tłumačyć, čamu tak ciažka, ale tak cikava j zdorava žyć u našaj krainie i jak budzie žyć jašče lepiej.

I maładziony z tvarami, razmalavanymi čyrvonaj i zialonaj farbami, apranutyja ŭ firmovyja majki z nadpisam BRSM, takija ščaślivyja, takija natchnionyja…

I ciabie achoplivaje pačućcio nieparyŭnaha adzinstva z mechanizataram i dajarkaj, z Ksienijaj Sitnik i pałkoŭnikam Padabiedam, ministram Radźkovym i padatkovym inspektaram, bamžom na čyhunačnym vakzale i školnicaj‑scykuchaj ź blašankaj piva «Aleksandryja» u rukach, z zubrom u Biełavieskaj puščy i biełym busłom nad Paleśsiem. Heta ŭsio majo!

I ty adčuvaješ, što heta ščaście. Bo razam my — siła. I my — za! Zaŭsiody za!

I stanovicca tak nievykazna dobra, takoje mocnaje pačućcio ŭdziačnaści achoplivaje, što robicca vuścišna…

Tabie chočacca pračnucca. Ale ty raptam razumieješ, što daŭno nia śpiš. I pračnucca niemahčyma, bo nijakaj realnaści niama. A jość niejkaja apramietnaja dla žyvych dušaŭ, niejkaja prastora, napoŭnienaja šerymi zdaniami, siarod jakich pačuvajeśsia niepaklikanym hościem, časovym pryvidam u čužym śnie.

Ale nastupaje ranica i jak by śmiarotna ni chaciełasia spać, treba ŭstavać, pryvodzić siabie da ładu, pačynać zvykłuju pracu. I načnyja kašmary padajucca ŭžo niastrašnymi, navat zabaŭnymi. I adkulści, ź niejkaj niabačnaj radyjokropki čujecca śvietły matyŭ: « Radzima, maja darahaja…»

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0