U Krymie adklučyli ad internietu krymskatatarski telekanał ATR + hutarka z žurnalistam Asmanam Pašajevym

7 sakavika ŭ Krymie adklučyli ad internetu ahulny krymskatatarski telekanał ATR.

Pra heta paviedamili ŭ vypusku navinaŭ Zaman. Jak paviedamlaje «Centr žurnalisckich rasśledavańniaŭ», jašče adzin resurs ATR sajt «15 chvilin» zaznaŭ DDoS -napadaŭ.

6 sakavika na sajcie telekanała ATR byŭ praviedzieny internet - refierendum, padčas jakoha možna było vykazać svajo mierkavańnie ab dałučeńni Krymu da RF. Bolšaść vykazałasia suprać.

U apošnim numary «Našaj Nivy», za 5 sakavika, my nadrukavali hutarku z žurnalistam hetaha ŚMI Asłanam Pašajevym, prapanujem jaje čytačam.

Asman Pašajeŭ: Moładź stała vyvučać krymskatatarskuju movu

U haračyja dni supraćstajańnia ŭ Krymie samaj abjektyŭnaj krynicaj atrymańnia infarmacyi staŭ telekanał ATR. Praz spadarožnik jaho možna bačyć i ŭ Biełarusi.

«Dobry ŭ nas telekanał», — kaža žurnalist hetaha ŚMI Asman Pašajeŭ. Jon da niadaŭniaha času byŭ ułasnym karespandentam ATR u Stambule, ciapier viarnuŭsia na radzimu. Pašajeŭ — samy papularny błohier Kryma. Jahonyja pasty atrymlivajuć sotni ŭpadabańniaŭ i tysiačy pieradrukaŭ.

«Naša Niva»: Vy napisali, što siońnia «Krym adziny, jak nikoli». Rastłumačcie.

Asman Pašajeŭ: Takija adčuvańni, što miru chočuć usie. I ruskija ŭ Sievastopali, i tatary ŭ Bachčysarai, i ŭkraincy ŭ vioskach. Nichto nie choča tut bajavych dziejańniaŭ. Tamu ja i kažu, što Krym źjadnaŭsia.

«NN»: Čamu lidar krymskatatarskaha Medžlisa Rafat Čubaraŭ zaklikaŭ tataraŭ nie ŭdzielničać u mitynhach i akcyjach pratestu?

AP: Dla taho, kab zachoŭvać adčuvańni mirnaha žyćcia. Heta samaje važnaje. Tatary — heta vielmi kansalidavanaja hramada, kali ich zakličuć na pratest, to jany vyjduć. Masavy mitynh moža mieć samyja niečakanyja vyniki. A jany siońnia niepatrebnyja.

«NN»: Pavialičanaja prysutnaść rasijskich vajskoŭcaŭ adčuvajecca?

AP: Nijakaj napružanaści na vulicach nie adčuvajecca. Pakul što my bačyli niejkich niezrazumiełych ludziej, jakija kudyści pieramiaščalisia la vajskovaj bazy ŭ Pieravalnym.

«NN»: Apošni pierapis nasielnictva byŭ praviedzieny ŭ 2001 hodzie. Tady krymskija tatary skadali 12% nasielnictva, ci 240 tysiač čałaviek. Kolkaść pavialičyłasia?

AP: Pa samych roznych dadzienych kolkaść krymskich tataraŭ składaje ad 350 da 500 tysiač čałaviek. Značyć, pavialičyłasia kolkaść. [Najbolš krymskija tatary pradstaŭlenyja ŭ Bachčysarajskim, Biełahorskim, Džankojskim, Kiraŭskim, Nižniahorskim, Simfieropalskim i Savieckim rajonach Kryma — «NN»].

«NN»: Na jakoj movie razmaŭlajuć krymskija tatary?

AP: Bolšaść havoryć pa-rusku. Adnak stali aktyŭna vyvučać krymskatatarskuju movu. Hetamu dapamahaje isnavańnie telekanała ATR i radyjostancyja Meydan. Isnuje dziesiać krymskatatarskich škołaŭ, jość asobnyja kłasy.

«NN»: Čamu tatary padtrymlivajuć zachavańnie Kryma va Ukrainie?

AP: Pierš za ŭsio tamu, što ludzi razumiejuć, što cełasnaja Ukraina — heta pazityŭna. Heta značyć, što i na ŭschodzie, i na zachadzie, i na poŭdni krainy isnujuć adny zakony i adno pravavoje pole. Tak skałałasia histaryčna, što krymskija tatary padtrymlivali ŭkrainskuju dziaržaŭnaść i da razvału SSSR, i ŭ 1991 hodzie, i ciapier.

«NN»: A tureckaja prysutnaść u Krymie adčuvajecca?

AP: Kaniečnie, tut dziejničajuć niejkija tureckija humanitarnyja prahramy. Jość vialikaja dyjaspara krymskich tataraŭ, što žyvie ŭ Turcyi. Adnak, kali kazać pra turecki biznes, to jon bolš zaŭvažny ŭ Kijevie i Adesie. Dy navat u Lvovie jon lepš pradstaŭleny, čym u nas.

Z fejsbuka Asmana Pašanava

Krym akupavany

Nie rasiejcami, nie suśvietnaj žydamasonskaj abo tatara-banderaŭskaj zmovaj. Krym u rukach kryminału.

Krymskija tatary nieadnastajnyja

Jany abrali svoj Miedžlis na kurułtai. U vybarach kurułtaja krymskatatarskaha naroda ŭziali ŭdzieł bolš za 52% krymskich tataraŭ, i kali vy čujecie, što «Miedžlis pradaŭsia, damoviŭsia z Aksionavym (Pucinym)» — heta niapraŭda. Z bandytam pa mianušcy «Hoblin» kalehijalny orhan naroda, jaki pieražyŭ trahiedyju 1944, nie damovicca.

Jość relihijna-palityčnaja płyń «Chizb-ut-Tachryr», jakaja vystupaje za pabudovu Chalifata. Ich kala 15 tysiač čałaviek. Mienavita ich užo sprabavali zrabić adkaznymi za zamach na Mustafu Džemileva niekalki hadoŭ tamu. «Takfirytami» akazalisia psichična niezdarovyja ludzi, jakich prykładna adnolkavaja kolkaść u luboj vybarcy. Kali pačujecie ab ich źvierstvach, to heta niapraŭda. Tyja chizboŭcy, jakich ja viedaju, žadajuć miru, a heta lidary mierkavańniaŭ u ich asiarodździ.

Jość sałafity — najbolš artadaksalnaja płyń, jakich časam nazyvajuć «vachabitami». Ich centram źjaŭlajecca Qurza camisi (Kurcoŭskaja miačeć). Heta ŭsiaho 1 km ad majho doma ŭ Simfieropali. Mnohija ź ich budavali naš dom. Jany taksama chočuć miru.

Jość chabašyty z centram u Kieźlevie (Jeŭpatoryja). Jany zaviazanyja z Duchoŭnym kiravańniem musulman Ukrainy ŭ Kijevie. Ich pradstaŭnik kožnuju niadzielu vystupaŭ sa sceny Majdanu, i jany taksama chočuć miru.

Nu i, viadoma, najbolš šmatlikaje Duchoŭnaje ŭpraŭleńnie musulman Kryma na čale z muftyjem Emiram Ali-efiendzi choča miru. Ja słuchaŭ ich chutby ŭ centralnaj miačeci Kiebir-Džam.

Krymskija tatary — karenny narod paŭvostrava — choča miru ŭ Krymie dla ŭsich.

***

Nazva «Krym»

najchutčej pachodzić ad ciurkskaha «cherem» (ściana, vał, umacavańnie – niekatoryja daśledčyki kažuć, što i «kreml» ad taho ž korania). Jość viersija, što nazva paŭvyspy – ad słova «kyrym» – roŭ. Kyrymam u Siaredniavieččy nazyvałasia siońniašniaje pasielišča Stary Krym, staŭka krymskaha chana. Paźniej nazva pašyryłasia na ŭsiu terytoryju paŭvostrava. Jość i treciaja viersija: spačatku tatary nazvali Krym Kyrym adasy – «vostraŭ za rovam». A paśla skaracili dla zručnaści.

Krymskija tatary

ciurkamoŭny narod, jaki nasialaje Krym. Kali Krym uvajšoŭ u skład Rasijskaj Impieryi (kaniec XVIII st), to amal 90% nasielnictva paŭvostrava składali tatary. Ruskich było kala 4%. I caryzm, i saviety masava zasialali Krym ruskim nasielnictvam. Praz 100 hadoŭ i ruskich, i tataraŭ było prykładna pa tracinie. U mai 1944-ha krymskich tataraŭ hvałtoŭna departavali sa svajoj radzimy, patłumačyŭšy heta ich kałabaracyjanizmam u hady vajny. Ich nakiravali va Uźbiekistan, Maryjskuju ASSR, Kazachstan, Kastramskuju vobłaść. Tolki razvał SSSR dazvoliŭ tataram viarnucca na svaju terytoryju.

Krymskija tatary padtrymali ŭkrainskuju dziaržavu, pryznali jaje svajoj. Siońnia kala 15% nasielnictva Kryma składajuć krymskija tatary. Pavodle vynikaŭ apošniaha pierapisu, u Biełarusi pražyvaje 12 krymskich tataraŭ.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0