Pravasłaŭnaja carkva nia choča bačyć Jahajłu na pomniku da 1000‑hodździa Bieraścia
Na dumku mitrapalita Fiłareta, «peryjad kiravańnia hetaha dziaržaŭnaha dziejača, nia byŭ biaschmarnym i adznačyŭsia pryhniatańniami ludziej pravasłaŭnaha vieravyznańnia».
U pryvatnaści, u liście mitrapalita Minskaha i Słuckaha, patryjaršaha ekzarcha ŭsiaje Biełarusi Fiłareta vykazvałasia niazhoda na postać kniazia Jahajły. Na dumku Fiłareta, «pieryjad kiravańnia hetaha dziaržaŭnaha dziejača, jaki prychodzicca na kaniec XIV — pačatak XV stahodździa, nie byŭ biaschmarnym i adznačyŭsia pryhniatańniami ludziej pravasłaŭnaha vieravyznańnia».
Adnak bieraściejcy i skulptar vyrašyli nie čapać fihuru vialikaha kniazia, jaki daŭ horadu prava na samakiravańnie (viadomaje Mahdeburhskaje prava).
A voś z druhoj prapanovaj pravasłaŭnaha ijerarcha ŭ Breście pahadzilisia. Skulpturnuju vyjavu Najśviaciejšaj Baharodzicy, jakaja viančała pomnik, prybiaruć, bo heta nie adpaviadaje tradycyi pravasłaŭnaj carkvy.
Skulptar Alaksiej Paŭlučuk prapanavaŭ eskizy jašče dvuch «viaršyniaŭ» manumienta. U adnym vypadku heta kupiec na kaleniach pierad aniołam, jaki trymaje ŭ rukach abraz z vyjavaj Baharodzicy (interpretacyja lehiendy ab uźniknieńni Bresta). Druhi varyjant — anioł‑abaronca horada, z kryžom u rukach. Abiedźvie prapanovy buduć uzhadniacca z pradstaŭnikami Carkvy.
Kamientary