Połackaja niepatrebščyna (II)

...Užo kali viarchoŭny hałoŭnakamandujučy padčas «małočnaj vajny» kanstatavaŭ, što jaho «viertykalnyja» nie ŭmiejuć dumać jak čynoŭniki niezaležnaj dziaržavy, pahatoŭ nam možna kazać, što jany, hetyja «viertykalnyja», pa‑raniejšamu cierpiać na kałanijalny sindrom.

Voś i połackaja «viertykal» prademanstravała niedamyślenaść, kali adnojčy spakusiłasia na rasijskuju prapanovu pastavić u horadzie pomnik «vo słavu russkoho oružija», a mienavita pomnik rasijskim sałdatam, jakija ŭ 1812 hodzie «pristupom vziali siej hrad». Tak skazać, vyzvalili jaho ad francuzskaha akupanta.

I jakaja takaja słava «russkoho oružija» była prademanstravana ŭ 1812 hodzie? Šerah drobnych sutyčak? Baradzinskaja bitva, jakuju nieviadoma chto vyjhraŭ? Marnyja achviary: adny musili zdać Maskvu, a druhija nie zdoleli zamacavacca ŭ joj? Heta ž pakazalna, što rašajučyja bitvy, u jakich vyrašyŭsia los Francuzskaj impieryi, adbylisia tolki tady, kali da rasijskaj armii dałučylisia aŭstryjskaje, pruskaje dy šviedskaje vojski. Słavutaja bitva narodaŭ pad Lajpcyham adbyłasia amal praz hod paśla prychodu rasijskaha vojska ŭ Połack.

Pieršakłasny rasijski patryjot Alaksandr Sałžanicyn pisaŭ, što na karyść Rasii išli jaje vajennyja parazy, a na škodu – pieramohi.

Što atrymała sama Rasija ad pieramohi nad Francyjaj, dasiahnutaj (padkreślu) z dapamohaj sajuźnikaŭ? Arakčejeŭščynu, zmročnuju epochu Mikałaja Pałkina, bienkiendorfaŭ i dubieltaŭ, epochu, jakaja skončyłasia haniebnaj parazaj u Krymskaj vajnie?

Što atrymała Jeŭropa? Śviatarny sajuz manarchaŭ? Rasiju ŭ jakaści žandara, jaki prama ci ŭskosna dušyŭ revalucyjnyja ruchi ad Partuhalii da Vienhryi?

Što atrymała Biełaruś? Navat u aficyjnaj «Historyi Biełarusi» možna pračytać, jak u lipieni–žniŭni 1812 hoda sialanie, u tym liku i połackija, vyhaniali svaich panoŭ. Car nie tolki viarnuŭ mužykam ich panoŭ, ale i admoviŭsia skasavać pryhonnaje prava. Zvyčajnaju źjavaju stali epidemii, haładoŭki sialan i ich ucioki ŭ inšyja častki impieryi, što pastaviła Biełaruś u stan demahrafičnaha kryzisu. Połackaja akademija i Vilenski univiersitet byli začynienyja. Z karty impieryi źnikła Biełaruskaje hienierał‑hubiernatarstva, bo Viciebskuju, Mahiloŭskuju i Smalenskuju hubierni było zabaroniena nazyvać Biełaruśsiu.

Tolki paraza Rasii ŭ Krymskaj vajnie pryviała da peŭnych palapšeńniaŭ.

Kali b połackaja «viertykal» dumała pierš čym pryniać rasijskuju prapanovu, i dumała jak naležyć dumać čynoŭnikam niezaležnaj biełaruskaj dziaržavy, jana nie staviła b pomnika «vo słavu russkoho oružija».

Što adbyłosia ŭ 1812 hodzie? Adbyłasia, pa vialikim rachunku, trahiedyja miljonaŭ – biełarusaŭ, rasijcaŭ, palakaŭ, francuzaŭ, niemcaŭ... Usłaŭlać vajnu, ramantyzavać hibiel i pakuty miljonaŭ? Heta myśleńnie daŭno minułych dzion. Kali b połackaja «viertykal» dumała pa‑sučasnamu, pa‑čałaviečy, pa‑chryścijansku, u rešcie rešt, jana, adkazvajučy na rasijskuju prapazicyju, prapanavała b uschodnim susiedziam pastavić u horadzie nie pomnik u słavu jakoj by tam ni było zbroi, a pomnik achviaram vajny 1812 hoda. Heta było b u duchu vialikaj pałačanki Jeŭfrasińni.

...Pakul połackaja «viertykal» zavichajecca la pomnika «vo słavu russkoho oružija», słaŭnaja połackaja Safija terminova patrabuje dapamohi. Kiepska adładžanaja sistema vadaścioku viadzie da taho, što vada ściakaje dołu nie pa trubach, a pa ścienach sabora. Heta nie moža nie vyklikać tryvohu kožnaha kulturnaha čałavieka.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0