Aŭkcyjon ad śviatara, karahody pad zalevaj i Cichanoŭskaja, hatovaja čyścić sifony. Repartaž z festyvalu Tutaka
Festyval Tutaka idzie ŭ šosty raz va ŭročyščy Boryk na Padlaššy ŭ Polščy. Svaboda naviedała padzieju ŭ subotu — samy daždžlivy festyvalny dzień.
Festyval Tutaka sioleta krytykujuć za darahija bilety i nie adpaviednuju koštu prapanovu. Adnak tyja, chto ŭsio ž dajechaŭ u les na Padlaššy, płacili za atmasferu i mahčymaść pabyć siarod svaich. Niahledziačy na krytyku, Tutaka zastajecca takim miescam, dzie možna ŭbačyć błohiera AjCiBaradu, što dremle ŭ hamaku, pravasłaŭnaha baciušku, jaki pravodzić aŭkcyjon, i zapytacca ŭ Cichanoŭskaj, ci lubić jana piva.
Zranku suboty ŭ Biełastoku mocny doždž. Mašynisty ciahnika ŭ Valiły, jaki viazie na Tutaku, pierad adpraŭleńniem hučna abmiarkoŭvajuć svaje karotkija abiedziennyja pierapynki: «Navat schadzić u prybiralniu niama kali».
«Pryvitańnie. Pa jahady?», — zahavorvaje, vidać, sa znajomaj polskamoŭnaj pasažyrkaj z sabačkam kiraŭnik ciahnika.
«Dzie tam! «Basovišča»! Hetaja — «Tutaka». Moža, i pa hryby schadžu», — uśmichajecca jana.
«O, «Basovišča!» Siońnia? Tamu tak šmat ludziej jedzie. Siońnia 32 asoby», — adhukajecca čyhunačnik.
Salon vyhladaje paŭpustym u paraŭnańni z hadami, kali ŭ ciahnik na fest było nia ŭbicca. Pačuŭšy našuju havorku, kanduktar pytajecca, ci my nia jedziem na polska-biełaruskuju miažu. Zaviazvajecca razmova pra ciahniki ŭ Biełaruś i adkrytyja pierachodnyja punkty.
«Ci ŭžo adkrytyja Babroŭniki?» — udakładniaje jon. — «Užo daŭno».
«Heta nia 39‑y hod, kali tut chadziŭ ciahnik «Stoŭbcy — Paryž»», — kamentuje kaleha pobač.
Piaćdziasiat chvilin darohi — i my vychodzim. Kab atrymać festyvalnuju branzaletku, u adroźnieńnie ad papiarednich hadoŭ treba iści nie na miesca festu, a na aŭtazapraŭku pobač sa stancyjaj Valiły. Tam pjuć ranišniuju kavu Stasia Hlińnik z Kryścinaj Drobyš i «tutakaŭcy», što pračnulisia raniej paśla hučnaj nočy. Kažuć, navat na cichim kempinhu, dzie raźmiaścilisia siemji ź dziećmi, paŭnočy śpiavali pieśni. Śniadanak u valiłskim bistro kaštuje kala 10 eŭra. U zali visić abraz Maci Božaj Kazanskaj.
«Vsio?» — pa-rasiejsku pierapytvaje polskamoŭnaja aficyjantka paśla našaj zamovy.
Bilety na ŭvachod
Upieršyniu sioleta na Tutaku pradavali bilety. U papiarednija piać hadoŭ uvachod byŭ svabodnym. Kvitki dla darosłych startavali ad 35 eŭra, padčas festyvalu daražej. Dla žycharoŭ hminy Haradok, na terytoryi jakoj prachodzić fest, kvitki zrabili ŭtraja tańniejšymi. Asobna treba było zapłacić za miesca na namiotavym poli dla kožnaha darosłaha. Siamji z dvuma dziećmi ŭdzieł u festyvali abychodzicca ŭ siarednim u 150 eŭra.
«Kali ŭvodziš kvitki za fest, jaki raniej byŭ biaspłatny, varta prapanavać niešta zvyš taho, što było raniej», — abmiarkoŭvali ŭ siecivie biełarusy, jakija vyrašyli nia jechać na fest.
Pa darozie na palanu Baryka pachnie lesam i kvietkami. Sustrakajem žycharoŭ Haradka, jakija bolš za 30 hadoŭ naviedvali tut spačatku «Basovišča», a potym i «Tutaku», i pytajemsia, ci pojduć jany festyvalić.
«Užo pryjełasia, — admachvajecca viaskoviec u pracoŭnym adzieńni. — Sioleta bilety dla žycharoŭ Haradka pa 55 złotych. Ale dla mianie heta śmiešna. U nas chapaje inšych festaŭ», — machaje jon rukoj kudyści ŭ bok inšych viosak.
Urešcie surazmoŭca pryznajecca, što žychary kryŭdujuć, što nia mohuć sioleta svabodna trapić na terytoryju śviatkavańnia ŭ svaim lesie.
«Zapłacili bolš, a atrymali mienš», — kaža pastajanny naviednik «Tutaki» z Krakava. Jon škaduje, što asnoŭny kancert z hurtami «Raźbitaje serca pacana» i B: N: pieranieśli na poźni viečar niadzieli, kali mnohija ŭžo raźjaždžajucca pa damach.
«U čaćvier uvohule ničoha nie było, u piatnicu niejkija dyskusii», — paciskaje plačyma jahonaja siabroŭka.
Inšyja ŭdzielniki festyvalu taksama adznačali, što padziej mienš, čym raniej, pryčym u piatnicu i rankam suboty jany źbirali mała naviednikaŭ. Pobač prachodzić anhłamoŭnaja para. Jana z Polščy, jon ź Italii. Maładyja ludzi kažuć u razmovie sa Svabodaj, što čakali bolš ludnaj imprezy, i dadajuć, što, vidać, u jaje siamiejny farmat. Samaj aktyŭnaj i šumnaj zonaj festyvalu sapraŭdy vyhladaje śviežaja dziciačaja placoŭka, dzie małyja łaziać pa horkach, stralajuć z łuka i viščać pad nahladam apiekunoŭ.
Kiraŭnik fundacyi Tutaka, jakaja ładzić adnajmienny fest, Pavał Stankievič prakamientavaŭ Svabodzie, što na ranak suboty bilety kupili kala 800 čałaviek. U papiarednija hady jon aceńvaŭ kolkaść udzielnikaŭ prykładna na piać tysiač.
«Festyvalu treba raźvivacca. Biełarusy nie pavinnyja čakać, što im štości pavinnaja polskaja dziaržava ci Eŭraźviaz. Biełarusy pavinnyja taksama ŭkłaścisia ŭ toje, što dla ich kaštoŭna. Dumaju, u nastupnym hodzie ludzi pryvyknuć, što treba ŭkładacca ŭ kulturu», — adznačyŭ Pavał Stankievič.
Jon dadaŭ, što na fest možna pryjechać uściaž biaspłatna: kali pravieści cikavuju aktyŭnaść dla biełarusaŭ abo kali stać valanteram padziei. Dadatkovyja rečy, jakija prapanavali ŭdzielnikam arhanizatary imprezy, sa słovaŭ Stankieviča, — heta dušavyja kabiny na namiotavych palach, amal kilametar hirlandaŭ na palanie, źmiena ŭsiaho abstalavańnia festu. Pavał dadaŭ, što zaprašać na fest zamiežnyja hurty jany zdolejuć, kali biełarusy buduć nabyvać kvitki. Jon vykazaŭ padziaku biełaruskim artystam, jakija pahadžajucca vystupać za minimalnyja hanarary, i ludziam, jakija pravodziać inšyja aktyŭnaści biaspłatna.
«Hety fest zaŭždy išoŭ u minus, a ciapier jon mahčyma pojdzie ŭ nul», — zaŭvažyŭ surazmoŭca.
Pamianiali i raźmiaščeńnie festyvalnych placovak. Na miescy hałoŭnaj muzyčnaj sceny sioleta staić namiotavy haradok. Nie było małoj sceny, dzie raniej prachodzili muzyčnyja kancerty ŭdzień. Muzyčnaja častka pačynałasia a 22‑j hadzinie.
«A što rabić da 22-j?» — zadajecca pytańniem stałaja naviednica festu.
«Chočacca pasłemicca», — dapaŭniaje jaje paplečnik, jaki pryjaždžaje na fest skinuć napružańnie.
«Jany ciapier adbudavali scenu z ačmurennym hukam», — kaža pra vialikuju scenu jašče adzin biełarus.
U piatnicu tych, chto pryjechaŭ na imprezu paśla 22‑j hadziny, achoŭniki nie puścili ni na kancerty, ni na namiotavaje pole. Pryčynaj nazvali toje, što ŭžo nie pracavaŭ punkt, jaki vydavaŭ branzaletki, raskazvajuć udzielniki festu. Adnyja aburajucca suvoraj pracaj achovy, inšyja miarkujuć, što tyja prosta vykonvajuć svaju pracu. Na ŭsiu terytoryju festyvala ŭpieršyniu nielha było pranosić alkahol. Jaho pradavali ŭnutry, ale pa vyšejšych koštach. Va ŭsich dbajna praviarajuć i zaplečniki, i damskija torbački — i heta ŭmomant nahadvaje biełaruskuju praktyku.
«Učora adna achoŭnica sama nam padkazvała, jak prajści na terytoryju lasnymi ściežkami», — dzielacca surazmoŭcy.
Futboł, knihanošy, bliskaŭki
Pakul ranišniaja palana ŭ Boryku vyhladaje dosyć sonnaj, pobač na stadyjonie ŭ Haradku prachodzić futbolny turnir pamiaci Alesia Puškina. Zmahajucca try kamandy. Zaŭziatary bačać ciažki zaplečnik siabra i ciešacca, bo, moža heta «padhon», kab było viesialej zaŭzieć.
U Baryku pravasłaŭny śviatar ajciec Alaksandar Kuchta ŭ namiocie fonda BySol razdaje bliskaŭki i šaŭrony za danaty. Paralelna jon achvotna paŭtaraje ŭ skarocie svoj učorašni vystup pra nacyjanalnuju carkvu ŭ Biełarusi i tłumačyć, čamu heta nie abaviazkova ŭnijactva. Pobač idzie muzykalny kviz, dzie treba ŭhadać aŭtaraŭ biełaruskich pieśniaŭ, a byłaja palitźniavolenaja žurnalistka Łarysa Ščyrakova ładzić fotasiesiesii ŭ tradycyjnych strojach.
«Kali my nia viedajem svajoj historyi, susiedzi raskažuć nam, jakaja ŭ nas historyja», — danosiacca ź inšaha namiotu słovy Alesia Kirkieviča, adnaho z aŭtaraŭ prahramy «Kasa na kamień».
Na dyskusyjnaj scenie abmiarkoŭvajuć liderstva.
«Isus Chrystos, jaki havoryć pa-biełarusku, — nie stamlajecca paŭtarać svoj tezis Pavał Sieviaryniec. — Jakoha jašče lidera ź miljonam paśladoŭnikaŭ vy viedajecie?»
Na «Tutaku» nie pryjechaŭ amal nichto z knihavydaŭcoŭ. Knihi jość tolki ŭ namiocie biełastockaha Centra biełaruskaj kultury. Jak stała viadoma Svabodzie, adnoj z asnoŭnych pryčynaŭ stali košty dla knihanošaŭ za ŭdzieł u feście. Kali raniej treba było spłacić 10% ad prodažaŭ knih, to sioleta košty pačynalisia ad 500 złotych za miesca, dadatkova treba było apłačvać stoł, kresła, miesca dla zachoŭvańnia tavaru. U inšych ramieśnikaŭ padobnyja ŭmovy: jany addali ad 140 da 250 eŭra ŭ zaležnaści ad pamieru handlovaj kropki, i nia ŭsie akupili vydatki.
«Knihavydaŭcy nie razumiejuć, što jany jeduć z nami ŭ toj ža samaj talercy. My ŭ hetym hodzie padniali im košty vyklučna na košt kvitkoŭ. Im heta było zadoraha. Jany nie razumiejuć, što ich tut čakaje aŭdytoryja. Jany nie razumiejuć, što my ich padtrymlivajem, a my taksama čakajem ad ich padtrymki», — prakamentavaŭ hetuju sytuacyju Pavał Stankievič.
Doždž i Cichanoŭskaja
Prychod Śviatłany Cichanoŭskaj na placoŭku festu nie vyklikaje ažyjatažu. Jana ŭ atačeńni niekalkich achoŭnikaŭ i čalcoŭ Ofisa abychodzić namioty festyvalu. Femaktyvistka Nasta Bazar padaryła Cichanoŭskaj cišotku z Pahoniaj ź vieršnicaj svajho dyzajnu.
«Nasta, ci ty jašče budzieš zajmacca aktyvizmam?» — pytajecca ŭ hety momant jejny znajomy.
«My planujem kurs dla žančyn pra ramont», — adkazvaje Nasta.
«Ja mahu vykładać. Ja ŭmieju zamianić kalena ad umyvalnika», — niečakana dałučajecca da razmovy Śviatłana.
Jana raptoŭna sychodić ź placoŭki, bo nasoŭvajecca ciomnaja chmara. Boryk nakryvaje zaleva z navalnicaj na dźvie hadziny. Bolšaść chavajecca pad naviesami, chtości advažna hulaje bosym pa łužach. Za adnym stolikam dzielacca, jak prycisnuŭ kryzis siaredniaha ŭzrostu i jak składana być baćkami. Za druhim kampanija viesieła-tryvožna huhlić, što rabić kali siabar prahłynuŭ metaličny jazyčok ad blašanki piva, i abmiarkoŭvajuć, jakija klasnyja humaryst Siamion Ślepakoŭ i režyser Alaksandar Niaŭzoraŭ z Rasiei.
Doždž zakančvajecca. Pačynajecca niefarmalnaja sustreča ź Śviatłanaj Cichanoŭskaj. Joj zadajuć pytańni ad vyzvaleńnia palitviaźniaŭ da taho, ci lubić jana piva (adkaz na apošniaje — «nie»). Pradstaŭnik polskaha ŭradu zapytaŭsia, ci Polšča dastatkova robić dla biełarusaŭ i čym jany mohuć dapamahčy jašče.
Demakratyčnaja liderka raskazvaje, što jana bolš aktyŭna žyvie ŭ Varšavie, čym u Vilni, što dzieci ŭžo pryjechali z ZŠA ŭ Polšču i žyvuć razam ź joj, što pradstaŭniki amerykanskaha boku pieramovaŭ z Łukašenkam čytajuć dopisy, u jakich biełarusy prosiać vyzvalić kankretnych palitviaźniaŭ.
U adkaz na pytańnie pra pierajezd u Polšču Śviatłana adznačaje: «Ja nabyła treci dom». «A ŭ nas nivodnaha» — čujecca škadavańnie z zali. Śviatłana tłumačyć, što z majomaści ŭ jaje niama ničoha, u tym liku troch damoŭ, jak kamuści padałosia. A pad trecim domam jana mieła na ŭvazie Polšču — paśla Biełarusi i Litvy.
Aŭkcyjon i kancerty
Muzyka Siaržuk Doŭhušaŭ padčas śpieŭnaha schodu adnamu jamu viadomym sposabam źbiraje vakoł siabie šmatludnuju hramadu — i voś jany ŭžo śpiavajuć natoŭpam «Kupalinku». Mnoha achvotnych pasłuchać i byłoha palitviaźnia, jurysta i barda Maksima Znaka. Jon adkazvaje na pytańni i vykonvaje svaje pieśni pad hitaru. Razam ź im na scenie advakat Uładzimier Pylčanka. Jon biez repietycyj akampanuje kalehu na akardeonie. Słuchačy plaskajuć i padpiavajuć.
Azartnaja baraćba raspaliłasia padčas dabračynnaha aŭkcyjonu fondu BySol — hrošy ź jaho pryznačanyja na palitviaźniaŭ. Alaksandar Kuchta z draŭlanym małatkom dla adbivańnia miasa abjaŭlaje łot za łotam. Jon papiaredžvaje, što pačytaŭ papiarednie, jak treba pravodzić aŭkcyjony, i z aktorskim impetam razachvočvaje prysutnych nabyć rečy, jakija jašče chvilinu tamu im byli niepatrebnyja.
Samym darahimi łotami stali pałki dla ŭdarnych z kancertaŭ hurta Dzieciuki i harset Śviatłany Cichanoŭskaj, u jakim jana pryjaždžała na mitynh u Bieraście ŭ 2020 hodzie. Kožny ź ich pradali za 500 złotych (kala 380 rubloŭ).
Z małatka syšli taksama karcina z vadałazam biełaruskaha mastaka Michasia, karcina śpiavački Anastasii Rydleŭskaj, cišotka hurtu «RSP», albom repera Vinsent'a.
Na viečarovych kancertach zaśpiavała maładaja vykanaŭca Chornabrova, jakaja spałučyła tradycyjnuju biełaruskuju muzyku z elektronnaj chip-chopavaj, i pijaner biełaruskamoŭnaha repu Vinsent.
Chedłajnerami muzyčnaj suboty staŭ horadzienski hurt Dzieciuki. Za jaho prysutnaść u prahramie prahałasavali sami ŭdzielniki. Na ichni vystup biełarusy vyciahnuli ahromisty bieł-čyrvona-bieły ściah, słemilisia i vadzili karahody. Dzieciuki zaviaršyli vystup pieśniaj «Čorny chleb i harbata», jakuju pryśviacili tym, chto jašče niespraviadliva siadzić u biełaruskich turmach, i dobraachvotnikam va Ŭkrainie. Potym ich jašče dvojčy ŭprošvali na bis.
«Zaśpiavali «Dzieciuki» — i ŭžo ŭsio dobra», — uśmichajecca haradzienka, jakaja rankam była ździŭlenaja małoj aktyŭnaści na feście.
«Hałoŭny punkt nie padvioŭ. «Dzieciuki!» — ciešycca i biełarus ź Biełastoččyny.
«Lepšymi na feście byli «Dzieciuki», — pahadžajecca jahony kaleha.
«Ja zrazumieŭ, što chaču addać hrošy tolki za atmasferu», — pryznajecca adzin ź biełarusaŭ, čamu vyrašyŭ pryjechać u Baryk, niahledziačy na vahańni.
«Dziakuj, što jany ŭvohule heta robiać», — padsumavaŭ razvažańni pra fest stały naviednik i «Basovišča», i «Tutaki».
U čaćviorty dzień festa, niadzielu, udzielnikaŭ čakajuć sustrečy z palitykam Paŭłam Sieviaryncam i psychaterapeŭtkaj Hannaj Matulak, dyskusija knihavydaŭcoŭ, pakaz filma «Chto ty hetki», placieńnie sałamianych konikaŭ i naprykancy kancerty hurtoŭ «Biaz nazvy», «Raźbitaje serca pacana».
Ciapier čytajuć
Ukraina ŭpieršyniu adkazała na rasijskija ataki na składy «Novaj pošty» simietryčnymi ŭdarami pa chabach «Vajłdbieryz». Padmaskoŭny zhareŭ daščentu1111
Kamientary