Ekanamist Lvoŭski: Pavyšać piensijny ŭzrost jość kudy. Možna žančynam pavysić
U novym vypusku TOKu viadomy ekanamist, akademičny dyrektar centra BEROC Leŭ Lvoŭski patłumačyŭ, čamu ciapierašniaja piensijnaja madel sastareła, a adkazaŭ na pytańni, ci spraviadliva, što žančyny vychodziać na adpačynak raniej, i što čakaje krainu praz 15 hadoŭ, kali nie pačać dziejničać siońnia.
Adkazvajučy na pytańnie pra mahčymaść dalejšaha pavyšeńnia piensijnaha ŭzrostu, Lvoŭski adznačyŭ, što prastora dla hetaha ŭsio jašče jość — ale nie dla ŭsich.
«Pavyšać jość kudy. Možna žančynam pavysić. U nas u žančyn usio jašče čas vychadu na piensiju na piać hadoŭ raniejšy, čym u mužčyn».
Jak davodzić ekanamist, takaja roźnica źjaviłasia nie praz sučasnyja dyskusii pra roŭnaść, a jak spadčyna industryjalnaj epochi. U pieršaj pałovie XX stahodździa, kali ŭźnikła piensijnaja sistema, ludzi žyli značna mienš, pracavali pieravažna fizična, a žančyny naradžali šmat dziaciej biez mahčymaściaŭ sučasnaj miedycyny. U hetych umovach bolš rańni vychad žančyn na piensiju byŭ sacyjalna apraŭdanym.
Jak davodzić Lvoŭski, kali piensii ŭvodzilisia, bolšaja častka ludziej prosta nie dažyvała da ich. Heta była nie ŭznaharoda za doŭhuju pracu, a chutčej strachoŭka ad halečy dla tych niešmatlikich, chto ŭsio ž dažyvaŭ da staraści i ŭžo nie moh pracavać.
Ciapier ža situacyja inšaja. Na rynku ŭžo nie daminuje fizičnaja praca, istotna palepšyłasia miedycyna, ludzi žyvuć daŭžej i zdaraviej.
Ekanamist prapanuje paraŭnać sučasnaha 30‑hadovaha mužčynu i jaho ravieśnika sto hadoŭ tamu.
«[Raniej] u 30 hadoŭ heta byŭ stały mužčyna, jaki pabačyŭ žyćcio. U jaho ŭžo žonka, dom i šaściora dziaciej. Jon, moža, užo schadziŭ na vajnu, jašče kudyści. Čałaviek z marščynami, akładzistaj baradoj.
Nu a sučasny tryccacihadovy čałaviek… U Jeŭropie aficyjna jašče moładź da 35 hadoŭ! Heta čałaviek, jaki, chutčej za ŭsio, jašče šukaje siabie, moža być, u pačatku karjery, časta žyvie z baćkami, časta nie maje ułasnaha doma, časta jašče i niežanaty, bieź dziaciej i hetak dalej. Heta nie tamu, što my stali bolš naiŭnymi. Heta tamu, što naša žyćcio stała lahčejšym, i žyćcio dazvalaje nam daŭžej być, skažam tak, bieskłapotnym. Heta pabočny efiekt ekanamičnaha raźvićcia».
Razam z tym Lvoŭski padkreślivaje: situacyja z mužčynami ŭ Biełarusi patrabuje asobnaha padychodu. Na jaho pohlad, kraina sutyknułasia z adnoj z samych vialikich u śviecie roźnic u praciahłaści žyćcia mužčyn i žančyn.
«U nas žančyny na piać hadoŭ raniej vychodziać na piensiju, a jašče žančyny na 10 hadoŭ daŭžej u siarednim žyvuć, čym mužčyny. Heta naohuł nacyjanalnaja katastrofa».
Mienavita tamu, ličyć ekanamist, pavyšać piensijny ŭzrost dla mužčyn ciapier faktyčna niama mahčymaści.
«Mužčynam ciapier pavyšać piensijny ŭzrost litaralna niama kudy. (…) Pavodle niekatorych danych, u nas mužčyny naohuł adzin hod žyvuć na piensii ŭ siarednim. To-bok tut jość surjoznaja prablema, ale heta asobnaja prablema».
Na dumku Lvoŭskaha, hałoŭnaja prablema zaklučajecca ŭ tym, što paśla pavyšeńnia piensijnaha ŭzrostu niekalki hadoŭ tamu ŭłady nie praviali sistemnych źmien.
Jak adznačaje ekanamist, biez kompleksnaj reformy dziaržavie daviadziecca viartacca da hetaha pytańnia znoŭ i znoŭ.
«Adzin raz pavysili piensijny ŭzrost, reformy nijakaj nie praviali pry hetym. To-bok ciapier treba budzie znoŭ pavyšać. Pavyšać piensijny ŭzrost treba razam z ahulnaj piensijnaj reformaj, kab nie spatrebiłasia heta rabić potym znoŭ jašče praź piać hadoŭ, a paśla jašče praź piać hadoŭ».
Vyjście Lvoŭski bačyć u pierachodzie da źmiešanaj piensijnaj sistemy, pry jakoj častka abaviazkovych adličeńniaŭ budzie nazapašvacca na asabistych rachunkach hramadzian. Na jaho dumku, zrabić heta jašče mahčyma, ale tolki kali nie zaciahvać.
«My heta sabie jašče možam dazvolić. Ale znoŭ ža — pakul nie pozna. Kali my pačniem hetuju reformu praz 15 hadoŭ, to budzie ŭžo pozna».
Ekanamist papiaredžvaje, što bieź źmienaŭ krainie daviadziecca vybirać pamiž dvuma niepapularnymi scenaryjami: albo istotna pavyšać padatki dla tych, chto pracuje, albo sutyknucca z masavym niezadavalnieńniem ludziej piensijnaha ŭzrostu.
Jak adznačyŭ Lvoŭski, u Biełarusi niama krynicy «lohkich hrošaj», ź jakoj možna było b finansavać piensijnuju sistemu.
«U nas u Biełarusi nie pietrakratyja. U nas usio, što stvarajecca, stvarajecca ludźmi».
Z hetaj pryčyny, tłumačyć ekanamist, piensii zaŭsiody apłačvajuć tyja, chto ŭ hety momant pracuje i stvaraje ekanamičnuju kaštoŭnaść. Kali sistemu nie refarmavać zahadzia, to ŭ 2040— 2050‑ch hadach usio bolšaja častka zarobkaŭ rabotnikaŭ budzie pieraraźmiarkoŭvacca na vypłaty ŭsio bolšaj kolkaści piensijanieraŭ.
Kamientary
Žienŝiny tianut na siebie sieḿju, dietiej, ekonomiku. Piervymi stradajut ot vojny, stanoviaś biežienkami. Žienŝin nasiłujut. No vsie ravno mizohinnaja patriarchalnaja sistiema pod rukovodstvom biełych mužčin chočiet jeŝio bolšie zahnať ich v rabstvo.
U łukašistov i mužikov v biełopazicii połnoje jedinstvo kohda dieło kasajetsia uhnietienija žienŝin.
Vot poetomu ja priedłahaju, čtoby sobstvieńniki biźniesov nie risovali siebie kopieječnuju zarpłatu, a płatili v FSZN iz dividiendov (35 procientov, naprimier), kotoryje oni vyvodiat kak svoj ličnyj dochod.