«Kramnaje nikoli nie zamienić svajo». Žycharka Minskaha rajona trymaje na svaim padvorku cełuju sotniu ptušak
Šostaja hadzina ranicy. U domie Iryny Lezhaŭki z Karalova Stana Minskaha rajona ŭžo pačaŭsia dzień — pakul haradskija ludzi dahladajuć sny, jana na ŭžo nahach: razdaje korm kačkam, kuram, cacarkam i pierapiołkam. Usio pačałosia ź dziesiaci vypadkovych pierapialat, a paru hadoŭ tamu pahałoŭje dachodziła da 500. Na siamiejnaj fiermie kožnaje jajka i tuška — svaje, vyhadavanyja biez chimii i surahataŭ, piša pristalica.by.
Z čaho ŭsio pačałosia: ad kvietak da ptuški
Šeść hadoŭ hałoŭnym zachapleńniem Iryny byli kvietki. Pietunii, laŭkoi, ružy, kiermiek, hipsafiła, cynii, piełarhonija, sulfinii ŭpryhožvali jaje ŭčastak i budni jarkimi farbami, pakul adnojčy jana nie ŭbačyła abjavu pra prodaž dziesiaci pierapialat.
Ź ich pačałosia jaje zachapleńnie ptuškahadoŭlaj.
«Spačatku źjavilisia pierapiołki, potym kury, kački, indyki, husi, navat piać parasiat było. Kolkaść ptušak pačała chutka raści, kali my zmahli kupić inkubatar i stali vyvodzić ptušaniat. Pamiataju čas, kali trymali kala 500 hałoŭ — uvajšli ŭ azart, choć navat dla našaj vialikaj siamji heta šmat», — raskazvaje Iryna.
Zaraz u haspadarcy kala sotni ptušak: kački, kury, pierapiołki i cacarki. Dahladaje ich tolki haspadynia.
Čamu chatniaje — lepšaje za kramnaje
Iryna pryznajecca: kuplać ptušku ci jajki ŭ supiermarkiecie jana pierastała daŭno. Usio, što traplaje na stoł, vyhadavana svaimi rukami.
«Kramnaje nikoli nie zamienić svajo. Ja karmlu siamju tolki tym, što vyraściła i vykarmiła sama: chatnimi jajkami, miasam, śviežaj zielaninaj, harodninaj, jahadami. Tak ja kłapačusia pra rodnych i dziaciej. Naturalnyja viaskovyja pradukty — heta zaruka zdaroŭja. Ustaju a 6‑j ranicy i viartajusia dadomu da 10-j, a muž Jaŭhien zaŭsiody na padchopie: i viačeru pryhatuje, i za dziećmi dahledzić. Ale bolš zajmajecca mužčynskimi spravami, naprykład, zaraz budoŭlaj», — kaža haspadynia.
Jak za 21 dzień vyvieści da 200 kuraniat
Kožnuju viasnu Iryna zakładaje jajki ŭ inkubatar. Praces užo naładžany. U zaležnaści ad kalibru jajka tudy źmiaščajecca ad 40 da 200 štuk.
«Pierapialinyja jajki maleńkija, ich u inkubatar možna štuk z 210 zakłaści. Kurynych kala 70. Husinych prykładna 40», — raskazvaje jana.
Praces inkubacyi kurej doŭžycca 21 dzień. 18 dzion jajki treba pieravaročvać ranicaj i ŭviečary, kab embryjon nie prylip da škarłupiny, i padlivać vadu ŭ inkubatar. Na 21‑y dzień źjaŭlajucca pieršyja nadzioŭbvańni.
«Ja ŭžo navučyłasia razumieć, ci raźvivajecca embryjon: uklučaju lichtaryk na telefonie i praśviečvaju jajki. Sam pa sabie praces inkubacyi vielmi cikavy. Kali embryjony raźvilisia ŭnutry jajek, jany pačynajuć varušycca — heta bačna, kali praśviečvaješ jajka, pierad tym jak naklunucca, možna pačuć, jak jany piščać. Jaječki mohuć krucicca. Kali jajka ćviordaje i ŭ im šmat kalcyju, ptuškam treba dapamahčy praklunucca», — z zachapleńniem raskazvaje žančyna.
Adnojčy Irynie ŭdałosia vyvieści dvuch kuraniat z adnaho dvuchžaŭtkovaha jajka. Pra hety vypadak jana raskazvała ź niepadrobnym zachapleńniem i honaram.
Brudar, kvaktuchi i mužčynskaja kiemlivaść
Kali kuraniaty ci kačaniaty vyłuplajucca, ich pierasialajuć u brudar — śpiecyjalnuju skryniu z padahrevam, jakuju muž Iryny zmajstravaŭ sam. Tam ptuški žyvuć, pakul nie padužejuć.
Kali terminy supadajuć, jana padkładaje ptušaniat, jakija vyłupilisia ŭ inkubatary, pad kvaktuchu. U ich haspadarcy byvaje da piaci matul-kvaktuch.
Što idzie na stoł: amlet z kačynych jajek i tušanaja kačka z čarnaślivam
Usiu ptušku režuć, abskubajuć, asmalvajuć, raźbirajuć i maroziać. A jajki jaduć usie, jakija tolki jość. Naprykład, z kačynych atrymlivajecca vielmi pyšny amlet. Syn Iryny Dźmitryj, kuchar, časta raduje siamju novymi smakavymi spałučeńniami, ekśpierymientujučy na kuchni.
«Chatniaja ptuška ćviardziejšaja, jaje treba hatavać daŭžej, ale smak zusim inšy. Tušanaja kačka z bulbaj ci čarnaślivam… Vy b viedali, jakaja heta smakata», — uśmichajecca haspadynia.
Kvietki jak častka kruhavarotu
Iryna kaža, što na jaje ziamli pracuje kruhavarot. Aharod kormić ptušku, a ptuška ŭhnojvaje kvietki i raśliny. Uletku kački i cacarki časta špacyrujuć pamiž hradak i sotniaŭ ruž, źbirajuć nasiakomych, žučkoŭ, smaŭžoŭ i inšych škodnikaŭ.
Uviečary, kali praca pa haspadarcy zakančvajecca, Iryna idzie da kvietak. Jana nazyvaje ich svaimi lekami i pryznajecca, što nabirajecca sił, kali bačyć, jak bujaie jaje kvietkavy sad.
Cieła Śviatłany Kurs budzie kremiravana
Biełaruska vyraściła pad Minskam hihanckuju dvuchmietrovuju lileju
Samaje zasušlivaje miesca ŭ śviecie časam pieratvarajecca ŭ kvietkavy dyvan
«Na tobie j koš i ryba». 81‑hadovaja Viera zapisała ŭspaminy pra Davyd-Haradok 1950‑ch i zrabiła aŭdyjazapisy darahoj jaje dušy havorki
«U pašparcie babuli staić data naradžeńnia 00.00.1945» — «A ŭ majoj XX.XX.1940». Jak takoje moža być?2
Kamientary