U Kitai hetuju praceduru zrabili tysiačam ludziej z Alchiejmieram, ale ekśpierty spračajucca, ci budzie sens
U Kitai tysiačy pacyjentaŭ z chvarobaj Alchiejmiera prajšli niezvyčajnuju apieracyju, jakaja, pavodle jaje prychilnikaŭ, moža palepšyć pamiać i inšyja razumovyja zdolnaści. Niekatoryja siemji płacili za jaje bolš za $30 tysiač. Adnak navukoŭcy pakul nie mohuć skazać, ci sapraŭdy pracedura dapamahaje. Pra sprečny mietad piša BBC Science Focus.

Usio pačałosia ź videa, jakija stali nabirać papularnaść u kitajskich sacyjalnych sietkach. Na ich pakazvali pacyjentaŭ z chvarobaj Alchiejmiera, stan jakich nibyta palepšaŭ paśla chirurhičnaha ŭmiašańnia. Niekatoryja pačynali bolš razmaŭlać, lepš aryjentavacca ŭ navakolnym śviecie i paznavać rodnych.
Hetyja historyi vyklikali vialikuju cikavaść da novaj mietodyki. U roznych balnicach Kitaja jaje stali prymianiać jašče da taho, jak efiektyŭnaść była naležnym čynam pravieranaja ŭ kliničnych vyprabavańniach.
Čym ža adroźnivajecca hetaja apieracyja ad inšych sposabaŭ lačeńnia Alchiejmiera?
Zamiest lekaŭ — apieracyja na šyi
Pry chvarobie Alchiejmiera ŭ mozhu pastupova nazapašvajucca patałahičnyja formy białkoŭ beta-amiłoidu i taŭ. Hetyja źmieny źviazanyja z parušeńniem pracy i hibiellu niervovych kletak. U vyniku ŭ čałavieka horšajuć pamiać, myśleńnie, a z raźvićciom zachvorvańnia — i zdolnaść vykonvać zvyčajnyja paŭsiadzionnyja spravy.
Sučasnaja miedycyna pakul nie ŭmieje vylečvać chvarobu Alchiejmiera. Isnujuć preparaty, jakija mohuć zapavolvać jaje raźvićcio, u tym liku šlacham vydaleńnia beta-amiłoidu z mozha. Ale navukoŭcy šukajuć i inšyja padychody.
Adzin ź ich zasnavany na tym, što mozh maje ŭłasnuju sistemu vydaleńnia praduktaŭ abmienu rečyvaŭ. Vadkaść, jakaja cyrkuluje ŭ im i vakoł jaho, dapamahaje vyvodzić niepatrebnyja rečyvy. Častka hetaj vadkaści ŭ vyniku traplaje ŭ limfatyčnyja sasudy šyi.
Kitajskija chirurhi prapanavali paskoryć hety praces. Padčas apieracyi, jakaja nazyvajecca hłybokim šyjnym limfatyčna-vianoznym anastamozam (dcLVA), jany złučajuć drobnyja limfatyčnyja sasudy šyi z susiednimi vienami.
Tak dla limfatyčnaj vadkaści stvarajecca dadatkovy šlach adtoku ŭ kryvaciok. Miarkujecca, što heta moža palepšyć vydaleńnie z mozha beta-amiłoidu i inšych rečyvaŭ, źviazanych z raźvićciom zachvorvańnia.
Palapšeńni jość, ale…
Upieršyniu mietodyku apisali ŭ kitajskim navukovym časopisie ŭ 2022 hodzie. Z taho času apieracyju praviali tysiačam pacyjentaŭ. Adnak daśledavańni jaje efiektyŭnaści pakul byli nievialikimi.
Najbujniejšaja z apublikavanych prac vyjšła ŭ 2026 hodzie ŭ časopisie Alzheimer's & Dementia. U joj daśledčyki nazirali za 139 pacyjentami ź ciažkaj formaj chvaroby Alchiejmiera.
Na praciahu šaści miesiacaŭ paśla apieracyi ŭ častki ź ich adznačyli palapšeńni. Pacyjenty stali bolš razmaŭlać i kantaktavać z asiarodździem, lepš spraŭlacca z paŭsiadzionnymi spravami, a niekatoryja pačali lepš paznavać blizkich. Byli zafiksavanyja taksama peŭnyja palapšeńni pakazčykaŭ razumovaj dziejnaści i bijamarkieraŭ zachvorvańnia.
Ale ŭ daśledavańnia byŭ istotny niedachop: nie było kantrolnaj hrupy — pacyjentaŭ z anałahičnym zachvorvańniem, jakim apieracyju nie rabili.
Biez takoha paraŭnańnia niemahčyma ŭpeŭniena vyznačyć, ci byli palapšeńni vynikam apieracyi. Na stan pacyjentaŭ mahli paŭpłyvać inšaje lačeńnie, asablivaści dohladu abo naturalnyja vahańni simptomaŭ.
Niedastatkova vyvučanyja i ryzyki samoha ŭmiašańnia, jaho doŭhaterminovyja nastupstvy, a taksama mahčymaść biaśpiečna pravodzić takija apieracyi pa-za śpiecyjalizavanymi miedycynskimi centrami.
Pry hetym navukovyja padstavy dla dalejšaha vyvučeńnia mietodyki jość. Prafiesar Vašynhtonskaha ŭniviersiteta Džonatan Kipnis, jaki ŭ 2015 hodzie ŭznačalvaŭ hrupu daśledčykaŭ limfatyčnaj sistemy mazhavych abałonak, adznačaje, što z uzrostam adtok vadkaści z mozhu sapraŭdy źmianiajecca. Ekśpierymienty taksama pakazvajuć, što ŭździejańnie na hetuju sistemu moža ŭpłyvać na pracu mozha.
Adnak, padkreślivaje navukoviec, heta jašče nie dakazvaje, što prapanavanaja kitajskimi chirurhami apieracyja dapamahaje pry chvarobie Alchiejmiera. Mienavita z-za niedachopu nadziejnych dokazaŭ u 2025 hodzie kitajskija rehulatary dazvolili pravodzić takija apieracyi tolki ŭ ramkach aficyjnych kliničnych vyprabavańniaŭ.
Ciapier kantralavanyja vyprabavańni pačynajucca ŭ Kitai, ZŠA i Paŭdniovaj Karei. Na hety raz daśledčyki buduć paraŭnoŭvać stan praapieravanych pacyjentaŭ z kantrolnymi hrupami.
Heta pavinna dapamahčy vyśvietlić, ci sapraŭdy palapšeńnie adtoku limfatyčnaj vadkaści moža zapavolvać raźvićcio chvaroby Alchiejmiera abo źmiakčać jaje simptomy. Kali efiektyŭnaść i biaśpieka mietodyki paćvierdziacca, jana moža stać adnym sa sposabaŭ lačeńnia asobnych pacyjentaŭ.
Zamiest pareštkaŭ Vitaŭta za ścianoj Vilenskaj katedry znajšli tolki kuču kamianioŭ. Ale ŭłady Litvy hatovyja vydatkavać na praciah pošukaŭ jašče 1,5 miljona jeŭra
Kamientary