Misija chobitaŭ

Rasijski televiadučy Siarhiej Darenka daŭ intervju prahramie «Karcina śvietu» na telekanale «RTR-Biełaruś» (efir ad 26.11.2011), u časie jakoha nazvaŭ biełarusaŭ chobitami, a Biełaruś — hłuchim kutkom Jeŭropy. Mnohija našy hramadzianie vielmi pakryŭdzilisia na tyja paraŭnańni, a daremna.

Pračytaŭšy na sajtach «Chartyi-97» i «Našaj Nivy» hnieŭnyja kamientary da słovaŭ Darenki, ja pierakanaŭsia, jak mała viedajuć biełarusy litaraturu svaju i zamiežnuju, jak kiepska jany razumiejuć moc i pryhažość, vyraznaść i nakanavanaść vobraznaści.

Nasamreč, jaskravuju paralel miž chobitami i biełarusami ŭpieršyniu pravioŭ naš suajčyńnik — piśmieńnik Artur Klinaŭ. U knizie «Šałom» (2010), jakuju ja liču adnym z najvydatniejšych biełaruskich ramanaŭ, aŭtar piša pra svajho hałoŭnaha hieroja tak:

«Jon ža pradstaŭlaŭ maleńkuju, zabytuju Boham krainu, što prytuliłasia dzieści pad płotam Jeŭropy. Usim, chto znachodziŭsia z hetaha boku płotu, jana ŭjaŭlałasia niejkim strašnym Mordaram z kazak Tołkina, dzie ŭładu zachapili orki, jakija ździekavalisia ź biednych chobitaŭ dy ŭsialak uciskali ich hramadzianskija pravy.

Kab dapamahčy niaščasnym chobitam, ich čas ad času zaprašali ŭ Jeŭropu na jaki-niebudź sieminar — rastłumačyć, jak pieramahčy orkaŭ na vybarach i pieratvaryć Mordar u demakratyju chobitaŭ, albo na litaraturny fiestyval — pasłuchać, jak hučyć ich dziŭnaja archaičnaja mova, albo, jak ciapier, — na skulpturny plener, kab pierakanacca, što jany ŭvohule jašče isnujuć i navat zdolnyja vyrablać tvory mastactva.

Što praŭda, mnohija chobity, nie čakajučy niejkaha admysłovaha zaprašeńnia, sami roznymi šlachami prabiralisia cieraz ščyliny płotu j raspaŭzalisia pa ŭsioj nieabsiažnaj matuchnie-Jeŭropie, stvarajučy maleńkija, u pryncypie biasškodnyja j nikomu nie zaŭvažnyja kałonii ŭ Bierlinie, Bruseli, Amsterdamie, Varšavie».

Jak bačna, paraŭnańnie Darenki — nie aryhinalnaje. Akrom taho, u Klinava jano pa-mastacku razhornutaje, trapnaje i bolš kryŭdnaje, bo ŭ niepryhladnym śviecie pakazvaje našyja stasunki ź Jeŭropaj. Čamu ž Klinavu nie vysoŭvajuć anijakich abvinavačańniaŭ, prykładam, za źniavažlivy vobraz «nikomu nie zaŭvažnaj kałonii [biełarusaŭ] u Bierlinie»? Bo nie čytali knihu? Bo nie Klinaŭ, a Darenka vystupaŭ pa televizii? Bo svaim toje kazać možna?

Ale pakiniem u baku interpretacyju Klinava i voźmiem aryhinał — tryłohiju «Uładar kolcaŭ» (1954–1955) Džona Ronałda Rueła Tołkina, jakuju ŭ Biełarusi pamyłkova pierakłali jak «Uładar piarścionkaŭ» (nasamreč mahičnyja kolcy ŭ hetaj knizie Tołkina nie majuć upryhožańniaŭ u vyhladzie kaštoŭnych kamianioŭ ci minierałaŭ, tamu heta mienavita kolcy, a nie piarścionki, ale našyja pierakładčyki pahnalisia za pryhožym biełaruskim słovam-«anałaham»).

Kali chto dačytaŭ knihu da kanca, to moh pierakanacca: niama bolš važkaj «nacyi» ŭ tym kazačnym śviecie, čym chobity, nasielniki Šyru.

Ci nie hetak siońnia ŭładkavany naš biełaruski śviet? Ci nie toje ž, što chobit Froda Behins z tavaryšami, pasprabavali zrabić u śniežni 2010-ha Andrej Sańnikaŭ i Mikałaj Statkievič z paplečnikami, pakul inšyja siadzieli pa chatach i słuchać ničoha nie chacieli pra «apošniuju dyktaturu», jakaja ŭžo mocna hrukałasia ŭ ich akuratnyja dźviery, pryhoža pafarbavanyja ŭ zialony koler?

Tamu nie treba kryŭdzicca, kali nas paraŭnoŭvajuć z nasielnikami Šyru. U biełarusaŭ z chobitami adnolkava ciažkaja, ale słaŭnaja misija — zrujnavać Mordar. Cynik Darenka prosta nie zachacieŭ «raskrucić» paralel da kanca, bo nie vieryć u chobitaŭ i biełarusaŭ, nie vieryć mudrym knižnym historyjam, jakija adnojčy ŭvasablajucca ŭ rečaisnaści, kab potym iznoŭ paviartacca ŭ knihi.

* * *

Błoh Paŭła Abramoviča — paval-abramovi4.livejournal.com.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0