Nievialikija roznahałośsi pamiž Minskam i Maskvoj: Minsk prytarmožvaje Jeŭrazijski sajuz
Hałoŭnym vynikam samita Jeŭrazijskaj ekanamičnaj supolnaści stała rašeńnie pačakać ź likvidacyjaj hetaj arhanizacyi. Maskva chacieła b pieraŭtvaryć jaje ŭ Jeŭrazijski ekanamičny sajuz, ale z takoj formaj intehracyi, jak stała viadoma «Kommiersantu», nie zhodny Minsk.
Tam pakul addajuć pieravahu tamu, kab havaryć nie pra sajuz, a pra Jeŭrazijskuju adzinuju ekanamičnuju prastoru.
Pytańnie ab rearhanizacyi JeŭrAzES było klučavym. Jano abmiarkoŭvałasia nie tolki kiraŭnikami dziaržavaŭ, ale i na pasiedžańni stvoranaj u minułym hodzie Jeŭrazijskaj ekanamičnaj kamisii, kalehiju jakoj ŭznačalvaje Viktar Chryścienka. Inšyja razhledžanyja kamisijaj Chryścienki pytańni, nakštałt «adzinaha mytnaha taryfu na kakosavy, palmajadravy alej i alej babasu», naŭrad ci varta ličyć klučavymi.
Dźmitryj Miadźviedzieŭ adkryŭ samit JeŭrAzES prapanovaj abmierkavać rearhanizacyju hetaha abjadnańnia.
— U nas asnoŭny punkt u paradku dnia datyčyć vykanańnia damoŭlenaściaŭ pasiedžańnia miždziaržaŭnaha savieta JeŭrAzES ad 19 śniežnia 2011 ab rearhanizacyi JeŭrAzES. My abmiarkoŭvali hetuju temu, prahučali prapanovy navat nieadkładna likvidavać JeŭrAzES, ale potym, paraiŭšysia, my vyrašyli, što ŭsio ž taki praces pavinien nasić cyvilizavany charaktar, prachodzić u peŭnych pravavych ramkach, — nahadaŭ Miadźviedzieŭ.
Jak vyśvietliŭ «Kommiersant», Maskva i Minsk, nie staviačy pad sumnieŭ nieabchodnaść likvidacyi JeŭrAzES, pakul nie damovilisia pa formie budučaha intehracyjnaha abjadnańnia i pa niekatorych pytańniach jaho pravasubjektnasci. Heta vynikaje z prajekta adpaviednaj damovy, jaki apynuŭsia ŭ rasparadžeńni «Kommiersanta» (datavany 6 sakavika) — jaho ŭzhadniali tolki ekśpierty RF i Biełarusi, bo ich kazachskija kalehi nie mieli tady na heta paŭnamoctvaŭ. U dakumiencie čornym pa biełym zapisana, što ź jaho padpisańniem «baki spyniajuć dziejnaść JeŭrAzES», zasnavanaha 10 kastryčnika 2000. Pry hetym miarkujecca, što status astatnich paŭnapraŭnych siabraŭ JeŭrAzES — Kyrhyzstana i Tadžykistana — panizicca da ŭzroŭniu krain — partnioraŭ pa supracoŭnictvie. Hety status, adznačajecca ŭ prajekcie, praduhledžvaje «pahłyblenaje intehracyjnaje ŭzajemadziejańnie z paŭnapraŭnymi siabrami arhanizacyi dla nabyćcia ŭ joj pastajannaha členstva».
Miž tym sinim i čyrvonym pa biełym u hetym ža dakumiencie paznačanyja razychodžańni Maskvy i Minska z nahody taho, jakoj pavinnaja być arhanizacyja, što stvarajecca na bazie skasavanaha JeŭrAzES. Sinija praŭki ŭnosili rasijskija pieramoŭščyki, čyrvonyja — ich biełaruskija kalehi.
Z paznakaŭ vynikaje, što składanaści pamiž partniorami paŭstali ŭžo na etapie prydumlańnia nazvy novaha abjadnańnia.Maskva prapanuje nazyvać jaho Jeŭrazijskim ekanamičnym sajuzam (JEAES), Minsk — Jeŭrazijskaj adzinaj ekanamičnaj prastoraj (JEAJEEP).
Tolki hetym niestykoŭki nie abmiažoŭvajucca. U prajekcie damovy baki ŭkazvajuć na niuansy ŭ padychodach da pravasubjektnaści ekanamičnaha aljansu. Tak, u rasijskim varyjancie tekstu havorycca, što Jeŭrazijski ekanamičny sajuz maje prava zaklučać z trecimi bakami damovy, jakija afarmlajucca rašeńniem Vyšejšaha jeŭrazijskaha ekanamičnaha savieta (u jaho ŭvachodziać prezidenty). Biełaruskaja ž viersija abviaščaje, što pierad uchvaleńniem toj ci inšaj damovy najvyšejšym orhanam arhanizacyi jamu naležyć prajści ŭnutrydziaržaŭnyja pracedury. Tym samym zachoŭvajecca mahčymaść błakavańnia rašeńniaŭ na nacyjanalnym uzroŭni.
Zatoje ŭ bakoŭ nie ŭźnikła razychodžańniaŭ u padychodach da finansavańnia orhanaŭ budučaha ci to sajuza, ci to prastory. Da prykładu, biudžet Jeŭrazijskaj mižparłamienckaj asamblei budzie farmavacca tak: pa 20% unosiać Biełaruś i Kazachstan, pa 10% — Tadžykistan i Kyrhyzstan i 40% — Rasija.
Surazmoŭca «Kommiersanta» ŭ Kramli abvierh najaŭnaść roznahałośsiaŭ pry padrychtoŭcy damovy ab rearhanizacyi JeŭrAzES.
— Nie viedaju, čyje tam paznaki. My ničoha takoha nie rabili, — zajaviŭ čynoŭnik. — Zadačy ŭzhadnić dakumient ciapier i nie staviłasia. Abmiarkoŭvali ahulnyja padychody da rearhanizacyi i ŭ pryncypie ich vypracavali.
Znajomy ž sa źmiestam pieramovaŭ rasijski dypłamat, paćvierdziŭšy najaŭnaść roznych punktaŭ hledžańnia, adznačyŭ, što hałoŭnaja prablema — nie ŭ naźvie budučaha abjadnańnia. «Prezidenty abmiarkoŭvali, kudy dalej iści. Usio zaležyć ad taho, u jakich śfierach budzie hetaja intehracyja. Hałoŭnaje, pra što jany kazali, — heta jaje chutkaść i kirunak. Pravasubjektnaść i ŭsio astatniaje druhasna. U nas była padrabiaznaja razmova, kudy ruchacca», — raskazaŭ dypłamat «Kommiersantu».
Tak ci inakš, ale kali
Kamientary