Rasieja jak Biełaruś

Hary Kasparaŭ spadziajecca, što nastaŭ chistki momant: Pucin baicca pryznačyć mocnaha pierajemnika, kab nia stracić asabistych harantyjaŭ, a taksama baicca pryznačyć słaboha pierajemnika, kab nie pachisnuŭsia režym.

Rasieja imkliva pieratvarajecca ŭ Biełaruś. Ułady žorstka razahnali apazycyjnyja akcyi, jakija prajšli ŭ vychodnyja ŭ rasiejskich haradach. Udzielnikaŭ «Maršaŭ niazhodnych», jakija ładziła hramadzianskaja kaalicyja «Inšaja Rasieja» ŭ subotu ŭ Maskvie, a ŭ niadzielu ŭ Sankt‑Pieciarburhu, było ŭ razy mienš, čym nahnanych milicyjantaŭ. Pierad vychodnymi ŭ rasiejskuju stalicu, by tyja družyny na Kulikoŭskuju bitvu, ściahvalisia padmacavańni z rehijonaŭ — kala 2 tysiačaŭ AMONaŭcaŭ z Udmurtyi, Mardovii, Čuvašyi, Pienzienskaj i Nižaharodzkaj vobłaściaŭ. Ahułam kolkaść milicyi ŭ rasiejskaj stalicy dasiahnuła 9 tys. čałaviek.

Dakładna acanić kolkaść demanstrantaŭ ciažka, bo im tak i nia dali sabracca razam, padzialajučy na hrupy i aryštoŭvajučy. Da miesca praviadzieńnia maskoŭskaha mitynhu «Inšaj Rasiei» dabralisia tolki kala 1500 čałaviek. Zatrymańni byli masavyja: u Maskvie — bolš za 200 čałaviek, u Sankt‑Pieciarburhu — kala 100. Byŭ aryštavany navat lider «Inšaj Rasiei» Hary Kasparaŭ. Byłoha rasiejskaha premjera Michaiła Kaśjanava, jaki ciapier uznačalvaje apazycyjny Narodna‑demakratyčny sajuz, ad specnazaŭcaŭ adbiła asabistaja achova.

Padabienstvy

Amal niemahčyma adroźnić fota razhonu «Maršaŭ niazhodnych» ad zdymkaŭ, zroblenych u časie «začystak» na biełaruskich apazycyjnych mitynhach. Taja ž plamistaja forma dy čornyja šlemy ŭ AMONaŭcaŭ, tyja ž załomlenyja ruki mitynhoŭcaŭ. Tolki pryhledzieŭšysia zaŭvažaješ trykalorčyki na specnazaŭskich šaŭronach.

Ale padabienstvy pačalisia ŭžo tady, kali dumski śpikier Hryzłoŭ zahadzia nahaniaŭ postrach: maŭlaŭ, ludzi, jakija vychodziać na vulicy, «mohuć navat nia viedać, što ich faktyčna ŭciahvajuć u pravakacyju, źviazanuju z hvałtam i mahčymymi achviarami». Jašče krychu, i ŭ chod, badaj, pajšli b dochłyja pacuki.

Znajomaja karcina: Hary Kasparava aryštoŭvajuć, śpiešna sudziać dy štrafujuć za vyhukvańnie antyŭradavych lozunhaŭ. Chiba što nie za maciuki. Sudovy praces — zvykły fars, praź jaki prajšli ŭžo sotni biełarusaŭ.

Asnoŭnyja rasiejskija medyi ŭ aśviatleńni «Maršu niazhodnych» skacilisia da ŭzroŭniu biełaruskich kanałaŭ.

AMON vykanaŭ svaju pracu na «vydatna», adrapartavaŭ HUUS Maskvy. Pavodle dadzienych milicyi, u šeści ŭdzielničała tolki 500 čałaviek. «Narmalna, usio narmalna», — uzhadvajecca stary hit Lavona Volskaha.

Pra što dumaje maŭklivaja bolšaść u Rasiei dy ŭ Biełarusi, zastajecca tolki zdahadvacca.

Adroźnieńni

Kali ŭhledziecca ŭ fota biełaruskich i rasiejskich mitynhoŭcaŭ, zaŭvažaješ małaprykmietnaje, ale istotnaje adroźnieńnie. Na tvarach masa emocyjaŭ — viera, abureńnie, społach, ale kali ŭ vačach rasiejcaŭ čytajecca ździŭleńnie, to ŭ vačach biełarusaŭ nie zaŭvažaješ iluzijaŭ. Toje samaje adčuvaješ, čytajučy ŭ internecie kamentary ŭdzielnikaŭ maršu. Rasiejskija apazycyjanery — heta my 10 hadoŭ tamu. Jany jašče tolki pačynajuć razumieć, što ŭ ichnaj krainie nia dziejničaje zakon i što ichnyja pravy — pusty huk dla ŭłady. Jany z hetaha jašče ździŭlajucca.

Padziei ŭ Rasiei kidajucca ŭ vočy svajoj niečakanaj, niepraparcyjnaj maštabu pratestaŭ žorstkaściu. Zamiežnamu reparteru ledź nie prałamali čerap, pensijaneraŭ źbivali na horki jabłyk dručkami dy botami, «jabłyčnicy» Volzie Capiłavaj złamali nos. Biełaruskija «pravaachoŭniki» vychodzili na taki «ŭzrovień» niejak bolš pastupova — byli časy, kali ŭ Miensku ad dručkoŭ ratavaŭ zvyčajny žurnaliscki bedžyk. A ŭ Maskvie źbivali reparcioraŭ, niahledziačy na toje, što jany apranutyja byli ŭ admysłovyja kamizelki.

I ŭ Biełarusi, i ŭ Rasiei aktyŭnaja apazycyja zastajecca ŭ mienšaści, ale adčuvajecca jakasnaja roźnica ŭ suadnosinach. U 10‑miljonnaj Maskvie na manifestacyju «niazhodnych» vyjšła mieniej ludziej, čym zvyčajna źbirajecca na pratesty ŭ 2‑miljonnaj biełaruskaj stalicy.

Rasiejskaja specyfika vyjaviłasia i ŭ tym, što ŭłada aktyŭna ładziła «alternatyŭnyja» akcyi nakštałt «Maršu zhody» prapucinskaj maładziovaj arhanizacyi «Maładaja hvardyja». U Biełarusi režym tolki‑tolki pačynaje vykarystoŭvać takuju taktyku.

A jašče pratesty śćvierdzili, što ŭ Rasiei isnuje nie adna, a dźvie apazycyi.

Dźvie apazycyi

Zrešty, budzie lepiej skazać, što ŭ Rasiei isnujuć apazycyja i pseŭdaapazycyja. Hetak, paralelna z «Maršam niazhodnych» u Maskvie prajšło jašče piać mitynhaŭ «apazycyjnych» siłaŭ. Milicyja nia ŭmiešvałasia.

Jak adroźnić pseŭdaapazycyju ad apazycyi? Naturalny indykatar — kaho razhaniajuć, a kaho nie. Ale pryncypovaje adroźnieńnie palahaje ŭ idejach i sposabach damahacca ich ździajśnieńnia.

Ludzi, jakija pryjšli na «Marš niazhodnych», u svajoj bolšaści patrabavali prava hołasu. Jany ličać, što ŭłada pavinna padparadkoŭvacca hramadzianinu, a nie naadvarot. Dla kamunistaŭ‑ziuhanaŭcaŭ hetaja ideja — čystaja abstrakcyja, jany bolš achvotna marać pra spraviadlivy sacyjalny ład, jaki, naturalna, budzie zbudavany pad ich razumnym partyjnym kiraŭnictvam. Karykaturnyja ksenafoby z «Ruchu suprać nielehalnaj imihracyi», jakija taksama mitynhavali 14‑ha, znachodziacca ŭ apazycyi nie da systemy, a da «inšarodcaŭ». Liberalny Sajuz pravych siłaŭ deklaruje demakratyčnyja idei, adnak, abaraniajučy ich, nia duža śpiašajecca leźci ŭ samoje piekła. U vyniku kamunisty admaŭlajucca ad supracoŭnictva ź «Inšaj Rasiejaj», Sajuz pravych siłaŭ padpisvaje naviazanuju Kramlom «Chartyju suprać ekstremizmu», niefarmalnaje abaviazalnictva paźbiahać rezkaj krytyki Pucina dy ŭdziełu ŭ vuličnych akcyjach «radykałaŭ», a «Jabłyk» aficyjna nia ŭdzielničaje ŭ «Maršy niazhodnych». Za ŭsim hetym prahladajecca niežadańnie kiraŭnictva «apazycyjnych» partyjaŭ stracić apošniuju mahčymaść trapić u lalečnuju Dumu — to bok zachavać taki‑siaki palityčny ŭpłyŭ, jaki ŭ Rasiei maje kankretny hrašovy ekvivalent.

Dyj sama kaalicyja «Inšaja Rasieja» strakataja. Eks‑premjer Michaił Kaśjanaŭ źviazany z apalnym jelcynskim kłanam, a niepataplalnaja Iryna Chakamada nie vyklikaje asablivaha davieru svajoj schilnaściu da medyjahulniaŭ. Biezumoŭnaja znachodka ruchu — Hary Kasparaŭ. Jon vyklikaje davier nia tolki tamu, što jamu ŭžo nia treba maryć pra hrošy dy suśvietnuju viadomaść. Hary Kasparaŭ — badaj, adziny ź lideraŭ antypucinskaj apazycyi, chto pryjšoŭ u palityku sam, zvonku, a nia byŭ vycisnuty tudy režymam.

Vysnovy

Antypucinskaja apazycyja vyhladaje piaresta. Z adnaho boku — klasyčnyja dysydenty, liberalnyja intelektuały, ź inšaha — nacyjanał‑balšaviki z vokličami «Stalin! Beryja! HUŁAH!». Na pieršy pohlad, tut prajaŭlajecca słabaść apazycyi: maŭlaŭ, naškrebli ŭ sajuźniki kaho zmahli. Ale, kali zirnuć ź inšaha boku: što jadnaje hetyja siły? Ničoha, akramia žadańnia zrabić tak, kab usie ŭ krainie, uklučna z uładaj, pavažali zakon i pravy adzin adnaho. U pryncypie, heta ideja nie marhinalnaj apazycyi, a absalutnaj bolšaści hramadzianaŭ luboj krainy, uklučna z Rasiejaj. Inšaja sprava, što taja bolšaść pakul jašče nie asensavała ŭvieś cynizm ułady, dla jakoj bolš nie isnuje zakonu.

Rasiejskaja ŭłada sprabuje zadušyć pratest u zarodku. Spaŭzańnie krainy ŭ aŭtarytaryzm budzie paskaracca. Niahiehła zmahajučysia z kalarovymi revalucyjami ŭ susiednich krainach, Pucinski režym nie zaŭvažyŭ, jak sam padchapiŭ revalucyjny virus. Razhaniajučy «Marš niezadavolenych», rasiejskaja ŭłada ŭskosna paćvierdziła, što niezadavolenych u krainie, nasamreč, našmat bolej za paŭtary tysiačy čałaviek.

Hary Kasparaŭ spadziajecca, što ciapier nastaŭ chistki momant dla režymu — Pucin baicca pryznačyć mocnaha pierajemnika, kab nia stracić asabistych harantyjaŭ, a taksama baicca pryznačyć słaboha pierajemnika, kab nie pachisnuŭsia režym. U hety niapeŭny momant apazycyja moža mieć šaniec. Razam z tym, navat u paraŭnańni ź Biełaruśsiu, sytuacyja ŭ Rasiei pryhniataje svajoj adčajnaj bieznadziejnaściu. Pucin — heta tolki maska, uvasableńnie specsłužboŭskaha kłanu, jaki zachapiŭ usiu ŭładu ŭ krainie. Supraćstajać jamu — niby zmahacca z atrutnym pavietram, jakoje, choć i niabačnaje, adčuvajecca paŭsiul. Permanentnyja prablemy zaprahramavanyja ŭ samoj budovie rasiejskaje dziaržavy. Vyrašyć ich zdolnaja tolki zvyšadkaznaja hramadzianskaja supolnaść. A takoj u rasiejskaj historyi jašče nia było.

Cikava, chto paśla razhonu «Maršu niazhodnych» budzie ŭsurjoz abmiarkoŭvać mahčymaść demakratyzavać Biełaruś z dapamohaj Rasiei? I ci buduć novyja sproby stvaryć «prarasiejskuju demakratyčnuju apazycyju» ŭ Biełarusi?

Nadychodziać niespryjalnyja časy dla biełaruskich amataraŭ paspekulavać na «rasiejskaj temie». Prychodzić razumieńnie, što nieabaviazkova być prarasiejskim palitykam, kab być salidarnym z Rasiejaj. My pabačyli, što tam jość padobnyja da nas ludzi. Jany taksama patrabujuć svabody, i ich taksama za heta źbivajuć. Što da ekzotaŭ nakštałt nacyjanał‑balšavikoŭ, dyk pa miery ŭzmacnieńnia hramadzianskaha składniku «Inšaj Rasiei», ich idei buduć niaŭchilna hublać vahu u ahulnaj masie abjadnanaj hramadzianskaj supolnaści.

U toj ža čas pahružeńnie Rasiei va ŭnutranyja palityčnyja prablemy zdolnaje adciahnuć uvahu rasiejskich uładaŭ ad Biełarusi, što pavialičvaje šancy na pieramieny ŭ našaj krainie.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0