ERNST SABIŁA: «MAJA VAJNA — NA KALENIACH PIERAD BOHAM»

Ernst Sabiła:

«Maja vajna — na kaleniach pierad Boham»

Praśvitar Biełaruskaj Evanhielskaj Carkvy Ernst Sabiła — ci nie adziny pratestancki śviatar, jaki viadzie nabaženstvy tolki pa-biełarusku. Jon — čałaviek, jaki ŭžo amal piaćdziasiat hadoŭ praz svaju žyćciovuju čynnaść supraćstaić savieckim tajnym specsłužbam.

U 1951 hodzie dzieviatnaccacihadovy Ernst Sabiła byŭ asudžany na rasstreł za antysavieckuju ahitacyju, abciažaranuju relihijnymi i nacyjanalistyčnymi zababonami. Prysud byŭ zamienieny na dvaccacipiacihadovaje źniavoleńnie. Pa vyzvaleńni ŭ 1964 hodzie z HUŁAHu Sabiła padpadaje pad adkryty pieraśled z boku KHB. Pieraśled uzmacniajecca na pačatku 70-ch, kali Sabiła robicca kazańnikam adnoj z baptysckich hramadaŭ Miensku.

Sabiła — adzin ź niamnohich chryścijanskich śviataroŭ, jaki aktyŭna padtrymlivaŭ biełaruski nacyjanalna-demakratyčny ruch kanca 80-ch — pačatku 90-ch hadoŭ. Siońnia jon buduje ŭ Asipovičach chram dla svaje carkvy. Ernst Sabiła — asoba biełaruskaha dysydenckaha ruchu, jakaja j siońnia adstojvaje duchoŭnyja j palityčnyja svabody biełarusaŭ. Jon — adzin z hierojaŭ knihi, pryśviečanaj postaciam biełaruskaha antysavieckaha supracivu, vychad jakoj zaplanavany naleta ŭ seryi Archivu Najnoŭšaje Historyi.

Siońnia z Ernstam Sabiłam hutaryć karespandent «Našaj Nivy» Sieviaryn Kviatkoŭski.

E.S.: Naradziŭsia ja ŭ 1932 hodzie, 18 sakavika. U vioscy Dziehciaroŭka niedaloka ad Miensku, ciapier tam CEC-4. Baćka moj byŭ katalikom, a maci pravasłaŭnaj. Tatu nie dazvolili žyć blizka la miažy, jakaja tady była niedaloka — pad Rakavam. Nas vysłali za sto pieršy kilametar. My pierajechali ŭ Babrujsk. Tam nas vajna j zaśpieła. A vysłali tamu, što ŭ paraŭnańni ź inšymi my žyli nia błaha, navat pad katehoryju sieradniaka nie padychodzili...

Pačatak vajny my praviali ŭ Babrujsku, a ŭ 1943 hodzie ŭsioj siamjoj pajšli ŭ partyzany. Cikava, što biez svajoj zbroi ŭ atrad nia brali. Dahetul dziŭlusia — byccam zbroju možna było dzie-niebudź kupić. Ja na toj čas mieŭ adzinaccać hadoŭ, i z dapamohaj takich samych chłopcaŭ-małaletak palez u niamiecki skład, i dastaŭ tam zbroju. Adzin z chłopcaŭ paśla dzieści pachvaliŭsia pistaletam, i mianie niemcy zabrali. Ale ŭsio heta śpisali na dziciačaje bałaŭstvo. Praŭda, dobra pamiasili ŭ žandarmeryi.

Ja zvyčajna takuju paralel rablu. Palicai tak zaŭziata bili, što ad adnaho ŭdaru ja hublaŭ prytomnaść. Niemcy taksama bili, ale adzin udar palicaja byŭ macniejšym za dvaccać piać udaraŭ niemca. Čamu tak? Heta psychalohija zdradnikaŭ. Siońniašnija zdradniki Biełarusi takija samyja, ad samych vyšejšych, da samych nižejšych ranhaŭ.

I voś dziva. Siońnia ja sustrakaju ludziej, jakija apłakvajuć minułaje. Ale ž minułaje źviazanaje ź miljonami achviaraŭ: dzietak, starych... kaho tolki ni dušyli. Pryčym, apłakvajuć takija, jakija sami pieražyli tuju małaciłaŭku. Ale ich siońnia krychu pa hałavie pahładzili, i ŭsio — jany haroj stajać i za minułaje, i za sučasny režym...

... Užo małym, u 1941 hodzie ja samym surjoznym čynam sustreŭsia z Boham. U partyzanskich zonach dziejnaść śviatara ci kazańnika była niemahčymaj, tam panavali kamisary. Ale ž niemcy adčynili cerkvy, i ŭ Babrujsku taksama. Pamiataju chryščeńnie evanhielskaj carkvy, da jakoj ja ciapier naležu. Pakul nie pajšli ŭ partyzany, my časta tudy chadzili. Padčas vajny my i ŭ pravasłaŭnyja chramy chadzili, i ŭ katalickija.

Pieršaje majo ździŭleńnie pa prychodzie savieckaha vojska było źviazanaje z tym, što saviety pierarabili malitoŭny dom u niemaviedama što, całkam niedastasoŭnaje da chryścijanstva. Heta byŭ pieršy ŭdar, kali ja zrazumieŭ, što hetaj uładzie Boh nie patrebny.

Dalej... Naša partyzanskaja siamja ŭ prostym sensie słova apynułasia na vulicy. Nam nie było dzie žyć, my zbudavali sabie z došak niejki budanak, i tam miaścilisia, na toj ža vulicy, adkul u partyzany pajšli. Usio navakolle nad nami śmiajałasia. I my iznoŭ «partyzanili» cełaje leta, da śnieha. Tym časam siastra pracavała ŭ stałoŭcy dziciačaj kalonii, baćka tam ža — buchhaltaram.

Viadoma, žyli my skrajnie biedna. Nichto nie zvažaŭ, što my byli partyzanami. Treba było ŭładkavacca i kraści, jak usia kampartyja. Ni baćka, ni maci hetaha nia ŭmieli. Ja byŭ taki abarvany, što strach było hladzieć. Adnojčy idu pa vulicy, i raptam mianie za ruku chapaje niejki aficer. Pačynaje vielmi pilna raspytvać, chto ja i adkul. Peŭna, padumaŭ, što ja ŭciok z kalonii. Ja pakazvaju na naš budan, jaki, navat, «sarajem» nazvać ciažka. Jon nie pavieryŭ i zapytaŭsia proźvišča. Ja nazvaŭ, i aficera ažno tuzanuła. Jon ža pracavaŭ u kalonii, dzie moj baćka rabiŭ buchhaltaram. Ja zrazumieŭ, što jaho pakarobiła, što takija abarvancy pracujuć pobač ź im. Dla mianie heta byŭ druhi ŭdar.

Ci inšy vypadak, kali majoj maci dzieści ŭ Zachodniaj Biełarusi ŭdałosia na štości vymianiać ciala. My sami ledź nia puchli z haładuchi, a vosieńniu j ciala nia stała čym karmić. Adnojčy ja znajšoŭ kinutuju sałomu. Navat, nie sałomu, a pareštki, i panios da domu. Raptam z-za płotu aficer: «Stoj! Raskradaješ hramadzkuju majomaść?» Ja ŭzhadaŭ palicejski pastarunak, nia vytrymaŭ, i raspłakaŭsia. Jon mianie pačaŭ škadavać, ale ja kinuŭ sałomu, i pajšoŭ...

Uvieś hety balšavizm prymušaŭ maju maładuju hałavu aktyŭna pracavać. Tak ja pryjšoŭ da biełaruščyny.

Uvieś Babrujsk byŭ nadzvyčaj zrusifikavany. Ale ja vučyŭsia ŭ biełaruskaj škole, i mnie vielmi pašancavała na nastaŭnika — ščyraha biełarusa. Ja pačaŭ zadumvacca ab našym nacyjanalnym stanoviščy. Siarod maich adnaklaśnikaŭ było vielmi šmat synkoŭ roznych načalnikaŭ. Ja zaŭvažyŭ, što vorahami biełaruščyny, jak praviła, źjaŭlajucca ludzi, kštałtu tych, chto tak mocna nas pryniziŭ paśla partyzanki. Hetyja ludzi dla mianie byli takija ž samyja, jak palicai. Ja zrazumieŭ, što nia mušu być padobnym da ich.

Ja pačaŭ razvažać — čamu biełaruščyna pad pryhniotam? Mnie nichto nie dapamahaŭ, i nichto mianie nie skiroŭvaŭ. Baćki byli dalokija ad hetych prablemaŭ. Ale ja zahavaryŭ pa-biełarusku. Mieŭ jašče niekalkich padobnych da siabie siabroŭ. My razam źbiralisia i razvažali: «Hech, kab nam jašče niekalki takich chłopcaŭ, jak Jakub Kołas i Janka Kupała». My ž ničoha nia viedali, ni pra masavyja represii suprać nacyjanalnaj intelihiencyi, ni pra BNR, ni pra dziejačoŭ Zachodniaje Biełarusi. Pra dziasiatki zadušanych talentaŭ, jakija ciažka acanić. Nasamreč dumali, jak balšaviki ŭnušali, što ŭ biełarusaŭ ničoha j nikoha nie było.

Užo ŭ dziasiataj klasie ja staŭ rabić zachady, kab zrealizavać svaju zadumu — stvaryć biełaruskuju arhanizacyju. Šukajučy adnadumcaŭ, ja pačaŭ aktyŭna vykazvacca i na chryścijanskuju, i na sacyjalnuju temy. Danosy pajšli na mianie adrazu ž... Ja kazaŭ, što treba mianiać palityčny ład na svabodny. Heta značyć, kali niama kiraŭnictva tolki adnoj partyi. Kab dazvolili ŭłasnuju haspadarku. A jašče ja kazaŭ pra Boha. Pra toje, što jon jość uva mnie, i što sumnievaŭ u mianie niama. Na toj momant ja dobra viedaŭ Evanhielle, praŭda, knižki nia mieŭ, bo padčas adnoj z palicejskich abłavaŭ my musili ŭciakać, pakinuŭšy ŭsie rečy...

A jašče ja pisaŭ vieršy. Bolšaść užo pazabyvaŭsia, ale mahu pryvieści dosyć charakternaje čatyrochradkoŭje ź vierša pra Kastusia Kalinoŭskaha:

Tady na Baćkaŭščynie volnyja pali Byli zality čornaj ruskaj kroŭju, I uciakali ź Biełarusi maskali. Tudy, adkul pryjšli — pad brudnuju Maskoŭju.

Zrazumieła, ja vydavaŭ žadanaje za sapraŭdnaje. Heta byli maje mary. Heta byŭ moj nacyjanalizm.

Jašče ŭ dziasiataj klasie mianie vyklikali na schod nastaŭnikaŭ, na jakim prysutničali hebisty, i pačali mianie muryžyć, a ja nie razumieju — čaho jany chočuć? Chto ty taki, čamu ty tak dumaješ?.. Heta byŭ 1949 hod. Mianie muštrujuć, muštrujuć, a pierad vačyma iznoŭ dziacinstva paŭstała: partyzanščyna, haładucha, aficer, jaki mianie złodziejam abazvaŭ... Mianie ŭziała mocnaja kryŭda, ja nia vytrymaŭ, zapłakaŭ, i vyjšaŭ braznuŭšy dźviaryma. I pakul bolš mianie nie čapali, ale ja zrazumieŭ, što sprava na mianie ŭžo zaviedzienaja.

Užo na sudzie ŭ 1951 hodzie ja daviedaŭsia, što šmat maich adnaklaśnikaŭ apytvali, niekatoryja ź ich na mianie «stučali», ale ŭłady dali mnie mahčymaść pastupić u medinstytut. Aryštavali paśla zdačy ispytaŭ za pieršy kurs. Ja tady žyŭ na vulicy Vakzalnaj, na pryvatnaj kvatery. U noč paśla apošniaha ispytu pryjechali ludzi ŭ cyvilnym, praviali ŭ chacie vobšuk, i zavieźli mianie ŭ «Amerykanku».

Śpiarša ja siadzieŭ u adnoj kamery z paetam Piatrom Bitelem, jaki ŭvachodziŭ u supołku dziesiaci pravasłaŭnych śviataroŭ, jakija žadali vieści słužbu pa-biełarusku. U «Amerykancy» pad śledztvam trymali dva miesiacy. Mała taho, što pad baki davali, dyk asabliva šmat mučyli dopytami — cełyja sutki nie davali zasnuć. Usio chacieli vypytać maich adnadumcaŭ. A zasudzili mianie na rasstreł pa artykule 72-b KK BSSR — «antysavieckaja ahitacyja na padstavie relihijnych i nacyjanalnych zababonaŭ», jaki za saboj ciahnuŭ vyšejšuju mieru pakarańnia. Na padstavie hetaha artykuła stralali našych piśmieńnikaŭ. Ale mianie nie rasstralali, a zamianili mieru pakarańnia dvaccaćciu piaćciu hadami lahieraŭ. Prakuror vielmi nastojvaŭ na rasstrele, a sudździa byŭ hatovy kinucca i rasstralać mianie prosta ŭ zali suda. Bo ŭ apošnim słovie ja nie pakajaŭsia, a skazaŭ, što stajaŭ, i budu stajać za Biełaruś.

Z 1951 h. Ernst Sabiła adbyvaŭ terminy źniavoleńnia ŭ Elektrastali, što pad Maskvoj, a zatym u Uść-Kamienahorsku na ŭranavych šachtach. U 1953-m jon patrapiŭ u systemu lahieraŭ Kiemieraŭskaje vobłaści, dzie pravioŭ bolšuju častku źniavoleńnia. 4 vieraśnia 1953 hodu Sabiła ździejśniŭ pieršyja ŭcioki ź lahieru.

E.S.: Adnojčy nadviačorkam ja vyrašyŭ uciakać. Padkop było rabić marudna, dyj bałota było skroź. Tamu ja vyrašyŭ cieraz płot. Sabraŭ krychu ježy, zrabiŭ drabinku i pamaliŭsia. Ja pieraskočyŭ «pieradzońnik», pierasiek baranavanuju pałasu i pastaviŭ drabinku da hałoŭnaha płotu. I tady z vyški pačuŭsia kryk: «Stoj, stralać budu!» I palacieli kuli. Mnie paśla viaźni raspaviadali, što strałok na vyšcy pierasunuŭ zatvor — asiečka, jašče raz — iznoŭ. A ja tym časam bieh da ściany. Tady jon užo schapiŭsia za karabin. Z karabina pryceł lepšy. Tolki ja dabraŭsia da vierchu płota, drabina pada mnoj abłamvajecca, ja tolki paśpieŭ za kraj schapicca. A kuli la hałavy hrukočuć. Ja pierahnuŭsia cieraz płot, a tam bałota. Adno vuzieńkaja ściežka ŭjecca ŭzdoŭž lahieru. Tolki paśla taho, jak mianie złavili, ja daviedaŭsia, što na hetym miescy zvonku musiŭ stajać na varcie sabakavod. U toj dzień jon adprasiŭsia na niekalki hadzinaŭ u načalnika kanvoju — kapać bulbu. Jon z volnanajomnych byŭ. Sabakavod adyjšoŭ ad zony kilametry na try, jak pačuŭ stralaninu. Zrazumieŭ, što adbylisia ŭcioki, i pabieh nazad. Sabaka ŭziaŭ moj śled, ale praz peŭny čas źbiŭsia, bo moj šlach pierakreślili ślady dziaciej, jakija ŭ toj čas źbirali ŭ lesie kiedravyja areški. Jak mianie złavili, kanvairam byŭ toj samy sabakavod, jon raspaviadaŭ, što doŭha hnaŭsia za dziećmi, a jany, napužanyja, uciakali...

U tajzie ja prabyŭ z paŭmiesiacy, ale ŭ adnym miescy mianie ŭłavili. Ja kiravaŭsia na Abahur — bujny čyhunačny vuzieł. Charčavaŭsia hrybami, svaimi prypasami, a adnaho razu pa šlachu nočču zajšoŭ u rabočuju zonu lahieru, dzie mieŭ znajomych, i jany mnie sabrali krychu ježy.

Kali mianie viarnuli ŭ lahier, iznoŭ sudzili, i «za sabataž» znoŭ dali 25 hadoŭ. Pačaŭsia novy adlik terminu. Uciekačoŭ zeki pavažali, a achova nienavidzieła, i byvała źbivała ludziej da śmierci. Praŭda, nia ŭsie. Paśla suda mianie skiravali ŭ inšy lahier za dvaccać kilametraŭ dalej. Dyk načalnik kanvoju, jaki vypraŭlaŭ mianie ŭ darohu, spytaŭsia, ci nia cisnuć mnie naručniki. A mnie ich ścisnuli tak, što až u kostku stal urazajecca. Tady jon daje zahad asłabić. Achoŭnik robić vyhlad, što pasłablaje, i tak niekalki razoŭ, pakul načalnik kanvoju sam nie asłabiŭ naručniki. Ja ŭ supravadžeńni dvuch žaŭnieraŭ pieššu vypraviŭsia ŭ novy lahier.

Pakul išli, razmaŭlali. A viali mianie maładzieńkija sałdaciki terminovaje słužby. U novym lahiery mianie adrazu ž paviali ŭ karcar, prosta pad vyškaj. A nahladčyki — cełaja kuča —užo padrychtavalisia mianie źbivać. Heta rabiłasia z usimi ŭciekačami, z ruk nahladčykaŭ usie vychodzili invalidami, z adbitymi vantrobami. Tyja kamandujuć: «Raspranajsia!» Jak raspranuŭsia, pačali bić. Raptam sałdacik-kanvair: «Prekracić! Stralać budu!» I bach u pavietra, a zatym nastaviŭ karabin na nahladčykaŭ. Tyja asłupianieli. U adroźnieńnie ad sałdataŭ-terminovikaŭ volnanajomnyja nahladčyki byli lutym źviarjom, jak tyja palicai. A sałdacik — čystaja chłapiečaja duša, staić z karabinam, i nie sychodzić. Bolš mianie tyja nahladčyki nia bili...

Na nastupnuju vosień Ernst Sabiła iznoŭ zrabiŭ ucioki. Heta była bolš udałaja sproba, bo na voli jon znachodziŭsia bolš za miesiac i zdoleŭ pieraadoleć niekalki socień kilametraŭ u bok Kazachstanu. Ale praz zdradu adnaho z byłych zekaŭ Sabiła byŭ zatrymany niedaloka ad Siemipałacinsku i asudžany na dadatkovyja try hady. Ahulny termin źniavoleńnia iznoŭ skłaŭ 25 hadoŭ. Sabiłu skiravali va Ŭładzimierskuju turmu, dzie ŭ 1956 hodzie kamisija VS SSSR vyzvaliła jaho na volu «sa źniaćciem sudzimaści».

E.S.: Ja viarnuŭsia dadomu i adnaviŭsia ŭ medinstytucie. Tady ž pačalisia vuhorskija padziei, i savieckija ŭłady stali viartać niadaŭna vyzvalenych nazad u lahiery. Niejkija tajnyja ŭkazy byli. Mianie zabraŭ toj samy śledčy, jaki aryštoŭvaŭ pieršy raz. Tolki tady jon byŭ małodšym lejtenantam, a ciapier staŭ starejšym lejtenantam. Usie rašeńni kamisii VS SSSR admianili «za ciažkaściu ździejśnienaha złačynstva». Praŭda, pavodle novaha zakanadaŭsta, 25 hadoŭ mnie zamianili na dziesiać, i adpravili ŭ Mardoviju, dzie ja siadzieŭ da 1964 hodu.

Tam ja j sustreŭsia sa śviadomymi biełarusami. Pierad tym tolki ŭ 1952 hodzie ja adnojčy paznajomiŭsia z žaŭnieram biełaruskaha bataljonu Barysa Rahuli. A tak traplalisia adnyja palicyjanty dy ŭłasaŭcy. A voś u Mardovii było bahata našych. Tady šmat studentaŭ zabirali, vykładčykaŭ. Tam ja paznajomiŭsia z Branisłavam Ržeŭskim, ź Cimocham Vostrykavym, z aficerami bataljonu Rahuli. U nas była svaja kulturnickaja supołka: vypisvali biełaruskija knižki, časopisy, źbiralisia za harbataj, abmiarkoŭvali. Radvalisia — źjaŭlajecca novaja śviadomaja moładź, značyć budzie žyć Biełaruś. Ržeŭski vielmi šmat aśvietnickaj pracy rabiŭ siarod biełarusaŭ...

S.K.: Vy nie paśpieli zrabić arhanizacyju, Vy nia brali ŭ ruki zbroju. Tym nia mienš, Vas asudzili na 25 hadoŭ —za ahitacyju. Ci šmat Vy sustrakali losaŭ, padobnych na svoj?

E.S.: Sapraŭdy, takoj praktyki nie było, kab za ahitacyju 25 hadoŭ. Ja takich bolš nie sustrakaŭ. Ale ž, razumiejecie, u asnoŭnym ludzi nadłamvalisia. Heta strašna — prajści cieraź śledztva. Nad ludźmi nastolki strašna ździekvalisia, i fizyčna, i maralna, što vielmi časta jany nadłamvalisia i padpisvali samyja absurdnyja abvinavačvańni. Ja da hetaha nie dajšoŭ. Na śledztvach tak strašna katavali, što ja hublaŭ prytomnaść. Ja nie vytrymlivaŭ fizyčna, ale duchoŭna nie złamaŭsia.

Usia hetaja sudziejska-hebisckaja zhraja nienavidzieła mianie lutaj nianaviściu. Bo ŭ mianie nie było za što začapicca. Jany nie razumieli — jak tak, ź sialanaŭ, partyzaniŭ, i pry hetym ahitavaŭ nasupierak ichnaj idealohii. Ja nia ŭpisvaŭsia ŭ ichnyja schiemy, i hetym vyklikaŭ jašče bolšuju nianaviść.

S.K.: Za kraty vy patrapili zusim junakom, a vyzvalilisia stałym čałavieka. Jak vas pryniaŭ novy śviet?

E.S.: Ja paprostu pamianiaŭ zony. Pa vyzvaleńni ja šmat hadoŭ znachodziŭsia pad adkrytaj śležkaj. Pa-pieršaje, mnie nie davali prapiski ŭ Miensku, choć ja byŭ aryštavany ŭ Miensku. Pa-druhoje, mnie nie davali mahčymaści pracavać u Miensku, rabili ŭsio, kab vyžyć z horadu. Naprykład, chaču ŭładkavacca na rabotu, kab patrapić u internat. Znajdu na płocie abjavu. A za mnoj chadzili śledam, adkryta. Ja nie paśpiavaju dajści da adździełu kadraŭ, a jany pa racyi, ci što, pieradajuć, i mianie nie biaruć na rabotu. Heta ž nie adzin raz tak było, heta skroź. Heta ciahnułasia da samaj harbačoŭskaj pierabudovy.

Mahčyma, ich pałochała voś jakaja akaličnaść. U 1959 hodzie ja byŭ aryštavany ŭ lahiery i da 1960-ha pravioŭ pad śledztvam u Saranskaj turmie. Mianie abvinavačvali ŭ stvareńni Prahresiŭnaj Partyi Rasiei. Pa majoj spravie prajšło bolš za sorak čałaviek z roznych lahieraŭ. Pa hetaj spravie mianie sudzili dva razy.

S.K.: Biełaruski nacyjanalist arhanizavaŭ rasiejskuju partyju?..

E.S.: Heta absurd, ja ab hetym taksama pisaŭ u svajoj zajavie, maŭlaŭ, tady zdymajcie ź mianie artykuł nacyjanalista...

Za toje, što ŭ ich sprava pravaliłasia, jany mianie ledź nia źjeli. Dali pierasylnamu kanvoju, kab tyja mianie źbili. Ale ja zastaŭsia žyvy. I pa vyzvaleńni za mnoju śledam chadziła cełaja zhraja.

U 1970 hodzie Ernst Sabiła dałučyŭsia da Evanhielskaj Carkvy. Z pačatku 70-ch jon — kazańnik, a ŭ 1988 hodzie rukapakładzieny praśvitar. U 70-ch Sabiła skončyŭ viačerniaje adździaleńnie injazu. U hety peryjad pieraśled z boku KHB uzmacniŭsia.

E.S.: Kali ja dałučyŭsia da carkvy, za mianie ŭzialisia, jak za chryścijanina. Naša baptysckaja carkva była niezarehistravanaja. Zvyčajna milicyja, KHBešniki imknulisia vysačyć našyja nabaženstvy. Kali heta ŭdavałasia, jany ŭsich pierapisvali, štrafavali, mahli z raboty zvolnić. Asabliva palavali na mianie. Naprykład, idzie nabaženstva, my ich pravodzili zvyčajna na pryvatnych kvaterach, zachodziać hebisty, i pačynajuć usio i ŭsich pieratrasać. Padychodziać braty, siostry, kažuć: «Brat Eryk, jość mahčymaść vyjści z hetaj kvatery». Jakim čynam? Boh jaho viedaje, my ž na piatym paviersie. Vyśviatlajecca, jany ŭžo pieramovilisia z susiedam pa łodžyi. Niekalki chvilinaŭ, i nam, niekalkim asobam, udajecca ŭciačy — vychodzim ź inšaha padjezdu. Usich pierabrali, pierapisali, a Sabiły niama. I tak uvieś čas až pakul naprykancy 80-ch nie pačalisia demakratyčnyja źmieny. Tady ja dałučyŭsia da našaha biełaruskaha demakratyčnaha ruchu.

Ščyryja biełarusy, u jakich by arhanizacyjach jany ni byli, heta — majo. I ja za heta majo staju pierad Boham u malitvie. Tamu ja błasłaŭlaŭ pieršy źjezd BNF. A paźniej, nia tak daŭna, pakazali brudny paklopnicki film pra «nacyjanalistaŭ», dzie paśla kadra z maim błasłavieńniem idzie kadr ź niejkim palicajem. Bolšaść viernikaŭ majoj hramady byli ździŭlenyja: «Jak heta, brat Eryk, ty moh ich błasłaŭlać?» — «A jak vy błasłaŭlajecie siońniašnich balšavikoŭ?» — «Bo ŭ Evanhielli napisana, što ŭsiakaja ŭłada ad Boha». Ale ž Chrystos kazaŭ malicca za USICh. I ja malusia nia tolki za bratoŭ-biełarusaŭ. Za ŭsich, i za vorahaŭ maich.

Ale ž i siarod baptystaŭ jość tyja, chto kaliści nasili i partbilet i praśvicierskaje paśviedčańnie. Neabalšavikam i pa siońniašni dzień upopierak horła, što ja malusia za Biełaruski Narodny Front. I navat našym bratam niekatorym staić upopierak horła, bo jość vielmi zbalšavizavanyja. Heta taksama šturchała mianie da hramadzkaj dziejnaści. Peŭny čas ja byŭ sustaršyniom Biełaruskaj Chryścijanska-Demakratyčnaj Złučnaści. Najpierš ja spadziavaŭsia, što praz heta zmahu rabić peŭny duchoŭny ŭpłyŭ, hetaha nie atrymałasia. Adno kryło było bolš pravasłaŭnaje, druhoje — bolš katalickaje, ja ŭbačyŭ, što ŭ dziejnaści Złučnaści duchoŭnaje zajmaje mienšyja pazycyi, i ja adyjšoŭ. Ja adyjšoŭ nie tamu, što heta mnie nia doraha, heta mnie doraha i pa siońniašni dzień. Ale ja vyrašyŭ, što pryjšoŭ čas bolš pilna zaniacca majoj Biełaruskaj Evanhielskaj Carkvoj. Voś užo treci hod u Asipovičach my budujem malitoŭny dom. Heta zabiraje šmat času j siłaŭ. Ja ŭśviedamlaju, što zanadta addaliŭsia ad hramadzkaha žyćcia, ad ščyrych biełarusaŭ. Sercam ja ź imi, ale mianie nie chapaje...

Pra siońniašni dzień ja chaču skazać nastupnaje. Za narod u pieršuju čarhu ŭ adkazie my, pastary, i chryścijanie. Tamu što advajavać narod u satany my možam tolki na kaleniach. Voś maja vajna — na kaleniach pierad Boham. My vinavatyja ŭ tym, što albo mała mazaloŭ majem na kaleniach, albo zusim nia majem. Nastolki naš narod źjaŭlajecca narodam Božym, nakolki my viadziem malitoŭnuju vajnu. Navat nie prapaviednickuju, a malitoŭnuju vajnu...

Jašče da pastarstva ja, jak tolki ŭvajšoŭ u carkvu, staraŭsia havaryć pa-biełarsku. Ale samyja lepšyja ludzi, navat, pastar, jaki paśviačaŭ mianie ŭ praśvicierstva, Vasil Čaropka, jon tak akuratnieńka kazaŭ: «Nu što ty pa-biełarusku havoryš, nu pasłužy ty pa-rusku». Ale ja jak moh, tak i baraniŭsia, i pastajanna słužyŭ pa-biełarusku.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0