«Naša Niva», na žal, žaŭcieje...

«Naša Niva», na žal, žaŭcieje...

Adkryty list

Zasnavalniku hazety «Naša Niva» Paŭłu Žuku,
hałoŭnamu redaktaru Siarhieju Dubaŭcu,
kiraŭniku Biełaruskaha adździaleńnia
Radyjo Svaboda Valancinu Ždanko

Šanoŭnaje spadarstva!

Dziejnaść TBM imia Franciška Skaryny, adnoj ź pieršych u Biełarusi dy samaj masavaj niaŭradavaj, niepalityčnaj arhanizacyi ciaham 10 hadoŭ svajho isnavańnia zaŭždy pryciahvała ŭvahu srodkaŭ masavaje infarmacyi roznaha nakirunku jak u Biełarusi, hetak i za jejnymi miežami. Z šalonymi napadami na Tavarystva, jahonych kiraŭnikoŭ dy aktyvistaŭ vystupali kamunistyčnyja i «słaviana-patryjatyčnyja» hazety dy hazetki, šmatlikija «bajavyja listki» i toŭstyja antybiełaruskija časopisy. Časam da ich dałučałasia i niezaležnaja rasiejskamoŭnaja presa, asabliva kali razmova jšła pra hetak zvanaje dźviuchmoŭje i dyskryminacyju biełaruskaje movy na etničnaj biełaruskaj terytoryi.

Na vialiki žal, da hetaha chaŭrusu apošnim časam dałučajecca i takaja kaliści pavažanaja hazeta, jak «Naša Niva», što deklaruje siabie pierajemnicaj pieršaje biełaruskaje hazety. Śpiarša na jejnych staronkach źjaŭlalisia abraźlivyja dopisy maładzionaŭ, jakim časam brakavała śmiełaści padpisacca ŭłasnym proźviščam. A zaraz, mabyć, pryśpieŭ čas i dla «ciažkich harmataŭ».

Tak, u piatym numary «NN» za hety hod źjaviŭsia materyjał Andreja Dyńko «Chto nie źmianiŭsia ci što nie źmianiłasia», pryśviečany imprezie, jakuju ładziła TBM z nahody 10-ch uhodkaŭ ad pryniaćcia Zakonu «Ab movach u Respublicy Biełaruś». U svaim artykule aŭtar źniavažlivym, navat ździeklivym čynam raspaviadaje pra ŭsie vystupy, što hučali na toj uračystaści. Asablivy ŭdar pryjšoŭsia na byłych kiraŭnikoŭ TBM, viadomych biełaruskich piśmieńnikaŭ i hramadzkich dziejačoŭ Niła Hileviča i Hienadzia Buraŭkina. Razam «dastałosia na arechi» i Michaiłu Čyhiru, Sajuzu Piśmieńnikaŭ Biełarusi i navat hazecie «Narodnaja vola».

Nie abyšłosia i bieź śviadomych chibaŭ dy niedarečnaściaŭ. Prykładam, cytujučy maje słovy, spadar Dyńko piša: «... «naša Zajac, byłaja vučanica 9 kłasu», jak pradstaviŭ jaje Aleh Trusaŭ». Ci to ŭ karespandenta hazety kiepska sa słycham, ci što inšaje, ale ž ja pradstaŭlaŭ aŭtarku «Malitvy za biełaruskuju movu» Maryju Zajac jak «Maša Zajac» i nijak inačaj. Jašče prykład. Redaktar hazety TBM «Naša słova» Stanisłaŭ Sudnik nikoli nia byŭ pradprymalnikam, jak piša A.Dyńko, u adroźnieńnie ad zasnavalnika «Našaj Nivy». «Naša słova» treci hod zapar vydajecca na achviaravańni biełarusaŭ z usiaho śvietu. Darečy, śpisy achviaradaŭcaŭ drukujucca ŭ «Našym słovie» rehularna, jak i vyniki padpiski.

Što ž da «šmatlikich pamyłak» maŭleńnia, jakija hetak staranna, jak tych «vašyvych błochaŭ», źbiraŭ spadar Dyńko na viečarynie, to ja paraiŭ by jamu, a taksama spadaru hałoŭnamu redaktaru «NN» bolšaje ŭvahi nadać ułasnamu vydańniu. Bo całkam niezrazumieła, kali navat u adnym numary (№5 za 2000 h.) na adnoj staroncy («Radyjo «Niavola», s.2) staražytny biełaruski horad pišacca jak Smurhoń, a ŭžo praź niekalki staronak (Kalandar Aleha Hardzijenki, s.8) toj samy horad paznačajecca jak Smarhoń dy navat uzhadvajecca pra Miadzielska-Smarhonskaje antykamunistyčnaje padpolle, a ŭ Siarhieja Astraŭca sustrakajem «u Smurhoniach» (1 s.). A čaho varty vyraz kštałtu «Pazaŭčora ŭ Miensku adbyŭsia ŭstanoŭčy schod Lihi aficeraŭ milicyi, stvaraje jakoj byŭ inicyjavaŭ niekali šče Zacharanka» (s.2). Cikava, na jakoj heta movie, mo na «jaćviaskaj»? Jašče cikavy vyraz z taho ž numaru: «Miascovyja aktyvisty savieckaj ułady pa-źviersku Skirmunta va ŭłasnym majontku ŭvosieni 1939 hodu». Mo šanoŭnaje spadarstva padkaža svaim čytačam u nastupnym numary, što ž zrabili sa Skirmuntam miascovyja aktyvisty, pryčym pa-źviersku? Mo ŭsio ž nie paškodziła b kali-niebudź čytać svaju hazetu, a ŭžo zatym šukać pamyłki ŭ inšych!

Na žal, kiraŭnictva «NN» nie spyniłasia, tak by moviačy, na ŭłasnych dasiahnieńniach u źniavazie TBM, a vyrašyła raspaŭsiudzić ich na ŭvieś śviet.

30 studzienia Siarhiej Dubaviec ahučyŭ artykuł užo zhadanaha spadara Dyńko ŭ svajoj aŭtarskaj prahramie na chvalach Biełaruskaj słužby Radyjo Svaboda. I ŭžo nazaŭtra ŭ Siadzibu TBM źviartalisia našy siabry ź Miensku, Viciebsku dy inšych miescaŭ, aburanyja źmiestam taje prahramy z patrabavańniem razhledzieć hetuju spravu na čarhovym pasiedžańni Sakrataryjatu TBM.

Mušu padzivicca z pavodzinaŭ kiraŭnictva Biełaruskaj słužby Radyjo Svaboda, jakoje dazvalaje spadaru Dubaŭcu zamiest aŭtentyčnych materyjałaŭ słova ŭ słova čytać na chvalach słynnaje radyjostancyi artykuły aŭtaraŭ svaje hazety, tym bolš užo apublikavanyja ŭ hetaj hazecie. Niaŭžo ŭ Biełarusi brakuje cikavaje infarmacyi, što nielha abyścisia biez čytańnia hazetaŭ, što stavić surjoznuju radyjostancyju na ŭzrovień rajonnaje redakcyi dziaržaŭnaha biełaruskaha radyjo, što samo pa sabie vielmi prykra. I heta tym časam, kali na chvalach Svabody źnikajuć cikavyja prahramy pra historyju Biełarusi, što stvaraŭ Siarhiej Abłamiejka! Navošta ž zaraz pieratvarać Radyjo Svaboda ŭ filiju adnoj, nia samaje lepšaje biełaruskaje hazety?

Dyk ci nia lepiej było b, šanoŭnyja, nie šukać vorahaŭ siarod svaich, a z bolšaju pavahaj stavicca da drukavanaha słova, jak i da samich siabie? Bo tolki kvołyja, z pryhniečanaj, rabskaj psychalohijaj ludzi, nia majučy mahčymaści pieraadoleć mocnaha voraha, pačynajuć šukać vorahaŭ u svaim ułasnym asiarodku!

Staršynia HA TBM imia F.Skaryny Aleh Trusaŭ