***
Brytanskija navukoŭcy na staronkach časopisu “Nature” paviedamili pra raspracoŭku prahramy, jakaja dapamahaje nabirać teksty na kamputary biez udziełu ruk.
Klavijatura była raspracavanaja jašče ŭ XIX st. Kab zrazumieć jejnuju niazručnaść, pasprabujcie ŭvieści piać skazaŭ, vykarystoŭvajučy tolki adnu ruku.
Ciapier ujavicie, jak składana pracavać z kamputaram ludziam z chvorymi rukami. Na ščaście, hetaja prablema moža całkam źniknuć — dziakujučy vynachodztvu prafesara Devida MakKieja i doktara Devida Ŭarda z universytetu ŭ Kiembrydžy.
Klaviša za klavišaj
Dla ludziej, jakija z roznych pryčynaŭ nia mohuć karystacca kamputarami pry dapamozie myšy i klavijatury, sprabavali prydumać roznyja zamieńniki — ad analahaŭ myšy, jakija kiravalisia rotam, da prystasavańniaŭ, jakija adsočvali ruchi vočnych jabłykaŭ i pieraŭtvarali ich u ruchi kursora na ekranie. Ale takija systemy nie pazbaŭlajuć ad vykarystańnia klavijatury — adno što jana vyśviečvajecca na manitory, a toj, chto piša, vybiraje patrebnyja jamu znaki. Metad małaefektyŭny i vielmi nienaturalny dla čałaviečaha voka. Hetkaje pisańnie vymahaje vielizarnaj siły voli i strašenna stamlaje zrok. Adnak heta było ci nie adzinym vyjściem. Ciapier stanovišča moža źmianicca.
Jak pazbavić kamputar klavijatury
Navatarskaja zaduma ŭźnikła… pa darozie ŭ aeraport. MakKiej uvodziŭ niešta ŭ kišenny kamputar (tak zvany pałmtop) z dapamohaj minijaturnaj klavijaturki. Jahony pryjaciel Majk Lavicki zaŭvažyŭ: “Škada, što hetyja kamputary nia mohuć być mienšyja z-za svajoj klavijatury”.
U časie arhanizavanaj mazhavoj ataki naradziłasia ideja, jak pazbavić pałmtop klavijatury, nie ŭskładniŭšy pracesu ŭvodu tekstaŭ. MakKiej nazvaŭ svaju vynachodku “interfejsam z advarotnaj arytmetykaj kadavańnia”. Nieŭzabavie D.Uard napisaŭ kamputarnuju prahramu pad nazvaj “Dešer”, jakaja stała asnovaj jahonaj doktarskaj dysertacyi.
Aŭtary paraŭnoŭvajuć “Dešer” sa standartnymi metadami ŭvodu tekstaŭ pry dapamozie zroku. Paśla hadzinnaj treniroŭki čałaviek, karystajučysia tradycyjnym metadam, moža nabirać 15 słovaŭ u chvilinu, a z dapamohaj “Dešeru” — cełych 25, robiačy pry hetym u 5 razoŭ mienš pamyłak! Karystalniki prahramy kažuć, što jana značna zručniejšaja. Nabirajučy tekst na klavijatury, pakazanaj na ekranie kamputara, čałaviek nikoli nie byvaje ŭpeŭnieny, ci pravilna jon napisaŭ słova. Viadoma, jon moža zirnuć na ŭžo napisany tekst, ale tady kursor uciakaje za miežy klavijatury. Kab zacuhlać zrok, treba vielmi pastaracca. Hetaja prablema źnikaje pry nabory pavodle novaha metadu. Karystalnik uvieś čas bačyć niekalki apošnich nabranych litaraŭ i niekalki čarhovych, najbolš imaviernych.
Dzie šukać “Dešer”
“Dešer” možna instalavać na chatnija kamputary, a taksama na pałmtopy. U Internecie prahrama dastupnaja zadarma. “Pakolki našy daśledavańni finansujucca brytanskim hramadztvam, ja nia baču padstavaŭ pradavać hetuju prahramu”, — kaža MakKiej. Ahulnadastupnyja i tak zvanyja zychodnyja kody, što dazvalaje ŭnosić u prahramu svaje źmieny. Tamu jaje možna dastasavać da kankretnych patrebaŭ.
“Dešer” karektna pracuje z roznymi movami, pryčym “asvajeńnie” novaj — adnosna prostaje. Treba padrychtavać adpaviedny tekst na hetaj movie, kab prahrama mahła padličyć častatu ŭžyvańnia litaraŭ, składoŭ i słovaŭ. Nakolki viadoma, nichto jašče nie stvaryŭ takoj statystyki dla biełaruskaj movy. Tamu našyja entuzijasty mahli b zaniacca hetym, pahatoŭ što aŭtary prahramy ŭsialak zaachvočvajuć padobnuju padtrymku svajho prajektu.
Bolš detalovuju infarmacyju možna znajści pa adrasie: http://www.inference.phy.cam.ac.uk/dasher.
Kamientary