Грамадства88

У Беларусі раней раслі дубы-гіганты. Каб іх аднавіць, даследуюць ДНК

Навукоўцы Інстытута лесу НАН Беларусі плануюць аднавіць дубровы, якія калісьці існавалі на тэрыторыі сучаснай Беларусі і былі сфармаваныя велізарнымі дубамі вышынёй да 50—55 метраў. Для гэтага ў Гомелі даследуюць мораныя дубы, паднятыя з дна ракі Сож, узрост якіх дасягае ад некалькіх соцень да 5—6 тысяч гадоў, піша Sputnik.

Зруб з дуба ўзростам 6000 гадоў. Фота: Sputnik

Даследчыкі аналізуюць уласцівасці старажытнай драўніны і ДНК гэтых дубоў, каб зразумець, дзе раней раслі вялікія дубровы, у якіх кліматычных умовах яны развіваліся і з якіх геаграфічных рэгіёнаў паходзілі. З больш як 50 спілаў моранага дубу пасля сушкі будуць адабраныя ўзоры для генетычных даследаванняў.

Навукоўцы адзначаюць, што ў мінулым на тэрыторыі Беларусі сапраўды раслі дубы-гіганты. Пра гэта сведчаць знаходкі ствалоў даўжынёй каля 33 метраў, што адпавядае дрэвам з кронай вышынёй прыкладна 55 метраў.

Дуб добра прыстасоўваецца да змен навакольнага асяроддзя, аднак змяненне клімату — асабліва пераход ад цёплага і вільготнага атлантычнага перыяду да больш суровага субатлантычнага — прывяло да таго, што сучасныя дубы сталі меншыя.

Значнае скарачэнне дуброў за апошняе тысячагоддзе звязана і з гаспадарчай дзейнасцю чалавека. Археалагічныя раскопкі паказваюць, што раней дуб шырока выкарыстоўваўся ў будаўніцтве, але з часам яго стала менш, што негатыўна паўплывала на генафонд.

Нягледзячы на тое, што з дапамогай старажытнай ДНК немагчыма «ажывіць» або вырасціць тысячагадовы дуб, навукоўцы могуць расшыфраваць яго геном і вывучыць дынаміку росту зніклых дубоў-веліканаў. Гэтыя звесткі дапамогуць мадэляваць будучую структуру дубовых лясоў, рабіць іх больш устойлівымі і прадуктыўнымі.

Асаблівую цікавасць у гэтым плане ўяўляе беларускае Палессе, дзе сканцэнтраваная больш за палову ўсіх дуброваў краіны. Тут сустракаюцца дубы рознага паходжання — усходняга, цэнтральнабеларускага і заходняга, што стварае ўмовы для з’яўлення новых генетычных варыянтаў.

У выніку даследаванняў вучоныя змогуць рэкамендаваць, дзе і якія дубы лепш высаджваць, улічваючы гістарычныя ўмовы іх росту. Гэта дазволіць аднаўляць дубровы на месцах, дзе калісьці раслі дубы-гіганты, і фарміраваць больш здаровыя і жыццяздольныя лясы.

Каментары8

  • Мыш
    16.01.2026
    Яшчэ крыху пацяплення клімату, і Беларусь стане стэпам не толькі без дубоў, але ж і без ялінак-сосен таксама.
  • Žvir
    17.01.2026
    Na fotcy nie 6-tysiačahadovy dub, niama tam stolki kołcaŭ, padličycie sami, kali nie lanota. Ja padličyŭ...
  • Мх
    17.01.2026
    Можа не трэба іх было спілоўваць. Былі б дубы гіганты далей? Не, Лукашэнку усё трэба каб было "тут і зараз", Наступствы дзеянняў - ён пра такую "дробязь" не думае. яму трэба каб сёння дубы спілаваць і прадаць, і каб ўжо заўтра на гэтым месцы стаялі новыя "моцныя" дубы.

Цяпер чытаюць

Дырэктар Віцебскага цэнтра сучаснага мастацтва Андрэй Духоўнікаў пераехаў у Сербію — ён расказаў пра даносы ў культуры, неадукаванасць міністраў і чый жа Шагал17

Дырэктар Віцебскага цэнтра сучаснага мастацтва Андрэй Духоўнікаў пераехаў у Сербію — ён расказаў пра даносы ў культуры, неадукаванасць міністраў і чый жа Шагал

Усе навіны →
Усе навіны

На Кіпры п’яны расіянін прычапіўся да п’янай украінкі. Яе спадарожнікі збілі яго на горкі яблык — можа страціць вока35

«Не можаш ваяваць — дапамагай. Не можаш дапамагаць — не трындзі»: маладая беларуска далучылася да УСУ ў 2026‑м і ваюе дроншчыцай26

Памёр адзін з акцёраў-блізнюкоў з папулярнага фільма «Нянькі»1

Самыя папулярныя браўзеры, сацсеткі і ШІ-пошукавікі ў Беларусі11

Выйшла кніга пра Зянона Пазняка. Яе рыхтавалі больш за 10 гадоў17

Былы расійскі губернатар Гладкоў адмовіўся ад канала з 400 тысячамі падпісчыкаў. У Крамлі былі незадаволеныя яго актыўнасцю

Беларусы незадаволеныя канцэртам «Тату» ў Мінску — бо артысткі спявалі не на рускай мове28

Арына Сабаленка, падобна, нецэнзурна выказалася ў бок украінскай тэнісісткі пасля сваёй паразы37

Дэталі аварыі на Міншчыне, дзе загінулі трое: 21‑гадовага кіроўцу пазбавілі правоў — але рашэнне не паспела ўступіць у сілу

больш чытаных навін
больш лайканых навін

Дырэктар Віцебскага цэнтра сучаснага мастацтва Андрэй Духоўнікаў пераехаў у Сербію — ён расказаў пра даносы ў культуры, неадукаванасць міністраў і чый жа Шагал17

Дырэктар Віцебскага цэнтра сучаснага мастацтва Андрэй Духоўнікаў пераехаў у Сербію — ён расказаў пра даносы ў культуры, неадукаванасць міністраў і чый жа Шагал

Галоўнае
Усе навіны →

Заўвага:

 

 

 

 

Закрыць Паведаміць