Partnerstva ź Biełaruśsiu cikavić Kitaj nie samo saboju. Jano razhladajecca ŭ kantekście stratehičnaj zadačy ŭciahvańnia Rasiei ŭ antyamerykanski sardečny sajuz. Čaćvierty vizyt Alaksandra Łukašenki ŭ Kitaj abiacaje być cikavym.
Biełaruska-kitajski palityčny dyjaloh zachoŭvaje intensiŭnaść. Praciahnuty ŭ apošnija hady abmien šmatlikimi vizytami delehacyj samaha roznaha ŭzroŭniu słužyć paćviardžeńniem dalejšaha pašyreńnia dačynieńniaŭ z KNR.
Jość padstavy mierkavać, što ŭ najbližejšy čas kitajskaja tema budzie zajmać u kiraŭnictva Biełarusi nia mienšaje miesca za rasiejskuju. Kantakty roznaha ŭzroŭniu, nie havoračy ŭžo pra najvyšejšy, z krainami Eŭropy i ZŠA akazalisia ŭ zamarožanym stanie. Tamu čaćvierty — a ŭ jakaści kiraŭnika krainy treci pa liku — vizyt Łukašenki ŭ Kitaj abiacaje być cikavym.
Asabliva ŭ kantekście zbližeńnia Rasiei z Kitajem, jakoje adbyvajecca na fonie abvastreńnia amerykana-kitajskich dačynieńniaŭ. Dajšło navat da zajavy kitajskaha hienerała pra hatoŭnaść užyć jadziernuju zbroju suprać ZŠA i źniščyć 200 amerykanskich haradoŭ. Kitaj sapraŭdy ŭ stanie heta zrabić. I hetaja zajava stała dla amerykancaŭ šokam. Toj antyamerykanizm, jaki tak staranna demanstruje stratehičny sajuźnik Maskvy ŭ asobie aficyjnaha Miensku, vielmi navat upisvajecca ŭ plany Pekinu na XXI st. Biezahladnaje imknieńnie mienskich stratehaŭ źlicca ŭ antyamerykanskim ekstazie časam navat niejak mižvoli nahadvaje pavodziny kamunistyčnaj Albanii — niekali viernaha sajuźnika Kitaju ŭ Eŭropie 1960-ch. Tady Tyrana navat adhuknułasia na plany Pekinu raźmiaścić na terytoryi krainy kitajskija rakiety. Siońnia kitajskaja ekspansija na eŭrapiejskim kantynencie ažyćciaŭlajecca cieraz navadnieńnie tannymi tavarami rynku krain Eŭrasajuzu. Usio bolš kitajskaja ekspansija zakranaje i krainy SND.
Piać hod tamu z aficyjnym vizytam u Miensku znachodziŭsia ciapierašni staršynia Kitajskaj Narodnaj Respubliki Chu Czińtao, jaki ŭžo tady naležaŭ da najvyšejšaha kiraŭnictva krainy, u 2001 hodzie — tahačasny kiraŭnik dziaržavy Cziań Czemiń. Hetyja vizyty stali pikam uzajemaadnosin Biełarusi z Kitajem. Vyśvietliłasia, što Biełaruś i KNR zajmajuć padobnyja pazycyi pa asnoŭnych mižnarodnych prablemach. Mnohija naziralniki adznačajuć pravamiernaść aficyjnaha tezisu pra vialikija pośpiechi biełaruskaha kiraŭnictva ŭ supracoŭnictvie z Kitajem u palityčnaj sfery. A voś što da ekanamičnaj, dyk pakul nivodzin ź viadomych sumiesnych prajektaŭ nie dazvoliŭ havaryć pra niejkija pośpiechi.
Viarnuŭšysia z apošniaj pajezdki ŭ KNR, jakoj kitajski bok aficyjnym vizytam nie nazyvaje, a ličyć «prypynkam biełaruskaha prezydenta pa darozie ź Vijetnamu ŭ Respubliku Kareju», A.Łukašenka zhadaŭ pra dasiahnutyja damoŭlenaści stvareńnia SP u halinie telekamunikacyj i, u pryvatnaści, vypusku televizaraŭ na viciebskim VA «Viciaź». Z taho času tak ničoha i nie čuvać pra hetuju inicyjatyvu.
Užo nie adzin hod Ministerstva pramysłovaści i BiełAZ viaduć pieramovy pa pytańniach, źviazanych z arhanizacyjaj zboračnaj vytvorčaści karjernych samaskidaŭ u Kitai. Praciahvajuć kultyvavacca nadziei, što ŭrad KNR, mahčyma, nadaść hetamu SP status abjekta specpryznačeńnia. Ale ŭ Kitai ŭžo źbirajucca doślednyja ŭzory biełaruskich mašyn. Vielmi niečakana prahučali niadaŭnija pryznańni hiendyrektara BiełAZu pra toje, što kankurencyju biełaruskaj pradukcyi na rynku zbytu siońnia składajuć kitajskija vytvorcy. Heta jašče adno paćviardžeńnie pryncypu kitajcaŭ skuplać «z trybuchami» za miažoj uzory toj ci inšaj pradukcyi, a zatym pieraŭtvarać ich va ŭłasnuju.
Nahladnym prykładam takoha padychodu moža słužyć dośvied supracoŭnictva ŭ vajskova-techničnaj sfery. Havorać, što byŭ čas, kali kitajskija specyjalisty adčuvali siabie valniej, čym navat ich rasiejskija kalehi na niekatorych biełaruskich pradpryjemstvach abaronnaha značeńnia. Vynikam takich asablivych adnosin rabiłasia toje, što ŭ bok Kitaju išła nia tolki biełaruskaja pradukcyja, ale i technalohii. A heta niaredka zakranała i rasiejskija intaresy. Bo z svaim stratehičnym biełaruskim sajuźnikam u Rasiei isnujuć sumiesnyja abaronnyja zakazy i spadčyna dasiahnieńniaŭ savieckaha VPK. Nieparazumieńni i navat skandały, što ŭźnikali, rabilisia pradmietam surjoznych razmoŭ na roznych uzroŭniach pamiž sajuźnikami. Vidavočna, dla taho kab niejak «razrulvać» sytuacyju ź biełaruskaj pradukcyjaj u Kitai, i byŭ naznačany pasłom u Pekinie były ministar pramysłovaści tavaryš Charłap. Praŭda, z časoŭ hetych niehałosnych rasiejska-biełaruskich sprečak pra pastaŭki ŭ Padniabiesnuju kitajskija specyjalisty ŭžo paśpieli «vysmaktać» usie cikavyja dla siabie technalohii i stracić kolišni intares da adpaviednych biełaruskich pradpry-
jemstvaŭ. Zatoje zachoŭvajecca zacikaŭlenaść u navučańni kitajskich kursantaŭ u Vajennaj akademii ŭ Miensku. Pavodle niekatorych źviestak, u asnoŭnym ich vučać pracavać na kompleksach SPA.
Pa darozie ŭ Pekin ci nazad, vidać, Łukašenka naviedaje Ŭzbekistan. Peryjadyčna źjaŭlałasia infarmacyja pra takija namiery. Paśla kryvavaj bojni ŭ Andyžanie i šarachańniaŭ z Zachadu na Ŭschod napałochany aranžavymi revalucyjami praviciel Kramla ŭsio-taki pajšoŭ na zbližeńnie z Kitajem. Usio čaściej u eksparcie «revalucyj» abvinavačvajuć ZŠA. I ŭzbecki kiraŭnik Karymaŭ taksama zaručyŭsia padtrymkaj Kitaju. Tolki paśla hetaha jon pajechaŭ na pakłon u Maskvu. Takija zruchi palityčnych akcentaŭ i stalisia adnoj z pryčyn pryniaćcia zajavy Šanchajskaj arhanizacyi supracoŭnictva (ŠAS) pra nieabchodnaść vyvadu amerykanskich baz z Centralnaj Azii. Jak viadoma, kirujučysia ducham hetaj zajavy, Uzbekistan užo prainfarmavaŭ amerykancaŭ ab nieabchodnaści im pakinuć krainu praz paŭhodu. Inicyjatarami tekstu hetaj zajavy ŠAS zachodnija naziralniki nazyvajuć rasiejskaha prezydenta Ŭładzimiera Pucina i jaho kitajskaha kalehu Chu Czińtao.
Rasieja robicca najbujniejšym pastaŭščykom enerharesursaŭ dy ŭzbrajeńniaŭ dla Kitaju i admovicca ad hetaha praktyčna ŭžo nia moža. Jość mahutnaje łobi ŭ VPK i naftavaje łobi ŭnutry Rasiei, jakoje pravodzić hetuju palityku. U rečyščy hetaha raźvićcia ruchajecca i Biełaruś sa svaim kiraŭnictvam i ekanamičnym patencyjałam. Možna čakać, što padčas svaich vizytaŭ u Kitaj i Ŭzbekistan kiraŭnik Biełarusi zrobić hučnyja zajavy pra svajo bačańnie šmatpalarnaha śvietu i novyja siłavyja centry — procivahi amerykanskaj hiehiemonii. Treba mierkavać, zhadaje jon i ŠAS jak antyamerykanski centar, što farmirujecca.
Na dumku nieprymirymaha krytyka pucinskaha režymu palitolaha Andreja Pijantkoŭskaha, šanchajskija hulni cikaviać Kitaj nia sami pa sabie. Našmat važniejšaje dla jaho vyrašeńnie ŭskosnaj stratehičnaj zadačy — uciahnuŭšy Rasieju ŭ žorstka artykulavany antyamerykanski blok, pierarezać jaje palityčnyja suviazi z Zachadam i tym samym ablehčyć zadaču jaje płaŭnaha pahłynańnia. Kanfrantacyja z Zachadam dy kurs na «stratehičnaje partnerstva» i faktyčnuju vajennuju kaalicyju z Kitajem viaduć nia tolki da marhinalizacyi Rasiei, ale i da padparadkavańnia jaje stratehičnym intaresam Kitaju i da straty kantrolu nad Dalokim Uschodam dy Sibirju spačatku de-fakta, a zatym i de-jure. A sajuz imperataraŭ Pu i Chu, jaki stvarajecca, — heta sajuz trusa i ŭdava. Jon niepaźbiežna i vielmi chutka pryviadzie da poŭnaj chuizacyi maleńkaha Pu i nas usich razam ź im. Trapić u hety sajuz maryć i praviciel Łu sa svaim narodam. My prosta nie zaŭvažyli, adznačaje Pijantkoŭski, jak užo pieratvarylisia ŭ blizkaje zamiežža Kitaju.
Kamientary