«Našy dziaŭčaty absiarali»
U.Šaternik u zaciemcy «Litva ci Biełaruś» («NN», №43) zakranuŭ prablemu, na jakoj topčamsia ŭvieś apošni čas.
Nacyjanalnaja śviadomaść zaŭsiody budujecca na mitach. Jak tolki ideały, mity SSSR byli zrujnavany — dziaržava razburyłasia. Ciapier Rasieja šukaje novyja mity. Litva całkam uziała ŭsiu histaryčnuju spadčynu VKŁ. Nam taksama treba brać i karystacca! Raście novaje pakaleńnie, jano anijakaje, jano nie abjadnana, nia maje honaru za nacyju, dziaržavu, historyju!
Studentka-svajačka prysyłaje ź Ńju-Jorku list: «Paznajomiłasia z rasiejcam i ŭzbekam. Va ŭzbekaŭ taki patryjatyzm, viedańnie žyćcia, staŭleńnie da žančyny z pavahaj i apiekaj starejšaha brata, i nie viarzuć łuchty, jak rasiejcy… Našy dziaŭčaty znoŭ pierad hetymi pacanami Biełaruś absiarali».
Jak ža jany źbirajucca vyžyvać? My svaju moładź nie navučyli lubić Radzimu! Možna padumać, što va Ŭzbekistanie historyja bahaciejšaja za našu, a ŭzrovień žyćcia siarednieeŭrapiejski. Ale voś jany patryjoty.
Sp.Šaternik piša: «Nacyjanalnaja śviadomaść nia moža trymacca na mitach, niachaj sabie i pryjemnych». Chaču zapiarečyć — nacyjanalnaja śviadomaść jakraz trymajecca na pryjemnych dla dušy histaryčnych mitach. Možna pryvieści proćmu prykładaŭ pra histaryčnyja mity susiednich dziaržaŭ, što stvarajuć honar ich nasielnikaŭ.
Mity naradžajuć honar dy patryjatyzm. Kali lićviny, to rycary, advažnyja i ŭźniosłyja słavianie z rusymi vałasami i siniavokim pozirkam, vietlivyja i ščyryja, talerantnyja i advažnyja, pracavityja i prafesijnyja, razumnyja i eŭrapiejskija.
Na žal, sučasny Miensk — biezabličny horad, pazbaŭleny histaryčnaj admietnaści. Pralacieła proćma stahodździaŭ, a vajary Mienskaj charuhvy, što palahli na Hrunvaldzkim poli, ničym nie adznačany naščadkami. A Kiryła Turaŭski, Francišak Skaryna, Mindoŭh, Vitaŭt, kancler Sapieha — jakija histaryčnyja vołaty! Ale ŭ nas navat hierojam tušeńnia pažaru na Čarnobylskaj AES u Miensku niama ni pomnika, ni płoščy.
Kali ich niama, to i nas niama, i nia budzie. A kali nas nia budzie — to i vas, «tavaryšy», a ciapieraka ŭžo «haspada», taksama nia budzie. Nie ŭratujeciesia siarod marhinałaŭ, drapiežnych admarozkaŭ. Choča ci nia choča ŭładnaje koła, a budzie vymušana rabicca Elitaj!
Kamientary