Źmicier Daškievič skazaŭ, što treba rabić biełarusam zaraz, kab kraina stała svabodnaj i niezaležnaj
«Hetaha b było dastatkova dla taho, kab nad nami nie panavała akupacyjnaja administracyja».
U novym vypusku prajekta «TOK» były palitviazień i lidar «Maładoha frontu» Źmicier Daškievič padkreśliŭ: padziei 2020 hoda stali momantam naradžeńnia biełaruskaj nacyi, ale ciapier jana pavinna staleć i raźvivacca. Na dumku Daškieviča, hety rost niemahčymy biez hłybokaha asensavańnia minułaha i, najpierš, razumieńnia vyklučnaj značnaści biełaruskaj movy.
«Nie pakidajcie movy našaj, kab nie ŭmiorli», — cytuje Daškievič słovy Franciška Bahuševiča i sa škadavańniem zaŭvažaje, što praces pierachodu na rodnuju movu navat siarod biełarusaŭ u vyhnańni idzie vielmi pavolna.
Były palitviazień pryvodzić prykład svajoj znajomaj, jakaja paśla 2020‑ha hoda źjechała va Ukrainu:
«Jany pajechali va Ukrainu, spakojna addali dziaciej va ŭkrainskuju škołu, jany spakojna tam vučacca, usio razumiejuć. A mnohija-mnohija biełarusy piščom leźli, kab pajści ŭ ruskija škoły i vučycca na ruskaj movie. I kolki im Pucin nie dakazvaje, što dzie ruskaja mova — tam i ruski mir, jany hetaha nie razumiejuć. I pry hetym mnohija ź ich chočuć kiravać Biełaruśsiu».
Na pohlad byłoha palitviaźnia, kali b biełarusy zahavaryli na svajoj movie, hetaha «było b nie prosta dastatkova dla samazachavańnia».
«Heta b było dastatkova dla taho, kab Biełaruś stała svabodnaj i niezaležnaj. Dastatkova dla taho, kab nad nami nie panavała akupacyjnaja administracyja, z-za jakoj ciapier ludzi pakutujuć u vyhnańni i z-za jakoj mnohija ŭ Biełarusi siadziać i čakajuć — pryjduć ci nie pryjduć».
Na pytańnie Nasty Roŭdy, ci zmahli b łukašysty ŭtrymacca pry ŭładzie, kali b biełarusy byli moŭna niezaležnymi, Źmicier adkazaŭ kateharyčna:
«Heta absalutna niemahčyma. Bolšaść, absalutnaja bolšaść pradstaŭnikoŭ siłavych struktur, jakich ja bačyŭ u kabinietach — heta adepty ruskaha śvietu. U padaŭlalnaj bolšaści rasijski ściah u kabiniecie: u turemnych čynoŭnikaŭ, u musaŭskich čynoŭnikaŭ, u hubazikaŭskich karnikaŭ. (…)
Dla ich Biełaruś — heta niešta čužarodnaje. U ich Sajuznaja dziaržava ŭ mazhach i Maskva. A my, nu voś, praciahvajem tak kazać: lublu Biełaruś i biełaruskuju movu, ale budu razmaŭlać na ruskaj movie».
«Dzie ja, chto ja, dzie Biełaruś?» Źmicier Daškievič pasprabavaŭ adkazać na emihranckija pytańni
Daškievič pra Paźniaka: «Heta razburalnaja praca, jana demaralizuje, raźjadnoŭvaje». A Cichanoŭskaj jon zachaplajecca
«Hety chłopiec, vidać, padasłany — u jaho boty načyščanyja»: Sieviaryniec raskazaŭ historyju źjaŭleńnia Daškieviča ŭ «Maładym froncie»
Ciapier čytajuć
«Miesiacami ŭ kabinie, na siabie zabiŭ. I staŭ pytać: moža, žonka taksama budzie pracavać?». Čamu emihracyja raźbivaje siemji i što rabić, kab usio papravić10
Kamientary
«Jany pajechali va Ukrainu, spakojna addali dziaciej va ŭkrainskuju škołu, jany spakojna tam vučacca, usio razumiejuć. A mnohija-mnohija biełarusy piščom leźli, kab pajści ŭ ruskija škoły i vučycca na ruskaj movie. I kolki im Pucin nie dakazvaje, što dzie ruskaja mova — tam i ruski mir, jany hetaha nie razumiejuć. /
Niejki niedarečny prykład. Heta prykład taho, što biełarusy jakija zaŭhodna movy hatovyja zasvojvać, aby nie rodnuju biełaruskuju.
Jakaja roźnica, addajuć biełarusy dziaciej u ruskuju škołu, ukrainskuju, polskuju ci litoŭskuju škoły? Tam jany ŭsie stračvajuć svaju samaidentyfikacyju jak biełarusy. Voś u čym prablema.
Kali b Daškievič napisaŭ, što addali ŭ biełaruskamoŭnuju škołu, niachaj i onłajn ci niadzielnuju, ci na kursy biełaruskaj movy, to arhumient byŭ by zaličany.
«Heta b było dastatkova dla taho, kab Biełaruś stała svabodnaj i niezaležnaj. Dastatkova dla taho, kab nad nami nie panavała akupacyjnaja administracyja, z-za jakoj ciapier ludzi pakutujuć u vyhnańni i z-za jakoj mnohija ŭ Biełarusi siadziać i čakajuć — pryjduć ci nie pryjduć»./
Taksama niedarečna. Kab zachavacca jak nacyja - tak, abaviazkova havaryć na svajoj movie. Kab pazbavicca ad režymu nie dastatkova. Prykład - Paŭnočnaja Kareja.
Nacyja zachavanaja, usie havorać na svajoj movie. Režym nikudy nie padzieŭsia i nie źbirajecca.
Dla taho, kab pazbavicca ad akupacyjnaj administracyi patrebnyja siłavyja mietady ŭździejańnia z metaj deakupacyi.