Padčas raskopak pravasłaŭnaha Łaŭryšaŭskaha manastyra CHIII stahodździa znajšli piačatku na habrejskaj movie
1 listapada ŭ Łaŭryšavie hramadztva zmoža aznajomicca z znojdzienaj na terytoryi tamtejšaha manastyra matrycaj-piačatkaj, redkim artefaktam CHIII stahodździa. Adnak nadpis na piačatcy zadaje niečakanuju zahadku.
Adnym z vynikaŭ niadaŭnich raskopak ŭ Navahradzkim rajonie stała ŭnikalnaja znachodka — matryca-piačatka druhoj pałovy XIII stahodździa. Archiealahičnaja ekspedycyja pravodziłasia na miescy pieršapačatkovaha raźmiaščeńnia pravasłaŭnaha Łaŭryšaŭskaha manastyra, jaki byŭ adnym z samych staražytnych u Biełarusi.
Pra heta miesiac tamu paviedamiła ahienctva BiełaPAN.
Pry raskopkach byŭ znojdzieny nievialiki pradmiet, jaki pry palavoj apracoŭcy znachodak papiarednie vyznačyli jak kamienny brusok. Jon byŭ adabrany ŭ kalekcyju dla vyvučeńnia. Pry dalejšym daśledavańni prafesar Siarhiej Rassadzin vyjaviŭ, što na tarcy bruska vyrazany nadpis. Matryca-piačatka vyrablena z słancavaha kamieniu.
Rasšyfroŭku nadpisu vykanała specyjalist u halinie epihrafiki Ina Kalečyc. Jana ŭstanaviła, što charaktar nadpisu ŭłaścivy dla XII-XIV stahodździaŭ. Nadpis na piačatcy spałučaje hreckuju i staražytnaruskuju movy i rasšyfravany jak «Śviataja pustyń».
Doktar histaryčnych navuk Siarhiej Rassadzin u kamientary BiełaPAN nahadaŭ pra važnaść znachodki:
«Nia tolki na Rusi, ale i Eŭropie Siaredniaviečča byli, napeŭna, maksymum niekalki dziasiatkaŭ matryc-piačatak. Ciažka ŭspomnić, kab niešta padobnaje było ŭ Staražytnaj Rusi, nia kažučy pra terytoryi Biełarusi», - padkreśliŭ Rassadzin.
Znachodku jon nazvaŭ kaštoŭnaściu nacyjanalnaha maštabu, jakaja budzie adpaviedna zachavanaja. Mahčyma, u kancy hodu piačatka budzie vystaŭlena ŭ Nacyjanalnym muzei historyi.
1 listapada ŭ 11.00 u dvary samoha manastyra ŭ Łaŭryšavie (Ščorsaŭski sielsaviet, Navahradzki rajon) znojdzienaja ŭ lipieni piačatka budzie ŭpieršyniu pradstaŭlena hramadzkaści. Piačatku možna budzie razhledzieć i patrymać u rukach, paviedamlaje BiełaPAN.
Na sajcie novohrudok.onłajn publikujecca i fatazdymak matrycy-piačatki, jaki pryciahnuŭ uvahu sacyjalnych sietak. U źmieščanaj Maksimam Lepušenkam u svaim statusie ŭ Fejsbuku vyjavie Anton Francišak Bryl zaŭvažyŭ nie zusim słavianskija i navat nia hreckija litary.
I sapraŭdy, kali ŭvažliva pryhledziecca da nadpisu na tarcy kamiennaha bruska, to možna navažycca zaprapanavać i alternatyvu «Śviatoj pustyni» - tam bieź vialikich namahańniaŭ možna pračytać imia, napisanaje habrejskim kvadratnym šryftam: Icchak Ajzi[k] (יצחק אייזיק). Ajzik - idyšskaja forma imia Icchak, u tradycyi uschodnieeŭrapiejskaha habrejstva takija paralelnyja imiony ŭžyvalisia časta: Doŭ-Ber, Zejeŭ-Volf, Arje-Łejb i inšyja. Chto taki hety kankretny Icchak-Ajzik — skazać ciažka, ale hetaje imia nasiła šmat habrejskich relihijnych aŭtarytetaŭ na terytoryi Biełarusi i susiednich krajoŭ.
Kali b takoje pračytańnie było pryznana pravilnym, biełaruskaj humanitarnaj navucy była b zahadanaja novaja cikavaja zahadka.
***
Zasnavalnikami Łaŭryšaŭskaha manastyra ŭ XIII stahodździ ličacca Vojšałk (syn Mindoŭha), vialiki kniaź litoŭski, i śviaty ihumien Jelisiej Łaŭryšaŭski. U CHIII-CHIV stahodździach manastyr byŭ letapisnym centram VKŁ, dla jaho było stvoranaje rukapisnaje Łaŭryšaŭskaje Evanhielle.
Ciapier čytajuć
Kačanava prapanavała ŭvieści adkaznaść za «niapraŭdu ŭ tyktoku»11
Kačanava prapanavała ŭvieści adkaznaść za «niapraŭdu ŭ tyktoku»
Śpiecsłužby atrymali dostup da pierapiski ŭ Signal, choć sama prahrama ŭžo była vydalenaja. Toje samaje mahło być i z TH. Jak tak i jak zaścierahčysia?22
Kamientary