Jak uradženiec Hancavič staŭ adnym z najlepšych polskich meraŭ i zrabiŭ z horada kazku
Neusalz an der Oder trapiŭ u skład Polščy paśla Druhoj suśvietnaj vajny. U kamunistyčnyja časy heta byŭ adzin z samych pramysłovych polskich haradoŭ. Ale razam z padzieńniem kamunizmu zbankrutavali i mahutnyja fabryki. U kancy 1990-ch kožny druhi žychar horadu byŭ biespracoŭnym, pa vakolicy hojsała mafija, a zachodnija ŚMI zdymali ŭ Novaj Suli telesiužety pra dramu polskich pieramienaŭ. Siońnia Nova Sul — heta synonim idealnaha kapitalizmu ŭ Polščy. Usio dziakujučy Vadzimu Tyškieviču, jakoha žychary horadu 16 hadoŭ zapar pieraabirajuć meram, a ŚMI i eksperty prazvali adnym z samych efektyŭnych pradstaŭnikoŭ polskaha samakiravańnia. Ja vypraviŭsia ŭ Novu Sul, kab na ŭłasnyja vočy pabačyć horad, jaki pieražyŭ ułasnuju śmierć.
Pra sustreču my damovilisia mienš čym za chvilinu. Chapiła adnaho paviedamleńnia na fejsbuku, abmienu numarami i ja jechaŭ ciahnikom Urocłaŭ — Ščecin na interviju. Žychary Novaj Suli ŭ toj dzień mahli całkam spraviadliva adčuć siabie hierojami słynnaha anekdota: — Nia viedaju, što heta za mužčyna, ale kiroŭca ŭ jaho sam mer Tyškievič. Mer asabista sustreŭ mianie na vakzale i bolš za dźvie hadziny pakazvaŭ horad, zamiest taho kab nakryć stoł u meryi i razvažać pra hieapalityku abo ŭradžajnaść miascovych haspadarak.
Praź dźvie z pałovaju hadziny ŭ mianie ciahnik nazad va Ŭrocłaŭ, tamu my nie hublajem ani chviliny.
Z BSSR na «Ziemie Odzyskane»
— Ja naradziŭsia ŭ Hancavičach, kala Baranavič. Maje karani — polska-niamiecka-rasiejska-ŭkrainskija. Usia naša siamja vyjechała paśla vajny z Zachodniaj Biełarusi ŭ Polšču, zastalisia tolki mama i tata. Tata byŭ dyrektaram škoły ŭ Hancavičach, mama nastaŭnicaj. Ale ŭ 1967 hodzie my pakinuli Biełaruś. Baćki pradali dom, majomaść spakavali ŭ adzin vahon i pryjechali siudy, u Novu Sul, dzie ŭžo žyła častka našaj siamji.
Kab pierakanać, što heta mahčyma, Vadzim Tyškievič viazie mianie ŭ miesca, dzie takaja supraca ź investaram dała plon.
Adradžeńnie pramysłovaści 2.0
— U Zakapanym jość hory, u Sopacie — mora. U nas nie było za što začapicca. My vyrašyli adnavić ekanomiku, jakoj niekali słaviŭsia naš horad. Ja stvaryŭ u Novaj Suli dźvie vialikija pramysłovyja zony.
My ŭjaždžajem na terytoryju najšoŭšaj pramysłovaj zony. Jašče niekalki hadoŭ tamu tut byli łuhi. Horad pabudavaŭ darohi, raźviazki, i na hetaje miesca pryjšli investary. Siońnia płošča zony — 100 hiektaraŭ. Niekalki pradpryjemstvaŭ, jakija pabudavali ciaham apošnich dvuch hadoŭ, užo pracujuć. Heta fabryka ŭpakovačnaj vytvorčaści i danskaja kampanija, jakaja robić bułki dla restaranaŭ «Makdonalds». Na druhim baku vulicy inšaja danskaja investycyja na 20 hiektarach — fabryka šakaladu. Usia vakolica ŭ budovie. Budujecca supermarkiet i žyły rajon, dzie paŭstanie 800 kvateraŭ dla rabočych.
— A voś tut pracuje IdeaPro. Hety startap paŭstaŭ u našym technalahičnym parku niekalki hadoŭ tamu. Za hety čas kampanija z 5 čałaviek vyrasła da 70 i maje ŭłasnuju fabryku. Raniej dla mianie była važnaja kolkaść rabočych, ale ciapier važniejšaja płošča firmaŭ. Bo kožny metar — heta padatki. Siońnia ŭ našym horadzie pracy nia majuć tolki 900 čałaviek, a kožnaja novaja firma — heta hrošy z padatkaŭ. Ad kožnaj firmy Nova Sul budzie mieć štohod miljon złotych (kala 270 tysiač dalaraŭ). Ja mahu pajści ŭ bank, uziać kredyt, pabudavać basejn i spłacić pazyku z tych investycyjaŭ, jakija ciapier prychodziać.
20 hiektaraŭ dla adpačynku na miescy byłoha śmietniku
Kab trapić u druhuju pramysłovuju zonu, my jedziem praz centar horadu. Vadzim Tyškievič choča pakazać fenomen Novaj Suli — rekreacyjnuju zonu.
My tymčasam nabližajemsia da sažałki. Ale pieršaje ŭražańnie padmanlivaje. Heta Wake Park, miesca dla ekstremalnaha vidu sportu, jaki spałučaje ŭ sabie elementy vadnałyžnaha słałamu, akrabatyku i skački. Adna z častak kompleksu adpačynku, jaki raskinuŭsia na 20 hiektarach.
— Raniej tut była zakinutaja ziamla. Usio, što vy bačycie, pabudavali našyja biespracoŭnyja. Materyjały jany zdabyvali paśla znosu inšych abjektaŭ u horadzie. My nie takija bahatyja, kab dazvolić sabie marnavać užyvany materyjał. Kali zrazajem dreva, to režam jaho na doški i budujem płaty abo aharodžy. Kali budujem novuju darohu, to zabirajem stary bruk, cehłu, usio, što možna.
Pobač znachodzicca parkinh techniki navasulskich biespracoŭnych. Cikava, što ŭsiu techniku jany kupili i adramantavali sami. Kali horad pieražyvaŭ samyja składanyja časy, jany źbiralisia tut kožnuju ranicu z nadziejaj znajści časovuju pracu. Siońnia tut źbirajucca pieravažna ludzi ŭ pieradpensijnym uzroście. Horad płocić im minimalny zarobak, a jany hadujuć tut kvietki, rassadžvajuć potym ich pa vulicach, ramantujuć i vykonvajuć inšyja zadańni ad haradzkoj upravy.
Pobač — najlepšaja ŭ Polščy trasa dla rovaraŭ BMX, taksama pracy zhadanych užo biespracoŭnych. Vadzim Tyškievič kaža, što hości ź Niamieččyny, jakija pryjaždžajuć siudy na spabornictvy, nia mohuć pavieryć, što heta rabili nie prafesijanały.
I sapraŭdy, navat u budni viečar na kožnym abjekcie adpačyvajuć dzieci z baćkami i padletki.
— A hetyja damki mohuć vykarystoŭvać žychary horadu dla adpačynku i šašłyku. Dastatkova zahadzia zrabić rezervacyju. Jašče raz dadam, što ŭsio heta zroblena na terytoryi, raniej całkam zaniadbanaj i pustoj.
Paśla hetaha my jedziem u port na race Odry. Uvieś port zaniaty łodkami, ale mer kaža, što ich i tak mienš, čym zvyčajna, bo sezon užo skončyŭsia. Tut kožny vadapłaŭ moža padklučycca da vady i elektryčnaści. Pobač, na plažy, elehantnyja ležaki dla adpačynku. Heta padarunak adnoj ź firmaŭ z nahody dziesiacihodździa.
— Horad pabudavaŭ dva turystyčnyja karabli pa 90 miescaŭ kožny. Hetyja karabli płavajuć na adrezku 200 km. Pobač hatel, fitnes-klub, restaran. My pabudavali supraćpavodkavy vał, adnavili stary port. Kaliści heta była samaja brydkaja častka horadu. Za hrošy Eŭraźviazu my heta ŭsio źmianili.
Pytajusia ŭ Vadzima Tyškieviča, u jakim bok źmianiajecca kolkaść žycharoŭ Novaj Suli. Mer kaža, što padaje, ale za košt ludziej, jakija z horadu pierajaždžajuć u navakolnyja vioski.
Pry kožnaj škole pabudavanaje salidnaje futbolnaje pole.
Pobač z vakzałam usio raskapana. Tut Vadzim Tyškievič realizuje daŭniaje abiacańnie žycharam horadu — basejn za 6 młn dalaraŭ.
Niadaŭna tut paśvilisia karovy, a siońnia sučasny pramysłovy centar
Pramysłovaja zona pačynajecca ad kolca ź dziŭnaj nazvaj Gedia. Mer tłumačyć, što heta nazva adnaho z najstarejšych investaraŭ horadu, jaki pryjšoŭ u Novuju Sul u samy ciažki čas. Siońnia kampanija daje pracu 1700 asobam.
Uzdoŭž darohi iduć rovarnyja ściežki i chodniki. Kožnyja niekalki chvilinaŭ my abhaniajem ravarysta, biehuna abo chadakoŭ z kijami dla nordic walking.
Piareču meru, što praktyčna ŭsio zroblena za hrošy Eŭraźviazu.
Recept pośpiechu ad adnaho z najlepšych polskich meraŭ
Mer tłumačyć, što kožny investar, jaki choča ŭkłaści hrošy ŭ Eŭropie, vybiraje 3 krainy i 50 miescaŭ. Tudy na vyviedku jeduć pradstaŭniki kampanii, u vyniku zastajecca 20 lakalizacyjaŭ. Potym pryjaždžaje druhaja hrupa pradstaŭnikoŭ, i z 20 zastajecca 5 miescaŭ. Samaje hałoŭnaje, kaža Tyškievič, trapić u pieršuju piacidziasiatku. Dyk ci jamu heta ŭdajecca? Tyškievič padychodzić da mapy na ścianie.
— Voś tut vy bačycie našuju novuju paŭdniovuju pramysłovuju zonu. Tut budujucca fabryki. Ja moh by być zvyčajnym administrataram, jaki tolki padpisvaje papierki. Ale kali ja chaču być paśpiachovym, to mušu być menedžeram. U nas, naprykład, jość 100 hiektaraŭ nieŭžyvanaj ziamli: les, pole, łuhi. Ja idu ŭ bank. Biaru kredyt, naprykład 6 młn. złotych i kuplaju za ich hetuju ziamlu. Bo jana nie naležyć horadu, jaje ŭłaśnik dziaržaŭnaja kazna abo pryvatnaja asoba. Dziakujučy kredytu z banku ja mahu padavać zajavy na konkursy datacyjaŭ EZ. Bo prosta tak nichto hrošaj nia daść. Potym ja buduju darohi, rychtuju ziamlu dla investara. Prychodzić pieršy investar i kuplaje ŭ nas kavałak ziamli. Druhi, treci. Dziakujučy hetym hrašam ja mahu viarnuć banku kredyt. Kožny čarhovy investar — heta ŭžo zarobak čystych hrošaj, bo jon płocić padatki.
Tyškievič pryznajecca, što kožny taki prajekt — heta zaŭsiody ryzyka. U Polščy jość šmat zonaŭ, dzie ničoha nie adbyvajecca. Jaho sakret u tym, što dziakujučy stvareńniu infrastruktury za kredyt z banku ziamla dla investara robicca bolš pryvabnaj. I heta mienavita taja pryčyna, čamu investar abiraje Novuju Sul. Aprača taho, paśla budaŭnictva tam daroh cana na ziamlu aŭtamatyčna raście. To bok horad zarablaje na kredycie jašče da taho, jak investar pačynaje płacić padatak.
— Kali investary bačać, što sam mer nastolki anhažujecca, to heta ŭpłyvaje na ichny vybar. Klimat dla biznesu vielmi važny. Kali da nas pryjaždžali japonskija investary, to my navat meniu ŭ restaranie pierakłali na japonskuju movu. Dla nas važnaja kožnaja detal, bo my razumiejem, što ad hetych hrošaj zaležyć realizacyja našych maraŭ.
Adna z hetych maraŭ užo realizujecca: heta novy basejn. Padatki z troch firmaŭ całkam apłociać horadu jaho budaŭnictva i ŭtrymańnie. Doŭhaje čakańnie basejnu było adnoj ź niamnohich rečaŭ, za jakija žychary horadu krytykavali mera.
Padkazka biełarusam
— U Polščy i ŭ Biełarusi zusim roznyja mechanizmy. U Polščy ludzi sami vybirajuć i sami vyrašajuć svoj los. Samakiravańnie — heta asnova dziaržavy. Kali niechta vam skaža, što raźvićcio Polščy źviazanaje z palitykaj uradu, to nia viercie hetamu. Heta zasłuha miascovaha samakiravańnia. Investary ŭ našym horadzie, jakija stvarajuć pracoŭnyja miescy i dziakujučy jakim my źmianili abličča horadu, nia majuć nijakaha dačynieńnia da ŭradu. Heta my ź imi damaŭlajemsia, a nie palityki ŭ Varšavie.
Palitykaŭ u Varšavie, asabliva ŭrad i kiroŭnuju partyju «Prava i spraviadlivaść», Vadzim Tyškievič krytykuje pry kožnaj mahčymaści. I štodzionna na svaim fejsbuku, i ŭ razmovie sa mnoju.
— Słabym treba pamahać, ale praz pracu, a nie razdavańnie sacyjalnaj dapamohi. Pavinna isnavać ekanamičnaja kankurencyja, kab ludzi imknulisia rabić svaju pracu jak maha lepš. Ja krytykuju ŭładu, bo žyvu ŭ demakratyčnaj krainie. Ułada ničoha mnie za heta nia moža zrabić, bo heta nie jana mianie vybiraje. Tamu ja žadaju biełarusam pieramahčy dyktaturu i stvaryć samakiravańnie na polski ŭzor. Uładu pavinny vybirać ludzi, i ludzi pavinny vyrašać jaje los. Kali ŭłada zachoča niejak pakarać naš horad, to my ich užo nie baimsia. Im ničoha nia ŭdasca, bo ŭ nas užo amal usio jość.
Praz 30 chvilinaŭ ja viartajusia ciahnikom va Ŭrocłaŭ. Zvanok. «Vitaju pana. Heta Tyškievič. Jak tam daroha? Ciahnik nie spaźniajecca? Pišycie, kali niešta staniecca ŭ darozie i vy nie paśpiejecie». Ja razumieju, što pryčyna pośpiechu mera Novaj Suli nia tolki ŭ tym, što jon umieje rabić prezentacyi dla investaraŭ.
Ciapier čytajuć
Vyjšaŭ na svabodu vybitny chirurh Andrej Lubiecki11
Vyjšaŭ na svabodu vybitny chirurh Andrej Lubiecki
Unikalnyja zdymki budaŭnictva Staroha mosta ŭ Hrodnie. Chto fatahrafavaŭ niebiaśpiečnyja kiesony, u jakich ludzi ryzykavali na dnie Niomana, kab pastavić apory? ŠMAT FOTA77
Kamientary