Kali b łukašenkaŭskija dypłamaty i čynoŭniki viedali, jakija «apietytnyja» pasady majucca ŭ Jeŭrapiejskim sajuzie, to b dobra padumali ab svajoj palityčnaj aryjentacyi.
Sacyjałahičnyja daśledavańni pakazvajuć, što bolšaść biełarusaŭ źviazvajuć budučyniu svajoj krainy ź Jeŭropaj, šmat chto ź ich maryć, kab Biełaruś adnojčy stała členam Jeŭrasajuza, mnohija škadujuć ab stračanych u 90‑ch hadach mahčymaściach dałučeńnia da abjadnanaj Jeŭropy. Tut sapraŭdy jość ab čym škadavać, asabliva ludziam z ambicyjami: kali b jany tolki viedali, jakija «apietytnyja» pasady majucca ŭ Jeŭrapiejskim sajuzie, to b dobra padumali ab svajoj palityčnaj aryjentacyi ŭ pačatku 90‑ch.
Być členam Jeŭraparłamienta ci Jeŭrakamisii — heta nie tolki prestyžnaja, cikavaja i vysokaapłočvanaja praca, ale jašče i spakojnaja. Čałaviek atrymlivaje svoj mandat na cełych piać hadoŭ i jaho nie čakajuć ni «pieratrachvańni», ni «sielektarnyja rady» ŭ žyvym efiry, ni raptoŭnyja adstaŭki…
Być členam Jeŭraparłamienta
Chaču pačać mienavita z hetaj pasady, bo jana samaja masavaja i najbolš dastupnaja dla vielmi šyrokaha koła hramadzian (hramadzian virtualnaj JeŭraBiełarusi).
Jeŭrapiejski parłamient — heta zakanadaŭčy orhan Jeŭrasajuza, deputaty jakoha vybirajucca niepasredna nasielnictvam krain‑členaŭ terminam na 5 hod. U kampietencyju Jeŭraparłamienta ŭvachodzić pryniaćcie zakonaŭ, śfiera dziejańnia jakich achoplivaje ŭvieś Jeŭrasajuz (naprykład, ab maksimalnych taryfach sms‑roŭminhu ŭ miežach Jeŭrasajuza); vybar prezidenta i zaćviardžeńnie ŭsich členaŭ Jeŭrakamisii, a taksama jaje rospusk; pryniaćcie štohadovaha biudžetu Jeŭrasajuza; zaćviardžeńnie ŭsich mižnarodnych damovaŭ Jeŭrasajuza, u tym liku pa pryniaćciu novych členaŭ.
Kolkaść členaŭ Jeŭraparłamienta ad kankretnaj krainy zaležyć niepasredna ad kolkaści jaje nasielnictva. Najbolš jeŭraparłamientaryjaŭ (99) maje Hiermanija, pa 72 u Vialikabrytanii, Francyi i Italii, pa 50 u Polščy i Ispanii, mienš za ŭsich — u Malty (6). Što tyčycca kolkaści členaŭ Jeŭraparłamienta ad virtualnaj JeŭraBiełarusi, to jaje možna praličyć pa prykładzie Šviecyi, nasielnictva jakoj 10 miljonaŭ čałaviek, što amal supadaje ź biełaruskim (9,7 miljonaŭ). Šviecyja ciapier maje 18 jeŭraparłamientaryjaŭ, tamu virtualnaja JeŭraBiełaruś budzie taksama mieć 18 mandataŭ členaŭ Jeŭraparłamienta.
Miljon jeŭra ŭ deputackim partfieli
Ciapier ab najbolš cikavym — ab zarobkach. Da 2009 zarpłata jeŭraparłamientaryja była takoj ža samaj, jak zarpłata člena nižniaj pałaty parłamienta krainy (dla virtualnaj JeŭraBiełarusi — heta zarpłata člena biełaruskaj pałaty pradstaŭnikoŭ)… Tolki nie treba adrazu zakidvać aŭtara hniłymi pamidorami!… Akramia zarpłaty, da 2009 kožny člen Jeŭraparłamienta atrymlivaŭ šykoŭnyja, i što bolš važna, amal niekantralavanyja hrašovyja sumy na roznyja słužbovyja vydatki, takija jak:
- vydatki na «pražyvańnie» 117,000 jeŭra (usie sumy paličany na 5 hod)
vydatki na dapamožny piersanał 489,840 jeŭra
vydatki na ofis 243,120 jeŭra
vydatki na transpart 60,000 jeŭra
vydatki na piensijny fond 394,000 jeŭra
U vyniku: 1,303,960 jeŭra za piać hadoŭ pracy jeŭraparłamientarom…
Biezumoŭna, jeŭraparłamientary jak z Zachodniaj Jeŭropy, tak i z Uschodniaj hetymi vydatkami ščodra karystalisia. Luboŭ da hrošaj ściraje ŭsie nacyjanalnyja miežy pamiž ludźmi, i niekantralavanym tysiačam jeŭra byli b vielmi rady nie tolki virtualnyja jeŭraparłamientary virtualnaj JeŭraBiełarusi, jakich my ŭžo virtualna zapadozryli ŭ karupcyi.
U 2004 h. byŭ praviedzieny niezaležny aŭdyt słužbovych vydatkaŭ 167‑mi vypadkova vybranych členaŭ Jeŭrapiejskaha parłamienta, jaki atrymaŭ nazvu «dakład Hełvina». Dakład Hełvina vyjaviŭ nastupnyja šakujučyja fakty: vysokija zarobki nieisnujučych ofisnych pamočnikaŭ, niepraŭdapadobna vysokija premijalnyja vypłaty kešam ofisnym pamočnikam i siervis‑pravajderam, adsutnaść rachunkaŭ ci ich padrobka, fakty pieravodu značnych hrašovych sum u fondy palityčnych partyj.
Uražvajučy dakład byŭ absalutna zasakrečany, pakul u 2008 h. brytanski jeŭraparłamientar‑libierał Krys Devis nie ahučyŭ jaho publična hnieŭnymi słovami: «Česnaść nie apłačvajecca hetaj sistemaj, a spakusy vielmi vialikija. Nichto nie viedaje, chto padmanvaje, a chto nie, i heta soram, što parłamient prahałasavaŭ za toje, kab trymać u sakrecie dakład Hełvina. Niekatoryja jeŭraparłamientary mahčyma prykarmanili da 2‑ch miljonaŭ funtaŭ ścierlinhaŭ…» Paśla vystupa Devisa hałandski jeŭraparłamientaryj Poł van B́jutenien apublikavaŭ na svaim sajcie spravazdaču ab vykarystańni słužbovych vydatkaŭ, tym samym abvierhnuŭšy ich sakretnaść, za jakuju prahałasavali jaho kalehi…
Čyrvonyja dni deputataŭ
U vyniku dakład Hełvina ŭsio ž zrabiŭ revalucyju ŭ Jeŭraparłamiencie: paśla červieńskich vybaraŭ 2009 h. usie jeŭraparłamientaryi buduć atrymlivać pa 7000 jeŭra ŭ miesiac čystymi (91,980 jeŭra ŭ hod), transpartnyja vydatki buduć pakryvacca tolki pa pradjaŭlenaj finansavaj dakumientacyi, zatoje inšyja vydatki zachavajucca…
Hrafik pracy jeŭraparłamientaroŭ nie ciažejšy, čym na luboj inšaj pracy, kali nie lahčejšy. Adzin tydzień u miesiac im treba prysutničać na plenarnych pasiedžańniach u Strasburhu ci na karotkich pasiedžańniach u Bruseli (heta na «žarhonie» jeŭraparłamientaryjaŭ nazyvajecca «čyrvonym» tydniem). Pierad «čyrvonym» tydniem zvyčajna idzie «błakitny» tydzień, kali jeŭraparłamientaryi, abjadnanyja ŭ vialikija frakcyi pa partyjnaj aryjentacyi (chryścijanskija demakraty, sacyjalisty, libierały, zialonyja i inš.), abmiarkoŭvajuć svaje pazicyi adnosna pytańniaŭ, razhladanych na plenarnych siesijach. Kolki dzion u miesiac jeŭraparłamientaryjam treba pravodzić na radzimie, kab sustrecca z elektaratam albo vyjechać na misiju ŭ inšuju častku śvieta. «Ružovyja» dni pryznačany dla sustreč jeŭraparłamienckich kamitetaŭ.
Za kožnaje pasiedžańnie parłamienckaj siesii ci parłamienckaj sustrečy jeŭraparłamientaryj atrymlivaje 298 jeŭra na «drobnyja vydatki», takija jak hatel, ježa, taksi i h.d., za jakija finansavaja spravazdača nie patrabujecca. Akramia taho, jeŭraparłamientaru nie treba zamaročvacca jak pa bytavych, tak i pa moŭnych pytańniach: Jeŭraparłamient absłuhoŭvaje vializnaja administracyja štatam 5000 čałaviek, jakaja arhanizuje pasiedžańni i pierakładaje vystupy. Kožny člen Jeŭraparłamienta vystupaje na svajoj rodnaj movie, i jaho pramova adrazu sinchronna pierakładajecca na ŭsie 27 aficyjnych movaŭ Jeŭrasajuza.
Kaho vybirajuć najbolš achvotna
Stać jeŭraparłamientaryjem prosta — treba pieramahčy na svabodnych vybarach. Apošnija červieńskija vybary 2009 h. pakazali, što ŭ Jeŭraparłamient adčyniena daroha jak maładym, tak i sivym. Samyja maładyja jeŭraparłamientaryi — pradstaŭnicy pryhožaha poła, dvaccacipiacihadovyja Emili Turunien z Danii i Radvile Markunajte ź Litvy. Starejšamu členu Jeŭraparłamienta italjancu Čyryjaka de Mita idzie 81‑šy hod. Uvohule, kaho tolki ni zasiadaŭ u Jeŭraparłamiencie za historyju jaho isnavańnia: pieršych jeŭrakasmanaŭtaŭ, unučku Musalini, najlepšaha futbalista 1969 hoda, hiej‑zorku brytanskich kamiedyj, hłavu dynastyi Habsburhaŭ, polskaha dalnabojščyka, pieramožcu «Jeŭrabačańnia‑1970»… Akramia taho, deputatami Jeŭraparłamienta paśpieli pabyvać šmat byłych i budučych prezidentaŭ, premjer‑ministraŭ i ministraŭ zamiežnych spraŭ, siarod ich Vili Brant, Fransua Miteran, Žak Šyrak i Silvio Bierłuskoni, z našych susiedziaŭ — ciapierašni prezident Estonii Tomas Chiendryk Ilvies, pieršy prezident Litvy Vitaŭtas Łandśbierhis i były polski premjer Ježy Buzak.
Jeŭraparłamient, jak miod dla much, pryciahvaje nie tolki prafiesijnych palitykaŭ, ale jašče i pradstaŭnikoŭ šoŭ‑biźniesu, sportu, ci prosta hłamurnych hultajoŭ. Silvio Bierłuskoni naminavaŭ u Jeŭraparłamient až piać pradstaŭnic madelnaha i šoŭ‑biźniesu, ale ŭ vyniku pasadu atrymała tolki aktrysa sieryjałaŭ Barbara Matera, za jakuju aktyŭna prahałasavali ŭdziačnyja hledačy. Nie adstaje ad Italii Rumynija: dačka prezidenta krainy Elena Basesku, viadomaja jak «Perys Chiłtan Rumynii» taksama atrymała pasadu, choć i nie biez dapamohi baćkavaha administracyjnaha resursa.
Virtualnaja JeŭraBiełaruś taksama bahata cikavymi piersanalijami ź jeŭraparłamienckimi virtualnymi ambicyjami. Možna tolki ŭjavić sabie maštab vybarčych batalij za 18 «apietytnych» miesc pracy! I nie abaviazkova tolki siarod palitykaŭ i miascovych kiraŭnikoŭ:
u Jeŭraparłamient mahli b spakojna bałatavacca Iryna Darafiejeva, Palina Smołava, Iryna Abielskaja, Julija Nieściarenka, Maks Mirny, Siarhiej Michałok
i inšyja pradstaŭniki sportu, šoŭ‑biźniesu i navat tusovak. Jeŭrapiejskaja praktyka pakazvaje, što ich časam i vybirajuć.
Być členam Jeŭrakamisii
Jeŭrakamisar — heta nie kamisar Katani, i navat nie kamisar Reks. Jeŭrakamisar — heta člen Jeŭrapiejskaj kamisii, vykanaŭčaha orhana Jeŭrapiejskaha sajuza, jaho ŭrada. U skład Jeŭrakamisii uvachodzić pa adnym jeŭrakamisary ad kožnaj krainy‑člena Jeŭrasajuza. Hałoŭnym abaviazkam jeŭrakamisara źjaŭlajecca dziejničać u intaresach abjadnanaj Jeŭropy, prapanoŭvać udaskanaleńni ŭ jeŭrapiejskaje zakanadaŭstva i sačyć za jaho vykanańniem.
Kožny jeŭrakamisar maje svoj «partfiel» — heta značyć, jakuju‑niebudź śfieru hramadskaha, ekanamičnaha ci kulturnaha žyćcia Jeŭrasajuza, za jakuju jon niepasredna adkazny, naprykład, pradprymalnictva, pramysłovaść, transpart, justycyja, ekanomika, navakolnaje asiarodździe i h.d. Nacyjanalny ŭrad naminuje svajho jeŭrakamisara ŭ kansultacyjach z budučym prezidentam Jeŭrakamisii (hetuju pasadu zaraz zajmaje Žoze Manuel Duran Barozu), pry hetym uličvajučy vopyt pracy kandydata ŭ jeŭrapiejskich strukturach ci jeŭrapiejskaj dypłamatyi. Prezident Jeŭrakamisii raźmiarkoŭvaje «partfieli» siarod budučych jeŭrakamisaraŭ, a kančatkovy skład Jeŭrakamisii zaćviardžaje Jeŭrapiejski parłamient.
Kožnamu svajo
Biezumoŭna, najbolš «važkija» partfieli čaściej dastajucca pradstaŭnikam vialikich krain Jeŭrasajuza: u ciapierašnim składzie Jeŭrakamisii za pramysłovaść i pradprymalnictva adkazvaje niemiec, za handal — anhličanka, za justycyju i biaśpieku — francuz, za transpart — italjaniec, za mižnarodnyja adnosiny i biaśpieku — hišpaniec. Našy susiedzi‑členy ES majuć nastupnyja partfieli: Litva — finansavaje płanavańnie i biudžet, Łatvija — enierhietyka, Polšča — rehijanalnaja palityka. Kožny partfiel — heta vialikaja praca i adkaznaść u maštabach usioj Jeŭropy, tamu naŭrad ci pieršamu jeŭrakamisaru virtualnaj JeŭraBiełarusi davieryli b nadta «ciažki» partfiel. Najbolš vierahodna, što virtualnaja JeŭraBiełaruś, zdaŭna prasłaŭlenaja pałymianymi baraćbitami z karupcyjaj, atrymała b śfieru «administravańnia, aŭdytu i baraćby ź finansavymi złoŭžyvańniami» (ciapier hetuju śfieru kantraluje jeŭrakamisar z Estonii Sijm Kałas). Tamu śpiecyjalistam i prosta amataram baraćby z karupcyjaj asabliva ŭvažliva treba čytać nastupny abzac pra zarpłaty, ilhoty i prefierencyi jeŭrakamisaraŭ.
Hadavy zarobak jeŭrakamisara składaje 217,280 jeŭra ŭ hod. Uličvajučy adkaznaść i maštabnaść pasady, takaja vysokaja apłata pracy vyhladaje dosyć spraviadlivaj. Akramia taho, jeŭrakamisary atrymlivajuć słužbovy vydatak u pamiery 15% ad hadavoj zarpłaty, kab apłacić dom ci arendu doma ŭ Bruseli, dzie jany pravodziać bolšaść pracoŭnaha času. Žonka ci muž jeŭrakamisara atrymlivajuć 2000 jeŭra ŭ hod, dzieci jeŭrakamisara atrymlivajuć pa 3000 jeŭra ŭ hod, bolš za toje, dzicio jeŭrakamisara, jakoje navučajecca za miažoj, moža atrymać da 5000 jeŭra ŭ hod na apłatu navučańnia! Isnujuć inšyja katehoryi słužbovych vydatkaŭ dla jeŭrakamisaraŭ, anałahičnych jak dla jeŭraparłamientaryjaŭ, ale jany šyroka nie afišujucca. Chutčej za ŭsio, słužbovy «pakiet» jeŭrakamisaraŭ nie dasiahaje miljonnych sum za 5 hadoŭ pracy, ale zhadziciesia, što jany majuć dobruju mahčymaść spakojna zarabić miljon jeŭra za svoj piacihadovy termin praz zarpłatu.
Jeŭrakamisiju absłuhoŭvaje vializny štat pamieram 25000 słužačych: pierakładčyki, ekśpierty, kansultanty, administracyjnyja rabotniki i h.d. Asnoŭnaje pracoŭnaje miesca jeŭrakamisaraŭ — Brusel, ale im časta treba jeździć u kamandziroŭki pa Jeŭropie i pa śvietu.
Jak i Jeŭraparłamient, Jeŭrakamisija za svaju historyju taksama nie abyšłasia biez hučnych skandałaŭ. U 1999 h. Jeŭrakamisija ŭ poŭnym składzie pajšła ŭ adstaŭku praz francuzskuju jeŭrakamisarku, byłuju premjer‑ministarku hetaj krainy Edyt Kreson, jakaja na pravierku akazałasia virtuoznaj karupcyjanierkaj (nie tolki ž adna virtualnaja JeŭraBiełaruś virtualna napoŭniena karupcyjanierami).
Chitryki madam Kreson
Madam Kreson abvinavacili ŭ złoŭžyvańniach słužbovymi paŭnamoctvami i biudžetnymi srodkami Jeŭrakamisii ŭ asabistych metach, falsifikacyi kantraktaŭ i podpisaŭ, naznačeńni niekampietentnych ludziej na adkaznyja pasady (da boli znajomaja biełarusam historyja). Svajho siabra i piersanalnaha dantysta Rene Bierteło madam Kreson naznačyła ekśpiertam pa prablemam ŚNID u Jeŭrasajuzie. Jak pastanaviła śpiecyjalnaja kamisija, za 2 hady pracy hora‑ekśpiert napisaŭ tolki 24 staronki natatak, jakija nie mieli nijakaj kaštoŭnaści.
Vopyt pracy
Inšaja historyja zdaryłasia ź niamieckim jeŭrakamisaram pa telekamunikacyi Marcinam Banhiemanam, jaki ŭžo praz tydzień paśla ŭsieahulnaj adstaŭki Jeŭrakamisii ŭ 1999 h. pačaŭ pracavać na hišpanskuju telekamunikacyjnuju kampaniju «Telefonika». Banhiemana zapadozryli va złoŭžyvańni słužbovaj infarmacyjaj, i Jeŭrasajuz padaŭ na jaho skarhu ŭ sud, što prymusiła Banhiemana dać abiacańnie raspačać pracu ŭ «Telefonicy» nie paźniej za 2001 h.
Hetyja vypadki źjaŭlajucca ŭsio ž mienavita vyklučeńniem, a nie praviłam. Jeŭraparłamientaryjaŭ šmat, a jeŭrakamisaraŭ mała. I dziejnaść kožnaha pilna adsočvajecca roznymi instancyjami.
Post‑skryptum
Niepasredna Jeŭraparłamient i Jeŭrakamisija — heta daloka nie adzinyja bruselskija vakansii dla virtualnaj JeŭraBiełarusi. 5000 čałaviek aficyjna pracuje na Jeŭraparłamient i 25000 čałaviek — na Jeŭrakamisiju. Pierakładčyki, ekśpierty, daradcy, žurnalisty… — taksama «apietytnyja» vakansii, asabliva dla jeŭrabiełaruskaj moładzi. Bolš za toje, isnujuć jašče ofisy Rady Jeŭropy i jaje Parłamienckaj asamblei, u jakich Biełaruś taksama nie pradstaŭlena, u adroźnieńnie navat ad Azierbajdžana i Rasiei!
Isnavała b šmat vakansij i ŭ aktyŭnym virtualnym jeŭrabiełaruskim MZS, i ŭ novych virtualnych jeŭrabiełaruskich ambasadach, jakija b šyryli svaju prysutnaść u Jeŭropie. Možna było b i kryšku vyrašyć prablemu biespracoŭja za košt zaniataści nasielnictva ŭ jeŭrastrukturach.
Kiepska, vielmi kiepska raźvity ŭ Biełarusi viektar jeŭrapiejskaj palityki. Achvotnym atrymać vyšejpieraličanyja «apietytnyja» pasady pryjdziecca jašče doŭha čakać, pakul Biełaruś dałučycca da Jeŭrasajuza (i ci naohuł dałučycca).
I ŭsio ž, «apietytnyja» pasady ŭ Bruseli ŭ asnoŭnym treba zasłužyć. Zasłužyć prafiesijanalizmam i kampietentnaściu i być zaŭsiody zdolnym paćvierdzić svajo majsterstva i kvalifikacyju. A jašče, biezumoŭna, treba ŭmieć pryhoža i piśmienna razmaŭlać nie tolki na rodnaj movie, a jašče, jak minimum, na anhielskaj i francuzskaj. Umieć karektna razmaŭlać ź jeŭrapiejskaj presaj. Umieć z honaram pajści ŭ adstaŭku pry najmienšym padazreńni ŭ karupcyi, bo jeŭrastruktury choć i nie idealna prazrystyja, ale zatoje staranna imknucca da ideału.
Słabo, tavaryšy byłyja i budučyja čynoŭniki? Słabi‑bo‑bo.
18‑hadovy kursant Vajskovaj akademii ź Lachavič nikomu ničoha nie skazaŭ, zabraŭ dakumienty i pajechaŭ vajavać za Rasiju. Ciapier pa im płačuć48
Kamientary