«Prajekt «Kaniec śvietu» z Rajanam Hoślinham — čamu heta sientymientalnaja fantastyka vam dakładna spadabajecca
«Prajekt «Kaniec śvietu» — hałoŭny halivudski błakbastar sakavika z zornym Rajanam Hoślinham u hałoŭnaj roli. Heta kino pra kosmas, jakoha vy daŭno nie bačyli: zamiest razvah a-la «Interstełar» i «Prybyćcio» buduć siabroŭstva, humar i aptymizm, i pry hetym elemienty žorstkaj palityčnaj dramy.

Mała chto ź piśmieńnikaŭ tak vieryć u navuku, jak amierykaniec Endzi Viejer. Jašče ŭ 2011‑m jon napisaŭ biestseler «Marsijanin» — historyju pra toje, jak viedańnie navuki vyratavała astranaŭta Marka Uotni, jakoha zabyli na Marsie na niekalki hadoŭ. U 2015‑m «Marsijanina» ekranizavali. Vy mahli bačyć toj film Rydli Skota z Metam Dejmanam u hałoŭnaj roli, dzie jon vyroščvaŭ na Marsie bulbu — aptymistyčnuju, poŭnuju nadziei stužku pra čałaviečuju moc.
U 2021‑m Viejer vypuskaje raman «Prajekt «Avie Maryja» (Project «Hail Mary»), i heta historyja pra śviet, jaki čakaje apakalipsis. U Soniečnaj sistemie źjaŭlajucca dziŭnyja mikroby, jakija charčujucca soniečnaj enierhijaj, a značyć, chutka Sonca stanie našmat chaładniejšym. Paśla hetaha stanie choładna i na Ziamli, pačnucca prablemy z uradžajem i bahata ludziej zahinuć.
Jość, adnak, zmročnaja nadzieja. Navukoŭcy bačać, što chacia bahata inšych zorak taksama pakutujuć ad toj kaśmičnaj infiekcyi, ad jaje niejkim čynam źbierahłasia padobnaja da Sonca zorka Taŭ Kita. Najlepšyja rozumy Ziamli nie prydumali ničoha lepšaha, kab dasłać tudy kaśmičny karabiel z tryma astranaŭtami, jakija musiać na miescy razabracca, što ž ratuje Taŭ Kita, a potym hieraična zahinuć u kosmasie, bo im nie mohuć zakłaści paliva na advarotny šlach.
Siarod tych astranaŭtaŭ akazaŭsia prosty vykładčyk bijałohii Rajłand Hrejs. Na svaju biadu, jon maje doktarskuju stupień i zaadno niekali napisaŭ dysiertacyju pa inšapłanietnych arhanizmach, jakija isnujuć biez vady ŭ svaim składzie. Tamu Hrejsa i ŭciahvajuć u toj prajekt, što pryviadzie jaho za 12 śvietłavych hadoŭ ad Ziamli i padoryć jamu ledź nie samaje niezvyčajnaje siabroŭstva ŭ fantastycy apošnich hadoŭ — ale pra heta paźniej.

Pra toje, što knihu ekranizujuć, stała zrazumieła jašče ŭ 2020-m, da jaje vydańnia — tady kinastudyja Metro-Goldwyn-Mayer za try miljony dalaraŭ vyrvała ŭ bojcy z kankurentami pravy na ekranizacyju. 26 sakavika film vychodzić u biełaruskim prakacie — praŭda, čamuści pad nazvaj «Prajekt «Kaniec śvietu».
Scenarysty pastavilisia da knihi z pavahaj, prybraŭšy, adnak, bahata navukovych detalaŭ, jakija tak lubić Viejer. Ale navat z hetym pastanoŭščykam spatrebiłasia dźvie z pałovaj hadziny, kab raskazać historyju — mienavita stolki idzie film.
Na pieršym płanie ŭ filmie topavaja halivudskaja zorka Rajan Hoślinh, jaki i hraje Rajłanda Hrejsa. Bolšaja častka filma — akciorskaja praca adnaho Hoślinha, bo ŭ sistemie Taŭ Kita jon akazaŭsia adzin.
Ale «Prajekt «Kaniec śvietu» — heta nie tolki film pra adzinotu, heta i stužka pra siabroŭstva. Jaje stvaralniki śviadoma zaspojleryli ŭ trejlery jašče adnaho piersanaža, centralnaha dla hetaj historyi, jak i Hrejs. Havorka pra Roki — maleńkaha inšapłaniecianina z kamiennymi ščupalcami i biez tvaru. Jak trapna zaŭvažaje Hrejs, tvary pieraacenienyja.

Roki prylataje da Taŭ Kita z toj ža misijaj, što i Hrejs: jamu treba vyratavać rodnuju zorku ad kaśmičnych mikrobaŭ. Roki i Hrejs vyhladajuć pa-roznamu, žyvuć u roznych atmaśfierach i majuć absalutna roznyja movy. Ale, daviedzienyja adzinotaj da adčaju, jany znachodziać adno ŭ adnym siabroŭ. I raptam akazvajecca, što navuka, viadoma, dapamahaje vyratavać śviet, ale razam ź siabroŭstvam usio heta pracuje našmat lepš.
Piersanaža Roki rabili z dapamohaj lalki i kampjutarnaj hrafiki, to-bok zrazumieła, što Hoślinhu daviałosia ihrać biez partniora pa placoŭcy. I tym bolš dziŭna, jakim čynam jon zdoleŭ stvaryć tuju chimiju, jakaja adčuvajecca pamiž im i Roki, i ŭtrymlivać uvahu paŭtary hadziny, ihrajučy ź lalkaj u kampanii.
Jość u filmie, adnak, i mienš adnaznačny piersanaž, čym Hrejs i Roki. Heta Jeva Strat, kiraŭnica taho samaha prajekta «Avie Maryja», što musić vyratavać naša Sonca. Tam, dzie Hrejs moža dazvalać sabie sumnievy, Strat musić być niazłomnym palitykam, chacia joj vidavočna niaprosta prymać rašeńni, važnyja dla vyratavańnia śvietu. Jaje piersanaž u filmie adkazvaje za etyčnyja pytańni: što dazvolena zrabić, kali na tvaich plačach — los čałaviectva?

«Prajekt «Kaniec śvietu» šmat paraŭnoŭvajuć z «Interstełaram» – inšaj kaśmičnaj sahaj pra toje, jak astranaŭt pakidaje Ziamlu, kab vyratavać čałaviectva ad apakalipsisu. I jość dumka, što ŭ jaho stvaralnikaŭ atrymaŭsia anty-«Interstełar». Zamiest navukovych detalaŭ — žarty i chimija pamiž piersanažami, zamiest pafasu i hieraizmu — prosty čałaviek, jaki ničoha hetaha nie chacieŭ, ale prosta nie maje šlachu nazad.
Za pieršyja vychodnyja ŭ suśvietnym prakacie «Prajekt «Kaniec śvietu» zarabiŭ 141 miljon dalaraŭ, i pakul što heta samy kasavy debiut hetaha hoda. Bieniefis Hoślinha abyšoŭ raniejšych kankurentaŭ pa žanry, u tym liku «Marsijanina» i «Interstełar».
Krytyki, jak i pieršyja hledačy, adzinadušnyja nakont filma. 95% uchvaleńnia na płatformie Rotten Tomatoes, 8,5 bała z 10 na bujnym resursie IMDb — bolšaści błakbastaraŭ pra heta tolki maryć. Hledačy tym časam dzielacca zachapleńniem u sacsietkach — voś tolki niekalki vodhukaŭ z Threads:
«Nie hladzieła trejler zahadzia, vielmi spadabałasia. Zachapleńnie, zachapleńnie, zachapleńnie».
«Dobry film, jaki začaroŭvaje».
«Šykoŭny, upieršyniu stolki śloz praliła ad śmiechu».
Zvyčajna da vialikich rejtynhaŭ na mižnarodnych płatformach dachodzić abo kultavaja kłasika, abo składanaja fiłasofija nakštałt «Intestełara», ale my ŭžo razabralisia, što heta nie toj vypadak. Adkul ža narodnaja luboŭ?
Usio praz toje, što sučasny hladač stamiŭsia ad cyničnaha i zanadta fiłasofskaha kino, jakoje pakidaje ciabie z unutranym kryzisam. «Prajekt «Avie Maryja» — inšy film, da krajoŭ napoŭnieny nadziejaj i vieraj u lepšaje, tamu jon blizki i fanatam fantastyki, i bolš prostym hledačam. I toje, jak pierakanaŭča jon havoryć z tymi roznymi hledačami, robić hety film padziejaj.
«Naša Niva» — bastyjon biełaruščyny
PADTRYMAĆ
Kamientary
[Zredahavana]