U Biełarusi rezka vyrasła dola stratnych pradpryjemstvaŭ — takich užo tracina. Čamu tak adbyvajecca?
Pavodle danych Biełstata za studzień, amal 32% pradpryjemstvaŭ u Biełarusi byli stratnyja. Za hod ich kolkaść vyrasła na 6,8%, ale heta nie adziny tryvožny pakazčyk.
Bolš za 30% — heta ŭžo «zvanočak»
U studzieni minułaha hoda dola stratnych pradpryjemstvaŭ składała 25,1%. Ciaham hodu situacyja palapšałasia, ale, navat z ulikam peŭnaj siezonnaści pakazčyku, 2026 hod pačaŭsia z rezkaha paharšeńnia.
Dla lepšaha razumieńnia situacyi ekśpiert BEROC Źmicier Kruk prapanuje hladzieć na situacyju 2019 i 2021 hadoŭ, kali dola stratnych pradpryjemstvaŭ była ŭ miežach 15—20%.
«Kali my vychodzim u dyjapazon zvyš 30%, to heta ŭžo zvanočak, jaki pakazvaje, što adbyvajecca niešta nie toje», — kaža Kruk.
Adnoj z hałoŭnych pryčyn ekanamist nazyvaje prablemy z ekspartam, što ŭ tym liku pryznajuć ułady.
«Na rasijskim rynku popyt pahoršyŭsia, u dadatak pastajanna ŭźnikajuć pieraboi z pastaŭkami ŭ inšyja krainy, što istotna ŭpłyvaje na prybytkovaść», — kaža ekanamist.
Inšy važny pakazčyk, na jaki źviartaje ŭvahu Kruk, — heta ŭzrovień zapasaŭ hatovaj pradukcyi, jaki pa stanie na 1 sakavika vyras da 90,6% ad siaredniemiesiačnaj vytvorčaści.
«U hady, kali ekanomika i karparatyŭny siektar narmalna siabie adčuvajuć, hety pakazčyk vahajecca ŭ miežach 60—65%. Navat u časy pandemii, u lipieni 2020 hoda, zapasy hatovaj pradukcyi składali kala 80%».
Pakolki ekspartny popyt źmienšyŭsia, to vytvorčaść nie moža padtrymlivać tyja abjomy, jakija byli dasiahnutyja ŭ 2024 — pačatku 2025 hoda, i składskija zapasy vyraśli.
Čas raspłaty za rost zarobkaŭ i strymlivańnie cen
Siarod dadatkovych pryčyn, čamu raście kolkaść stratnych pradpryjemstvaŭ, ekanamist nazyvaje praźmierny rost zarobkaŭ, jaki adbyvaŭsia praź niedachop pracoŭnaj siły.
«Zarpłaty raśli chutčej, čym praduktyŭnaść pracy. Hety razryŭ u roście zarobkaŭ i praduktyŭnaści, jaki naziraŭsia z 2022 hoda, možna skazać, i byŭ apłočany karparatyŭnym siektaram.
Ź finansavych mierkavańniaŭ jany nie pavinny byli płacić takija zarpłaty, ale pakolki inšaha vychadu nie było, bo inakš nie było b kamu pracavać, pradpryjemstvy pavyšali vydatki na zarobki», — tłumačyć ekśpiert.
Paŭpłyvała i strymlivańnie cenaŭ, jakoje źmianšała prybytkovaść firm i pradpryjemstvaŭ, nakiravanych bolš na ŭnutrany rynak.
«Heta taksama było važnaj pryčynaj dla paharšeńnia finansavaha stanu, pakolku kali ŭ vas ceny zamarožanyja štučnym čynam, a vydatki pry hetym vysokija, to, adpaviedna, uzrovień prybytku budzie abmiežavany», — tłumačyć ekanamist.
Takim čynam, ciapierašniaja situacyja šmat u čym była pradkazalnaj, pakolki rost zarobkaŭ i adnačasovaje strymlivańnie cen išli ŭrazrez z abjektyŭnymi ekanamičnymi pryčynami. U dadatak paśla 2022 hoda biełaruskaja ekanomika straciła šmatviektarnaść i stała amal całkam zaležnaj ad rasijskaha rynku, jaki taksama cierpić praz vajnu i sankcyi.
Na poŭnačy Biełarusi isnavała vielizarnaje voziera — u 150 razoŭ bolšaje za Narač. Jano źnikła ŭ vyniku pryrodnaj katastrofy, ale ślady zaŭvažnyja i siońnia77
Kamientary
Chto-ta vrot pałučajecca?