U rasijskim kurortnym Tuapse ekałahičnaja katastrofa — pažar na NPZ nie mohuć patušyć, iduć naftavyja daždžy
Miascovy naftapierapracoŭčy zavod — adziny ŭ Rasii z vychadam da Čornaha mora. Heta robić horad prynadaj dla ŭkrainskich udaraŭ.

Horad Tuapse ŭ Krasnadarskim krai ŭ savieckija časy raźvivaŭsia pieradusim jak port i naftavy chab, a kurortnaja funkcyja sfarmavałasia paźniej. Raźmiaščeńnie pramysłovaj infrastruktury vyznačałasia zručnaściu, a nie ekałahičnymi abo rekreacyjnymi faktarami. U vyniku niebiaśpiečnyja vytvorčaści nie byli vyniesieny za miežy horada, a apynulisia ŭ miežach žyłoj zabudovy. Pobač ź plažami znachodziacca čyhunka, port i naftabaza. Tuapsinski naftapierapracoŭčy zavod raźmieščany niepasredna ŭ prybiarežnaj častcy horada — u niepasrednaj blizkaści ad porta i čyhunačnych šlachoŭ.
Za apošni tydzień bieśpiłotniki USU atakavali Tuapse dvojčy. Pieršaja ataka adbyłasia ŭ noč na 16 krasavika. Udary nanosilisia pa NPZ, jaki naležyć «Rasnafcie» i pierapracoŭvaje da 12 miljonaŭ ton nafty ŭ hod — kala 4% ahulnanacyjanalnaha abjomu.
U vyniku pieršaj ataki ŭ mora vylilisia značnyja abjomy nafty, što pryviało da ŭtvareńnia plamy pamieram prykładna paŭtara futbolnaha pola. Pavodle paviedamleńniaŭ ŚMI, dym ad pažaru raspaŭsiudziŭsia na sotni kiłamietraŭ. Tušeńnie praciahvałasia amal čatyry dni, i tolki 19 krasavika ahoń udałosia łakalizavać.
Adnak u noč na 20 krasavika adbyłasia paŭtornaja ataka — pa NPZ i haradskim porcie. Udary pryjšlisia pa reziervuarnym parku, u vyniku čaho ŭźnik novy maštabny pažar.
Daŭžynia naftavaj plamy dasiahnuła kala 7 kiłamietraŭ, što supastaŭna z terytoryjaj niekalkich haradskich rajonaŭ. Plamu na spadarožnikavych zdymkach zafiksavali aŭtary Telegram-prajekta «Prozračnyj mir», jaki zajmajecca ekałahičnym manitorynham. Pavodle ich acenak, zabrudžvańnie nie addalajecca ŭ adkrytaje mora, a, naadvarot, drejfuje ŭ bok uźbiarežža, što stvaraje dadatkovyja ryzyki dla fłory i faŭny Čarnamorskaha rehijona.
Rehijanalny apieratyŭny štab pryznaŭ zabrudžvańnie akvatoryi porta płoščaj kala 10 tysiač kvadratnych mietraŭ, što istotna mienš za acenki niezaležnych ekołahaŭ. Dla likvidacyi nastupstvaŭ vykarystoŭvajucca chutkasnyja katary, naftazbornyja sudny i bonavyja zaharody — śpiecyjalnyja płyvučyja barjery, pryznačanyja dla łakalizacyi raźlivaŭ. Ačystka pravodzicca taksama ŭ race Tuapse, kudy nafta trapiła jašče 16 krasavika.
Praz praciahły pažar u horadzie časova spynili zaniatki ŭ škołach i dziciačych sadkach. Žychary paviedamlajuć pra vypadzieńnie naftavaha daždžu — maślanistych kropiel i ciomnaha nalotu, jaki źjaviŭsia paśla pažaru. Hety efiekt tłumačycca tym, što pry hareńni naftapraduktaŭ u atmaśfieru traplajuć pary lohkich frakcyj, jakija paśla kandensujucca i viartajucca na pavierchniu. Razam ź imi ŭ navakolnaje asiarodździe traplajuć taksičnyja rečyvy, niebiaśpiečnyja pry ŭdychańni i kantakcie sa skuraj.
Asablivuju pahrozu ŭjaŭlajuć kancerahiennyja złučeńni, u tym liku bienzoł, zdolny vyklikać ciažkija zachvorvańni, uklučajučy lejkiemiju. U sacyjalnych sietkach raspaŭsiudžvajucca rekamiendacyi abmiežavać znachodžańnie na adkrytym pavietry, vykarystoŭvać srodki indyvidualnaj abarony — reśpiratary, akulary, zakrytaje adzieńnie, a taksama ŭvažliva sačyć za dziećmi i myć chatnich žyvioł paśla znachodžańnia na vulicy.
22 krasavika ekołah Žora Kavanasian apublikavaŭ videa i fotamateryjały, atrymanyja ad žycharoŭ pasiołka Kryvienkaŭskaha, jaki znachodzicca prykładna za 25 kiłamietraŭ ad Tuapse. Na kadrach zafiksavanyja naftavyja razvody i plamy na pavierchni daroh paśla apadkaŭ.
Na ŭźbiarežžy ŭžo znachodziać ptušak, pakrytych naftaj. Vałanciory sprabujuć ich ratavać i pieradavać u śpiecyjalizavanyja centry dla ačystki. Pavodle acenak ekołahaŭ, škoda ekasistemie moža być značnaj: pad pahrozaj znachodziacca papulacyi ryby, maluskaŭ i marskich mlekakormiačych, u tym liku delfinaŭ. Rehijon moža na praciahły čas stać nieprydatnym dla rybałoŭstva.
Ekśpierty adznačajuć, što krytyčny čas dla efiektyŭnaj likvidacyi raźlivaŭ užo stračany: kali ŭ pieršyja hadziny nie ŭdajecca izalavać zabrudžvańnie, nafta pastupova apuskajecca na dno, a zatym viartajecca na bierah pad uździejańniem chval i štormaŭ.
Pavodle prahnozaŭ, nastupstvy buduć doŭhaterminovymi. Novyja štormy mohuć znoŭ i znoŭ vykidvać naftapradukty na plažy, a taksičnyja vypareńni buduć niehatyŭna ŭpłyvać na zdaroŭje nasielnictva, asabliva dziaciej.
Padobnaja situacyja raniej nazirałasia ŭ Anapie paśla krušeńnia tankieraŭ: navat praz paŭtara hoda plažy zastajucca zabrudžanymi.
U vyniku Tuapse moža stać zonaj pavyšanaj ekałahičnaj ryzyki na hady. Dakładny maštab katastrofy jašče patrabuje acenki, adnak užo ciapier vidavočna, što nastupstvy zakranuć usiu marskuju i prybiarežnuju ekasistemu.
Vajenny analityk Jan Maćviejeŭ u Telegram-kanale «Karty i strełački» adznačaje, što paśla druhoj ataki stała vidavočna: sistemy supraćpavietranaj abarony nie zdolnyja nadziejna prykryć hety abjekt. Jon nie vyklučaje, što ŭdary mohuć paŭtarycca, što nadoŭha vyviedzie z ładu adziny rasijski NPZ z vychadam da Čornaha mora.
Ci patrebnaja biełaruskaja mova tym, chto razmaŭlaje pa-rusku? Azaronak zadaŭsia takim pytańniem na STB, a vypusknik Akademii MUS prapanavaŭ zamianić uroki fakultatyvami
Kamientary
A šo vajna heta kali ty kulaješ ŭ voraha a jon u ciabie nie ? Kazali za Maskvoj a zaŭždy , i niachaj kamiani ź nieba