Ź Jaŭrejskich mohiłak u Minsku vyvieźli ŭsie nadmahilli. Bolš ništo ŭ krajavidzie nie budzie nahadvać, što tut lažać ludzi
Jaŭrejskija arhanizacyi pieramiaścili ŭsie zachavanyja macevy ź Jaŭrejskaha miemaryjalnaha parku na vulicy Suchoj da hałoŭnaj sinahohi ŭ inšaj častcy Minska. Arhanizatary płanujuć stvaryć z nadmahillaŭ łapidaryj. Mnohija, adnak, ličać inicyjatyvu niadobraj.
Jak paviedamlaje jaŭrejskaja spartyŭnaja ŭstanova «Makabi Baj», 23 i 24 červienia z terytoryi byłych jaŭrejskich mohiłak vyvieźli da sinahohi na vulicy Daŭmana kala 250 kamiennych nadmahillaŭ.
Inicyjatary pieranosu patłumačyli heta tym, što ŭ parku pomniki lažali «biez dohladu, biez uvahi i bieź imionaŭ». Ciapier sabranyja kamiani płanujuć ačyścić, katałahizavać i stvaryć ź ich miemaryjał-łapidaryj. Prajekt realizuje Iŭdziejskaje relihijnaje abjadnańnie.
Pra viartańnie nadmahillaŭ na ich histaryčnaje miesca paśla ačyščeńnia ničoha nie havorycca. Z čaho možna zrabić vysnovu, što novy łapidaryj zadumany mienavita kala sinahohi, raźmieščanaj daloka ad histaryčnaha niekropala.
Mohiłki na vulicy Suchoj byli zasnavanyja ŭ 1868 hodzie. U 1970‑ia niekropal zakryli — saviety paśladoŭna pazbaŭlalisia ad starych mohiłak, asabliva jaŭrejskich, a ŭ 1990‑ch terytoryju kančatkova zraŭniali ź ziamloj. Siońnia na hetym miescy raźmiaščajecca Jaŭrejski miemaryjalny park. Da niadaŭniaha času macevy byli sabranyja tut razam, vizualna dapaŭniajučy inšyja abjekty kompleksu i nahadvajučy pra toje, što lažyć u ziamli pad nahami ludziej.
Siarod ich — 10 vialikich abieliskaŭ z nadpisami na niamieckaj i biełaruskaj movach ad Bremiena, Dziusieldorfa, Hamburha, Kiolna i inšych haradoŭ. Jany nahadvajuć pra jeŭrapiejskich jaŭrejaŭ, jakich u 1941—1942 hadach departavali ŭ minskaje «zonderhieta» i tut rasstralali. Taksama pobač znachodzicca pomnik «Raźbity ahmień», adkryty ŭ pamiać pra 5000 viaźniaŭ hieta, źniščanych niepasredna na terytoryi mohiłak.
Jak źviarnuŭ uvahu telehram-kanał «Spadčyna», rašeńnie vyvieźci nadmahilli da sinahohi na Daŭmana pazbaŭlaje histaryčnaje miesca na Suchoj apošnich vizualnych śladoŭ prysutnaści mohiłak. Takoje rašeńnie było b apraŭdanym tolki ŭ vypadku, kali b na terytoryi była ščylnaja zabudova ci pomnikam pahražała b fizičnaje źniščeńnie. Adnak siońnia terytoryja mohiłak maje status Jaŭrejskaha miemaryjalnaha parku i nijakaj pramoj pahrozy dla nadmahillaŭ nie isnuje.
Staryja nadmahilli ŭ Jaŭrejskim miemaryjalnym parku. Na dalnim płanie miemaryjał «Raźbity ahmień». Fota: Huhł Karty
Daśledčyki padkreślivajuć, što znachodzicca «biez dahladu» — heta naturalny stan nadmahillaŭ na starych mohiłkach. U jakaści prykładu možna pryvieści minskuju Kalvaryju, dzie nichto nie vyryvaje ź ziamli zarosłych pomnikaŭ dziela stvareńnia štučnaha paradku.
U stalicy ŭžo jość padobny vopyt pracy ź niekropalami, źniščanymi za savieckim časam. Tak, sabranyja histaryčnyja nadmahilli ŭtvarajuć łapidaryj na byłych Tatarskich mohiłkach.
Adnak tam hetyja kamiani raźmiaścili kala novaj miačeci niepasredna na histaryčnaj terytoryi pachavańniaŭ. U vypadku ž z macevami ich fizična adarvali ad miesca realnaha mohilnika.
«Naša Niva» — bastyjon biełaruščyny
PADTRYMAĆCiapier čytajuć
Biełarus palacieŭ u Nicu praz Stambuł — ciapier jon u komie ŭ francuzskaj balnicy. Miascovyja miedyki rajać adklučać jaho8
Kamientary