Pazbavicca kompleksaŭ

Niekatoryja biełaruskija čytačy, u śviadomaści jakich mocna zamacavałasia schiema «pravincyja—metrapolija», majuć zvyčku paraŭnoŭvać nacyjanalnuju litaraturu z rasiejskaj.

Albo z anhielskaj, francuskaj, hišpanskaj, polskaj — chto jakuju čytaje. Takija čytačy z mazachisckim zadavalnieńniem (paraŭnańnie, viadoma, budzie zroblena imi nie na karyść rodnaj litaratury) paraŭnoŭvajuć mastackuju prablematyku knih, siužety, vobrazy hałoŭnych hierojaŭ tvoraŭ, nakłady i jakaść palihrafii… I navat samich aŭtaraŭ — Ihara Babkova ź Viktaram Pialevinym, Juhasiu Kaladu z Darotaj Masłoŭskaj* — aŭtarkaj ramanu «Polska‑ruskaja vajna pad bieła‑čyrvonym ściaham» (2002), pierakładzienaha na 10 movaŭ śvietu.

Jość i inšaja katehoryja ludziej z padobnymi chibami myśleńnia (inakš heta nie nazavieš): jany ničoha nia viedajuć pra sučasnuju biełaruskuju (ukrainskuju, litoŭskuju, etc.) mastackuju litaraturu, ale ćviorda pierakananyja, što jana značna sastupaje toj ža rasiejskaj. Da taho ž, kali takim ludziam raspaviadaješ, u pryvatnaści, pra pierakłady Servantesa i Rable, jakija ty pabačyŭ na ŭkrainskim stendzie mižnarodnaj knižnaj vystavy ŭ Miensku, ich pierasmykaje, bo pierakłady ź «vialikich» litaratur na ŭkrainskuju (jak i na biełaruskuju) u ichnim ujaŭleńni taksama sastupajuć!

Dadzienaja prablema aktualnaja nia tolki dla Biełarusi, ale i dla ŭsich postkalanijalnych krain. Kab pierakanacca ŭ hetym, dastatkova pračytać artykuł Marcina Levina, litaraturnaha ahladalnika «Hłob end Mejł» (Taronta), «Kali źjaviłasia sučasnaja kanadzkaja litaratura?» (Inostrannaja litieratura. 2006. № 11). U im M.Levin piša, što da 70‑ch hadoŭ minułaha stahodździa mnohija ŭsprymali kanadzkuju litaraturu jak «kalanijalny dadatak da brytanskaj litaratury». U lik hetych «mnohich» uvachodziŭ «pačynalnik» kanadzkaj paezii ser Čarlz Dž.D.Roberts i novašatlandzki humaryst Tomas Čandler Halibertan.

Jak vyjaŭlajecca, prablemaŭ z samaacenkaj chapaje i ŭ tych, chto pa pravu moža nazvać rasiejskuju, hišpanskuju ci niejkuju inšuju, «vialikuju» litaraturu rodnaj. Kaciaryna Barabaš, ahladalnik adnaho z upłyvovych rasiejskich vydańniaŭ, u artykule «Dla ŭnutranaha karystańnia» (Niezavisimaja hazieta. 2006. 10 kastryčnika) davodzić, što «rasiejskaja kultura paśpiachova i viesieła varycca ŭ svaim soku, ź pienaj la rotu, adnak, musirujučy mit ab ułasnym usiaśvietnym pryznańni», i z sarkazmam prapanoŭvaje adśviatkavać u 2007 h. svojeasablivy jubilej — «dvaccać hadoŭ našaj nieprysutnaści ŭ poli zroku Nobeleŭskaha kamitetu».

Davajcie pazbaŭlacca kompleksaŭ, ale nie pahłyblać ich. Dziela hetaha treba prosta čytać mastackija tvory, svaje i zamiežnyja, i atrymlivać asałodu ad hetaha zachaplalnaha pracesu. Tym ža, chto nia moža nie paraŭnoŭvać, varta nahadać: u arkiestry pad nazvaj «suśvietnaja litaratura» vahu i kaštoŭnaść maje kožny instrument.

❏

*Darota Masłoŭskaja (nar. 1983) — polskaja piśmieńnica, aŭtarka ramanu «Polska‑ruskaja vajna pad bieła‑čyrvonym ściaham» (2002), pierakładzienaha na 10 movaŭ śvietu.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0