Dzień Voli – viasiołaje śviata

Najvažniejšym napramkam nacyjanalnaha ruchu siońnia jość vychad za ramki zvykłaj dla nas moŭnaj fartecyi. Nas musić jadnać nia tolki mova. U kulturnym rečyščy heta aznačaje nieabchodnaść vyrabu svajoj mitalohii, zasvajeńnia paŭsiadzionnaj prastory i kankretnaha pierakštałtavańnia jaje na naš kapył.

U časavym vymiareńni heta, miž inšym, aznačaje, što my musim śviatkavać tym ci inšym čynam našyja śviaty, dzie b my ni byli – u Vilni ci Brahinie, Maskvie ci Vašynhtonie, z hramadoj, ci samotna. Heta źjadnaje nas, navat kali mnohija buduć śviatkavać ciškom, bo dazvolić stvaryć tuju samuju «ŭjaŭnuju supolnaść», jakoj urešcie i jo nacyja.

Hałoŭnym ahulnanacyjanalnym śviatam jość Dzień Voli. Jaho varta pryznać adnym z samych udałych prajektaŭ nacyjanalnaha ruchu ŭ planie stvareńnia našaje mitalohii. Nazva Dnia Voli maje fajnaje ramantyčnaje hučańnie dziakujučy šmatznačnaści «voli». Vola‑rašučaść, i tajamničaja dy prynadnaja vola‑svaboda. Vola – daražej čym dziaržaŭnaja niezaležnaść. Urešcie vola – paniatak, što pasavaćmie ŭsim, a nia tolki nacyjanalistam‑dziaržaŭnikam, bo vola – heta adviečny i padstavovy paniatak. Niezaležnaść i nacyjanalnaja dziaržava – paniatki epochi madernaha nacyjanalizmu, što daŭno zavieršyłasia.

Dla mitu niavažnaja dakładnaść histaryčnaj praŭdy, važnaje tolki našaje im zachapleńnie. Tamu paspalitamu patryjotu nieistotna, čym była BNR, kolki jana praisnavała. Niavarta namiortva źviazvać nijakija našyja ahulnanacyjanalnyja śviaty z asobnymi palityčnymi padziejami. 25 sakavika my śviatkujem nia prosta uhodki abviaščeńnia čarhovaj ustaŭnoj hramaty BNR, my śviatkujem Dzień Voli, jak taki. My musim adtvaryć, uvasablać hetuju Volu ŭ hety dzień i 25 sakavika 1918 hodu tut moža być tolki ŭzoram i krynicaj natchnieńnia. Tolki ŭźniaŭšy śviata z uzroŭniu adznačańnia ŭhodkaŭ kankretnaj histaryčnaj padziei da ŭzroŭniu symbaličnaha adtvareńnia losavyznačalnaha, padstavovaha Čynu, my zrobim jaho ahulnanacyjanalnym. Tamu kožny hod 25 sakavika my pavinny davodzić, chacia b symbalična, svajo imknieńnie da voli. U luboj dziaržavie, u luby histaryčny čas, dla ŭsich biełarusaŭ luboj palityčnaj prychilnaści.

Takoje śviata musiać atačać lehiendy i supiarečnaści. Jano musić mieć niekalki sensavych słajoŭ. Tamu aptymalnym było b spałučeńnie hramadovaha śviatkavańnia 25 sakavika ź śviatkavańniem nadychodu viasny, mo' navat jaje hukańniem. Moža daviadziecca krychu pierakrucić tradycyjny kalandar. Darečy z hetaj paroj u tradycyjnym kalendary źviazanyja pryhožyja padańni, što mohuć pry adpaviednaj paetyzacyi jašče bolš azdobić Dzień Voli, naprykład pra «sorak vyrajaŭ», jakija ŭ hety čas pačynajuć viartacca z čužoj starany na Baćkaŭščynu. Vyhadna adcianiaje ramantyčny vobraz 25 sakavika navat jaho blizkaść da viasieńniaha raŭnadzienstva, bo symbaličnaje abudžeńnie nacyi takim čynam supadaje z naturalnym abudžeńniem pryrody. Tamu 25 sakavika – heta nia tolki BNR, davajcie dumać šyrej. Svabodu ŭjaŭleńniu!

I varta pakinuć sprečki nakont inšych mažlivych dataŭ. U biełaruskaha narodu jość adnoje hałoŭnaje śviata – 25 sakavika. Kropka. Kali my budziem ćviordyja ŭ hetym našym pierakanańni, hetaja dumka pieramoža.

Toje ž datyčycca inšych našych śviataŭ. Dziakuj Bohu, biełaruskija śviaty ci pamiatnyja dni zbolšaha vyznačanyja – Kalady, Vialikdzień, Radaŭnica, Dzień Voli, Kupalle, Dzień Aršanskaje bitvy 8 vieraśnia, Dziady. Niajasnaja pakul chiba data Dnia žančynaŭ. Usio što pa‑za hetym pieralikam nia maje ahulnabiełaruskaha charaktaru. Pa hetych ža dniach kansensus jość.

Treba zmahacca z «paralelnym kalendarom» – u asabistym paradku admovicca ad śviatkavańnia «pa‑inercyi» šerahu śviataŭ, što zastalisia ad kalanijalnaj minuŭščyny, abo nadać im vyrazna inšaje adcieńnie. Praŭda pierarabić ich ciažka z‑za hłyboka alkaholizavanaj asnovy mnohich «praźničnych dat» saviecka‑rasiejskaha pachodžańnia, tamu pry nahodzie treba pieranosić adpaviedniki hetych «praźnikaŭ» na inšy dzień. Prykładam, śviatkavańnie 23 lutaha nie apraŭdvajuć anijakija ŭhodki stvareńnia Biełaruskaj krajovaj abarony. Dziela ŭšanavańnia pakutnikaŭ, zahinułych za volu Baćkaŭščyny, isnuje inšy dzień, što nie vylikaćmie vialikich piarečańniaŭ – 8 vieraśnia. Znoŭ ža, nia treba abmiažoŭvać sens hetaha dnia hadavinaj Aršanskaj bitvy ci korpacca ŭ histaryčnych detalach (heta sprava historykaŭ). Nam treba prosta śviatkavać hety dzień, jak symbal, jak rytuał.

8 sakavika hetkim samym čynam varta pieranieści na inšy dzień. U pryncypie, značeńnie hetaha dnia nie vyklikaje piarečańniaŭ, ale jaho pieršapačatkovy sens zbeściła savieckaja tradycyja – dziaržaŭnaha prymusovaha śviatkavańnia i paspalitaha alkahalizmu.

Zmahajučysia z kalanijalnaj kulturaj my nia možam śviatkavać kalanijalnyja śviaty. Kalanijalnaja ŭłada, pierarablajučy i padparadkoŭvajučy naš kraj, raźmieciła časavuju prastoru tak, a tamu my musim zaraz raźmiecić jaje pa inšamu. Urešcie heta dazvolić ačyścić samyja śviaty, i pazbycca alkaholnaha kampanentu. Biełarusy pavinny sapraŭdy śviatkavać – ź viesiałościu, tańčańniem dy śpievami, a nie dalej praciahvać savieckija tradycyi z ubohim padarunkavym šałam i pjanstvam. Kab, jak kazaŭ paet, «… prałunaŭ viasiołkaj naš 25‑y sakavik!»

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0