Źmicier Padbiarezski. Pieśni abjadnanaj Eŭropy

Źmicier Padbiarezski

Pieśni abjadnanaj Eŭropy

Heta byŭ najbolš dziŭny z usich festyvalaŭ, na jakich mnie davodziłasia byvać. I reč navat nia ŭ tym, što Iryna Darafiejeva, jakaja pradstaŭlała na im Biełaruś, zastałasia biaz zvykłaha dla siabie laŭreackaha miesca. Prosta Festyval pieśni abjadnanaj Eŭropy ŭ Zialonaj Hury supravadžaŭsia šeraham nie zaŭsiody zrazumiełych abstavinaŭ, jakija zdavalisia dziŭnymi, niahledziačy navat na toje, što festyval byŭ pieršy.

Zrežyseravany festyval

Heta byŭ dziŭny fiestyval užo tamu, što kankursanty-vykanaŭcy z eŭrapiejskich krainaŭ nie prajšli praz tradycyjny abrad losavańnia. Čarhovaść źjaŭleńnia na scenie dyktavała vola režysera — znanaha pastanoŭščyka i aktora Andžeja Stšeleckaha, jaki, pry ŭsioj pavazie da jahonaha majsterstva i taktu, rabiŭ na scenie nia konkurs, a telešoŭ. Z zadačaj jon spraviŭsia vydatna: konkurs prajšoŭ na adnym dychańni, ale žerabia, upeŭnieny, uniesła b u jahonyja vyniki svaje karektyvy.

Heta byŭ dziŭny festyval tamu, što za ŭsie try jahonyja dni adbyłasia tolki adna pres-kanferencyja, na jakoj prysutničali šaściora siabroŭ žury i... dva žurnalisty. Praŭda, presa vyśvietliła ŭsio adrazu paśla konkursu i raźjechałasia, ale znoŭ ža tradycyjnaha pradstaŭleńnia ŭdzielnikaŭ konkursu i žury nie było i na pačatku.

Heta byŭ dziŭny festyval jašče j tamu, što na ŭsich troch jahonych furšetach nie było, prabačcie, ani kropli śpirtnoha. Vy nie sprabavali zakusvać apelsynavy sok faršavanym ščupakom? Vielmi cikavy efekt. Narešcie, heta byŭ dziŭny festyval eŭrapiejskaj pieśni, na jakim uvieś kantynent byŭ pradstaŭleny ŭsiahusieńka 9 krainami: pa adnym kankursancie ad Biełarusi, Juhasłavii, Słavaččyny, Niamieččyny, Anhlii i Halandyi, pa dva — ad Ukrainy i Litvy, troch čałaviek vystaviła Polšča. Tamu było svajo tłumačeńnie, jakoje možna pryniać, ale pry ŭmovie, kali b festyval nazyvaŭsia prosta mižnarodnym. U eŭrapiejskim ža maštabie jon vyhladaŭ zanadta ścipła.

Projhryš Darafiejevaj

Sa mnoj u Zialonaj Hury mała chto pahadziŭsia, ale ja asabista acaniŭ ahulny ŭzrovień konkursu jak dastatkova nizki. Časam było takoje ŭražańnie, što praz papiaredni adbor prajšli daloka nia lepšyja vykanaŭcy, a śpievakoŭ z Ukrainy i Biełarusi zaprasili tolki dziela taho, kab maštab pradstaŭnictva vyhladaŭ choć by nia ŭboha.

Tak, svaju rolu syhraŭ i toj fakt, što paśla vialikaha pierapynku byłaja stalica savieckaj pieśni pačała adradžać festyvalnyja tradycyi ledź nie z nula. Festyval jašče nie nabyŭ aŭtarytetu, u jaho pakul mała chto vieryć, jon prosta nie «raskručany» ŭ presie i nie źjaŭlajecca prestyžnym. Adsiul — šmat u čym vypadkovy charaktar pradstaŭnictva, niekatoryja arhanizacyjnyja nakładki. A jašče — naŭrad ci toje było sakretam — zahadzia vyznačany vynik konkursu. Vyjhrać pavinien byŭ palak. Ale toje, što zdaryłasia ź Irynaj Darafiejevaj, inačaj jak kazusam ja nazvać nie mahu: niechta niečaha nie zrazumieŭ ci nia zdoleŭ rastłumačyć.

My pryjechali ŭ Zialonu Huru raniej za ŭsich, jašče 6 červienia. Dniom paźniej była pryznačana pieršaja repetycyja sa słavutym arkiestram Big Warsaw Band pad kiraŭnictvam maestra Stanisłava Fijałkoŭskaha, jaki supravadžaŭ konkurs. Pradjuser Iryny Jury Savaš raźličvaŭ ubačyć poŭny skład kancertnaha arkiestru sa strunnaj hrupaj, jakaja ihraje vyznačalnuju rolu ŭ partytury pieśni, što vykonvała Iryna. Zamiest hetaha byŭ niapoŭny džazavy bend adno z čatyrma strunnymi. Da taho ž, partytura najskładaniejšaj pieśni «Redki hość» Ihara Palivody i Leanida Prančaka da arkiestru čamuści nie dajšła, i kali pan Fijałkoŭski zdymaŭ z fanahramy partyturu, jon, jak sam pryznaŭsia, niešta nabłytaŭ, u vyniku čaho ŭ pieršy repetycyjny dzień arkiestar tak i nia zdoleŭ ničoha syhrać.

Paźniej akazałasia, što pa składanaści melodyi i aranžavańnia da hetaj pieśni i blizka ničoha nie było! Hučali abo vielmi zvyčajnyja, zajhranyja pa aranžavańniach pieśni, abo kankursanty naahuł abychodzilisia biez arkiestru. U padobnuju sytuacyju, darečy, patrapiła i ŭkrainka Elzara Batałava: ź jaje słovaŭ, aranžavańnie arkiestru zmusiła jaje śpiavać zusim nia tak, jak jana planavała.

Pan Fijałkoŭski, razumiejučy svaju pamyłku, mienš pracavaŭ ź Irynaj, hrupy instrumentaŭ sami repetavali svaje partyi i nazyvali tuju pieśniu «ŭlubionaj». Dziŭna, ale hitaryst tak i nia zdoleŭ ni razu vykanać soła pa notach, nie zabłytaŭšysia! Ujavić takoje ŭ našym kancertnym arkiestry niemahčyma. I Iryna Darafiejeva apynułasia ŭ składanaj sytuacyi: na fonie inšych konkursnych piesień «Redki hość» vyhladaŭ ledź nie symfaničnym opusam, jaki naŭrad ci była zdolnaja vykanać rešta kankursantaŭ, daj im na repetycyi choć tydzień!

Naprykład, halandka Akda Šantał, jakaja zrabiłasia dyplamantam, čyścieńka praśpiavała pad hitarku niešta z troch akordaŭ i dakazała tym samym, što studenckaja pieśnia ŭ jaje krainie žyvie. Druhaja dyplamantka, Jana Kiršnier sa Słavaččyny, pracuje ŭ maniery Ziemfiry, ale biaz pošłaści, śpiavaje niamocnym hołasam i biare publiku chiba što recham udziełu ŭ konkursie «Mis Słavaččyny». Niamieckaje rok-trya Stux naahuł abyšłosia biez repetycyjaŭ i ihrała biez arkiestru kłasnuju muzyku, u jakoj, adnak, vakału jak takomu miesca nie było.

Nu, i rastłumačcie mnie tady, jak možna adšukać ahulny padychod da acenki vystupleńnia Darafiejevaj i rok-n-rolnaj kamandy?

Žurnalist Marek Hašyński, siabar žury, rastłumačyŭ tak:

— Pierš za ŭsio acency padlahała vykanańnie, a nie sama pieśnia. My źviartali ŭvahu na toje, jak kankursant śpiavaje, jak trymajecca na scenie, što jon naahuł ujaŭlaje jak artyst. Inakš kažučy, bralisia ŭ raźlik hołas, styl, interpretacyja, ruch — usio toje, z čaho i naradžajecca indyvidualnaść.

Zhodny: hołas dyk hołas. Palak Sambar Dudziński, jaki zaniaŭ pieršaje miesca, bahatym hołasam nie adorany. Jon plastyčny, umieła kiruje niaskładnaj fihuraj, a dla vykanańnia vybraŭ vydatna pastaŭleny numar, jaki byŭ by darečy ŭ kabare, ale nia ŭ konkursie estradnych vakalistaŭ. Uładalniki druhoj premii — litoŭskaja čaćvierka B'avaria — vykanali całkam standartnuju MTV-pieśniu, uvieś čas pry hetym razychodziačysia to z arkiestram, to z samimi saboj unutry vakalnaj «pački». Narešcie, laŭreat treciaj premii anhličanka Aida Chestan, praśpiavaŭšy pieršy kuplet, u druhim pajšła ŭ taki vakalny farsaž, što aceńvać jaho možna było adno jak demanstracyju mocy hołasu, ale nia śpievy. Dyj mastactva ruchacca jana nie pakazała, bo stajała na miescy. Indyvidualnaść? Tak, dy tolki tamu, što jana anhličanka, jakaja ŭžo dva hady vystupaje z polskim hitarystam. Kali b jana była ŭkrainkaj, naprykład, premija joj tolki b padmirhnuła...

Voś i atrymałasia, što na tym fonie vystup, skažam, viadomych ź Viciebsku juhasłaŭki Śviatłany Słaŭkavič ci ŭkrainki Rusłany Łyžečki byŭ by ŭ Zialonaj Hury ŭspryniaty jak źjava maštabu Ŭitni Chjustan. Bo śpiavali, pa vialikim rachunku, Darafiejeva, Batałava dy, ź vialikimi ahavorkami, laŭreaty. I kali sychodzić tolki z estradnaj pieśni, Eŭropa paŭstała pierad nami praktyčna pazbaŭlenym pryhožych hałasoŭ kantynentam, na jakim šanujecca šablon i całkam admiatajecca nacyjanalnaja svojeasablivaść.

Cikava, što na padviadzieńnie vynikaŭ u žury pajšło chvilinaŭ ź dziesiać. Daryjuš Frejman, dyrektar festyvalu, toje paćvierdziŭ:

— Rašeńnie žury, miarkujučy pa reakcyi publiki, idealna adkazvała hustam hledačoŭ.

A ja voś dumaŭ, što žury konkursu eŭrapiejskaj pieśni budzie składacca nie z adnych tolki palakaŭ. Lehrana b siudy, Łučanka jakoha... Nu, pasiadzieli b z paŭnočy, absmaktali b kostki kankursantam. A tam, moža, i da acenki vakału dabralisia pad ranicu...

Častyja hości

Voś ža dziŭnaja reč: za ŭsie hady isnavańnia «Słavianskaha bazaru» ŭ Viciebsku čamuści najbolš jarkimi zorkami estradnaha niebaschiłu byli rasiejskija vykanaŭcy. Zorki z Zachadu źjavilisia ŭ Viciebsku tolki letaś, dyj to pablakłyja: Si-Si-Ketč pa ŭzroŭni — patrymanaja dyskatečnaja madelka, nia bolš.

U Zialonaj Hury zorki byli roznyja. Mužčynskaja vakalnaja hrupa «Pikardyjskaja tercyja» z Ukrainy ŭ cełym mienš cikavaja za našu «Kameratu», choć i vystupiła z naahuł paciašalnaj prahramaj, nie sprabujučy ŭrazić vysokim mastactvam. Polskaja hrupa Brathanki karystajecca nadzvyčajnaj papularnaściu ŭ Polščy, vykonvajučy niešta padobnaje da našych «Leprykonsaŭ», tolki značna lepš i na falklornaj asnovie. Polski kvartet Rampa pakazaŭsia niejak małavyrazna. Zatoje Kryścina Prońka, jakaja śpiavaje ŭ džazavaj manery, lohka prymusiła zalu padpiavać u niaprostych pa melodyjach pieśniach. Vystupiŭ u Zialonaj Hury i słavuty Krys de Burh. Śpiavaŭ jak zvyčajna: nia duža čysta, nie zaŭsiody ŭłasnyja pieśni, ale ž muzykanty jahonaj hrupy — heta nieštački! Sapraŭdnaja škoła anhielskaha roku, uražalnaja ściana hučańnia i nievierahodnaja ansamblevaść!

Dy najbolšaje ŭražańnie zrabili «dynazaŭry» polskaha roku — hrupa Budka Suflera, apošni albom jakoj pradadzieny nakładam bolš za miljon štuk! Dziady, treba skazać, biez zaŭvažnych namahańniaŭ zrabili takoje šoŭ, što mała nie padałosia. Zala družna skakała na łaŭkach i padpiavała, časam pierakryvajučy hučańnie kilavat z tryccać aparatury. Klasyčny hard-rok z pryhožymi melodyjami, jakija jašče raz zaśviedčyli, što j siońnia šanujecca nia moda na muzyku, a jaje jakaść. Kali ja pahutaryŭ z menedžeram hrupy adnosna mahčymaści kancertu «Budki» ŭ Miensku, jon koratka adkazaŭ: «Niama prablemaŭ! Dvaccać tysiačaŭ — i my ŭ vas». Dyk kolki heta tut kaštujuć rasiejskija rok-zorki?

Vyjhryš Darafiejevaj

Na «zakusku» para cikavych nazirańniaŭ. Raźvitvajučysia ź Irynaj, pan Fijałkoŭski vykazaŭ niazhodu z žury i całkam surjozna skazaŭ, što jany napeŭna jašče buduć pracavać razam. Muzykanty arkiestru ŭsie festyvalnyja dni naśvistvali tolki temu pieśni Ihara Palivody, žartam nazyvajučy jaje «Niazvany hość». Hitaryst «Budki» za kulisami ŭsich padvodziŭ da Iryny i kazaŭ: «Ty — najlepšaja». A paśla taho jak Iryna praśpiavała niekalki piesień spačatku na zaklučnym furšecie, a potym pad čas haradzkoha śviata, joj zrabili prapanovu pryjechać u Zialonu Huru vosieńniu na śviata «Vinabranie» ŭžo z kamercyjnymi kancertami.

Pad čas festyvalnych kancertaŭ zala ŭmiaščalnaściu kala 2,5 tysiačaŭ hledačoŭ nie była zapoŭnienaja ani razu, niahledziačy na hrandyjoznuju reklamu festyvalu.

U adroźnieńnie ad «Słavianskaha bazaru», dzie arhkamitet płacić telebačańniu, u Zialonaj Hury pieršy kanał polskaj televizii vykupiŭ pravy na zapis kancertu laŭreataŭ. Heta havoryć pra toje, što niejkaja cikavaść da festyvalu ŭžo jość.

Kryŭdna, što mienavita Darafiejeva patrapiła pad pieršy festyvalny blin. A pakolki cenz vieku na konkursie abmiežavany 26 hadami, atrymlivajecca, što na druhi festyval Biełarusi i prapanavać praktyčna niama kaho: z «fanieraj» tudy nia sunieśsia, a jarkich śpievakoŭ z arkiestravym repertuaram amal niama. Što ž, daviadziecca pasyłać niajarkich, kab jany i vyjhrali zapavietnuju statuetku, u jakoj aficyjnaha imia pakul niama. Adno čytačy «Hazety vyborčaj» prahałasavali za «Eŭratrel», adšturchnuŭšysia ad vakalnaha majsterstva piarnatych. Kali ja ŭpieršyniu pačuŭ nazoŭ hałoŭnaha pryzu, mnie padałosia, što statuetka taja zaviecca «Eŭradryl»...