Adam Hlobus. Blizkija i znajomyja

Adam Hlobus

 Blizkija i znajomyja

fotaalbom u prozie

1962. Baba j ślivy

Ź dziedam Bronikam źbiraju ŭ viadro žoŭtyja ślivy. Jaki vodar! Baba Jadzia raspalvaje kierahaz, varyćmuć miadova-załacistaje sočyva.

1975. Dzied Uładzimier i miachi

Kapaju ź dziedam Uładzimieram loch. Sonca. Śpioka. Pot u vočy ciače. Dzied machaje rydloŭkaj urovień sa mnoju i jašče raśpiaviadaje pra toje, jak pracavaŭ hruzčykam na čyhuncy…

Usie dumajuć, što hruzčyk musibyć vialikim. Nie abaviazkova. Hruzčyk moža być i mały. Hałoŭnaje, kab spryt byŭ. Kab viedaŭ, jak zakinuć miech na plečy, jak nieści, jak skinuć. Možaš być vialikim, jak hara, a niapravilna padymieš — i parviešsia…

Paśla abiedu ja admaŭlajusia kapać loch, dzied dakopvaje bieź mianie. Musić i rydloŭku, jak tyja miachi, treba viedać, jak brać.

1993. Rudkievič
i basejn

Papłavać ja zaŭsiody lubiŭ i pakinuŭ naviedvać basejn tolki tamu, što chlorku ŭ vadu sypluć biez usialakaje miery. Skura pierasychaje, nijakija kremy nie dapamahajuć. Vočy čyrvaniejuć i balać. Nu ich da djabła, našyja mienskija basejny. Ciapier ja płavaju vyklučna ŭ vilenskich basejnava-błakitnych vodach. A pra mienskija zhadvaju z sumam i soramam. Apošni raz mnie zrabiłasia soramna, kali pabačyŭ svaju byłuju adnaklaśnicu Tacianu Rudkievič u vodach Domu aficeraŭ. Jaje trymaŭ na rukach niejki łysy čaravaty dzied. U vadzie j dzied zmoža trymać na rukach nia toje što adnu, a navat i dźviuch kabietaŭ. Tańka, ź jakoj ja prasiedzieŭ za adnoj partaju ceły hod, viadoma ž, mianie nie paznała, a mnie stała kryŭdna i za jaje, i za chlorku, i za siabie.

… Rejzman
i Marks

Druhahodnik Miška Rejzman maje proćmu drobnych talentaŭ. Vučycca jon paprostu lanujecca. Budzie zajmacca čym zaŭhodna, akramia ŭrokaŭ. Voś lepić na konkurs vyjaŭlenčaha mastactva hałavu Karła Marksa. Vorah buržuazii robicca z rudoha plastylinu. Rejzmanu prysudžajuć druhuju premiju i kažuć, što, kali b zamiest Marksa byŭ Lenin, dali b pieršuju. Pa vialikim sakrecie Miška pryznajecca mnie, što vajaŭ Karła, bo toj, jak i Miška, — habrej. A voś chto atrymaŭ pieršy pryz — choć zabi, nie zhadaju.

… Baba Jadzia
j moda

U baby Jadzi cudoŭnaja švačnaja mašynka “Zynhier” i proćma roznych čaroŭnych rečaŭ. Roznakalarovyja skuraty j nitki, bieźlič huzikaŭ, nažnicy lubych pamieraŭ, kravieckaja krejda. Jadzia moža pašyć i pierašyć što zaŭhodna. Majstar. Kojdanava nie adyšło paśla vajny, hrošaj na kramnuju adziežu niama. Usio šyjecca j pierašyvajecca. Mienšyja danošvajuć za bolšymi, małodšyja za starejšymi. Łatka na łatcy i štopka z łatkaju — dva asnoŭnyja nakirunki tahačasnaj mody. Mnie j dahetul jana padabajecca. I kolki ni šukaŭ u encyklapedyjach pa fashion, łatku i štopku nie znajšoŭ. Značyć, modnyja rečy ŭ styli baby Jadzi jašče napieradzie.

...Kykareka
j cycki

U piataj klasie ŭ Ludki Kukareki vyrastajuć cycki. Ničoha nadzvyčajnaha ŭ tym niama. Vyraśli j vyraśli. Ale ž u inšych dzievak ich jašče niama. Usim chłopcam chočacca dakranucca da hetaha dziva. Usie šukajuć nahody padyści da Kukareki, zahavaryć, zapytacca, z adnym patajemnym žadańniem — dastać tych cycak. A Ludka na adnaklaśnikaŭ nie zvažaje, jana chodzić sa starejšymi, my dla jaje nierazumnaja drabiaza. Kukareka vielmi chutka staleje, sychodzić u medyčnuju vučelniu i niejkim dziŭnym čynam kančatkova stračvaje pryhažość i pryvabnaść.

… Chvastovič
i butelka vina

Ženik Chvastovič vučycca dobra, i pa ŭsich tahahačasnych zaviadzionkach jamu daručajuć rabić uroki razam z kiepskim vučniem Drabyšeŭskim. Chvastovič idzie da Drabyšeŭskich i zajmajecca. Baba Drabyšeŭskaha hatuje chłopcam viačeru j ad ščyraha serca staŭlaje na stoł butelku “čarniła”. Šaściklaśnik Chvastovič admaŭlajecca, ale nastojlivaść Drabyšeŭskich pieramahaje. Dadomu Ženik zajaŭlajecca pjany. Baćki zabaraniajuć zajmacca z Drabyšeŭskim. A toj ščyra ździŭlajecca, bo pje čarnilca z baćkami za kožnaj viačeraju.

… Kiryjenka
i šajba

Hulajem u chakiej na fizkultury. Chłopcy hulajuć, a dziaŭčaty musiać hladzieć, choć i jany paprynosili kańki. I voś na pole vyjaždžaje Hala Kiryjenka. Hulnia spyniajecca. Usie prosiać jaje nie zaminać, a jana — budu katacca i ŭsio tut. Tady Siaroža Navumienka kidaje ŭ jaje šajbu dy tak sprytna, što calaje ŭ dziavočaje pieranośsie. Hala lacić na lod. Jejnyja akulary razłomvajucca napałam. Kroŭ na lodzie nienaturalna jarkaja, nibyta niesapraŭdnaja, niejkaja kinošnaja ci televizijnaja. Kiryjenka sychodzić damoŭ. Try dni jaje ŭ škole nie vidać, a potym źjaŭlajecca z baćkam i starejšym bratam. Tyja dapytvajucca pra zdareńnie. Usie maŭčać — nia bačyŭ, nia čuŭ, nia viedaju. Maŭčyć i Hala — sama ŭpała. Za heta jaje vielmi zapavažali. Zrešty, čaho lezie j zaminaje hulni?