Sasim nazusim.

Mikita Sasim. Naradziŭsia ŭ Baranavičach. Vučyŭsia ŭ škole №5. Paśla 6-j klasy pajšoŭ u Suvoraŭskuju vučelniu, paśla 9-j syšoŭ ź jaje. Pracavaŭ. Uzimku 2002 hodu abaraniaŭ Kurapaty na vachcie. Paŭhodu pravučyŭsia ŭ Biełaruskim licei. Niežanaty. 19-hadovy. Žyvie z maci. Student specyjalnaści «ekanomika i kiravańnie pradpryjemstvam» Baranavickaha kaledžu lohkaj pramysłovaści, druhi kurs.Balatavaŭsia ŭ deputaty — samy małady ŭ horadzie kandydat — nie prajšoŭ, sabraŭ 12% hałasoŭ. Byŭ kiraŭnikom supołki BRSM. Razmaŭlaje pa-biełarusku pryncypova. Kryvadušša aficyjozu «zadrała» — pierajšoŭ u «Zubr». Nia prosta pierajšoŭ, a zahitavaŭ z saboju 65 svaich kaleh i kalažanak. U dadzieny momant siadzić «sutki». Zatrymany ŭ aŭtorak u rodnym kaledžy za rasklejku ŭlotak. Razam ź im pasadzili jahonych siabra i siabroŭku.

Maci syna padtrymlivaje: Śviatłana Sasim sama varyć «zubram» klejster dla ŭlotak. Listoŭki «Zubra» ŭ Baranavičach skroź, dzie nie napisanyja hrafici. Dziejničajuć nia tolki baranavickija: siudy źjechalisia «złamyśniki» z Słonimu, Lachavič, Miensku na čale ź niaŭrymślivym veteranam (u svaje 25 hadoŭ) arhanizacyi Jaŭhienam Afnahielem, adnym z ahulnanacyjanalnych kaardynataraŭ «Zubra». Taho samaha «Zubra», jakomu «Naša Niva» ŭ 2001 hodzie praročyła źniknieńnie. I pamyliłasia: jon zachavaŭsia. I nia prosta ŭtrymaŭsia, a pieraradziŭsia pad naporam entuzijastaŭ kštałtu Afnahiela ŭ novuju jakaść.

Takoha Baranavičy nia bačyli ad 1946 hodu, kali ŭ Baranavickim pedinstytucie raspraŭlalisia z «Čajkaj». Pry Polščy adbyvalisia ŭ horadzie vystupy pracoŭnych. Hučnyja akcyi supracivu stalinščynie ździajśniała moładź. «Čajku» enkavedysty vyniščali z asablivaj starannaściu. Ciapierašni vypadak nia mieŭ žachlivych nastupstvaŭ dla junakoŭ. Dy ŭvohule, ličy, nijakich.

Ułada abmiažoŭvajecca zapałochvańniem. Ułada sama baicca? A mo ŭ hłybini dušy salidarnaja?

2 lutaha siabry supołki BRSM Baranavickaha kaledžu lohkaj pramysłovaści balšynioj hałasoŭ (58 «za», 6 «ustrymalisia») vyrašyli dałučycca da niezarehistravanaha ruchu «Zubr».

Nieaficyjnaje spabornictva pa «achopie» moładzi, razhornutaje na zahad najvyšejšaha kiraŭnictva krainy, pryviało da taho, što ŭ pahoni za ličbami niekatoryja navučalnyja ŭstanovy zapisvali ŭ «łukamoł» 90% studentaŭ. Jak niekali ŭ chruščoŭskija časy, kali ŭ kamunistyčny sajuz moładzi zahaniali navat viernikaŭ. A ciapier užo nia tyja časy — kudy ty kaho zahoniš. Dyk prydumlajuć metady! Naprykład, čytajcie list z Maładečna pra takuju samuju sytuacyju ŭ hetym ža numary na staroncy 10.

Tak što stychijny pratest u baranavickim kaledžy nia byŭ niečakany. Z takimi samymi idejami nosiacca studenty ŭ roznych haradach. Tolki što ŭ inšych VNU i technikumach nie znachodzicca takich zavadataraŭ, jak Mikita Sasim.

Demanstratyŭny pratest nia moh nia vyklikać reakcyi načalstva.

Sierada. Pieršy sakratar BRSM Michaił Arda telefanuje pieršaj sakratarcy Baranavickaha harkamu arhanizacyi Alenie Klišeŭskaj. Tym časam u horad pryjechaŭ hałoŭny kamsamolec vobłaści. U kaledžy aperatyŭna sklikajecca novy, «pravilny» schod BRSM, na jakim prysutničajuć pieršyja sakratary vobłaści j horadu, a taksama kiraŭnictva navučalnaj ustanovy. Mierapryjemstvam kiruje asabista Klišeŭskaja, a dyrektar kaledžu Alaksandar Lis padličvaje hałasy.

Mikitu Sasimu słova nie dajuć. Tady jon sychodzić. U vyniku jaho zdymajuć z pasady sakratara, a rašeńnie ab dałučeńni da «Zubra» anulujuć. U padtrymku Sasima nie vykazvajecca nichto. Čamu tak, pytajemsia ŭ Mikity.

«Čałaviek u zali było na dvaccać bolej, čym treba, — raspaviadaje Mikita. — Ale tyja «dadatkovyja» nijakaha dačynieńnia da BRSM nia mieli — zvyčajnyja navučency kaledžu. Sensu iści na schod «zubram» nie było — u takich umovach my ŭsio adno akazalisia b u mienšaści. Kali tyja vystupali, adčuvałasia, što ich zapužali: prymusili štości kazać, ale mienavita što — patłumačyć nie paśpieli; ludzi błytalisia. Dyrektar vinavaciŭ mianie ŭ tym, što ja «ŭsich padmanuŭ».

Sasim dziejničaŭ abdumana. Zubroŭcy sabralisia pobač z kaledžam, ale pryniali rašeńnie ŭ zalu nie zachodzić. «Kab darma ludziej nie śviacić».

Kala kaledžu dziažuryli nia tolki maładziony. Na starym bruku vulicy Savieckaj tyrčeli i try milicejskija «koźliki» — hetki apošni arhument.

M. Arda ŭ interviju radyjo «Svaboda» admaŭlaŭ, što ŭ suviazi z padziejami ŭ Baranavičach jaho vyklikali ŭ Administracyju prezydenta: «Heta ŭsio chłuśnia. Usie hetyja dziejačy — i chartyi, i zubry, i babry — jašče raz dakazvajuć, što jany akramia chłuśni bolš ničym nie zajmajucca. I vydajuć žadanaje za sapraŭdnaje. Samaje kryŭdnaje va ŭsim hetym, što ŭ svajoj ahonii jany pačynajuć pierachodzić na padletkaŭ i pačynajuć ich padmanvać. U Biełarusi, siarod ludziej, takoje nikoli nie dazvalałasia i nie dapuskałasia. Jany padmanuli padletkaŭ i vyviesili na svaich sajtach voś usiu hetuju dezinfarmacyju. Hetuju absalutnuju pravakacyju, jakuju jany zadumali». Pavodle Michaiła Ardy, schod siabroŭ BRSM Baranavickaha kaledžu lohkaj pramysłovaści byŭ nielehitymny, a voś pieraabrali Sasima całkam demakratyčna.

Čaćvier. Na dośvitku ŭ horadzie źjaŭlajucca niekalki dziasiatkaŭ novych zubroŭskich nadpisaŭ. Vykładčyki kaledžu razhortvajuć tłumačalnuju pracu. Pedahohi raspaviadajuć pra sapraŭdnuju sutnaść buntaŭščykoŭ: «zubry» — heta neafašysty, satanisty, raskopščyki mahiłaŭ. «Takija sapraŭdy jość miž vas?» — pytajemsia ŭ Sasimavaha siabra. Jon nie adčuvaje našaj ironii. «Dobra, my taksama nie anioły. Ale na fiha łhać? My prosta suprać chłuśni i padmanu, što panujuć ciapier! Nia chočam bolš manić samim sabie! Voś i ŭsio!»

Chłopcy j dziaŭčaty z zubroŭskimi značkami dziažurać la hanku kaledžu, razdajuć svaje hazety. I kali vykładčyki kažuć navučencam ulubionaje, jak apazycyja ich «vykarystała i kinuła», najbolš dziorzkija pakazvajuć praz šybu na dvor z pytańniem: «A jeta chto?»

Na Mikitu palujuć žurnalisty. Radyjo «Svaboda» prapanuje Sasimu ŭziać udzieł u pieradačy «Praski akcent». Daviedaŭšysia, što surazmoŭcam budzie Alaksandar Fiaduta, Mikita — pryncypovy! — admaŭlajecca. Siarhiej Navumčyk terminova padšukvaje inšych udzielnikaŭ.

Piatnica. Haradzkija mury ŭpryhožvajuć novyja zubroŭskija nadpisy — ichnyja tradycyjnyja, a taksama suprać «represij». Ich chutka zafarboŭvajuć, pakidajučy na murach damoŭ plamy. U subotu pa abiedzie mienskich zubroŭcaŭ Afnahiela, Hleba Viazoŭskaha i Rusłana Marazieviča, što pryjechali na padtrymku Sasima, zatrymlivajuć milicyjanty ŭ cyvilnym.

Adbyvajecca heta ŭ faje hatelu «Haryzont». Za kolki chvilinaŭ chłapcoŭ ź dziŭnymi pytańniami zapyniła kabieta. Jak vyśvietlicca paśla, supracoŭnica harvykankamu. Zatrymanym zajaŭlajuć, što ich padazrajuć u kradziažach, jakija byccam by adbylisia ŭ hateli. Śviedkam zatrymańnia robicca adzin z žurnalistaŭ. Takim čynam, sprava robicca viadomaj «zubram».

Da budynku milicyi ściahvajecca moładź z zubroŭskimi značkami, uciskvajecca ŭ pastarunak. Ź biełaj «Łady» vychodzić načalnik milicyi j vyhaniaje zubroŭcaŭ na hanak. Dvoje «piatnaccacisutačnikaŭ» dziaŭbuć la pastarunku lod, žartujuć z «achłamonami».

Potym da «zubroŭ» vychodzić čałaviek u cyvilnym, prapanuje dapamohu. Naprykład, sustrecca z zatrymanymi siabrami. Pryčym puścić da ich zhadžajecca tolki adnaho. Pakazvaje palcam na pieršaha-lepšaha chłopca ŭ čyrvonym kaptury: «Ci jon, ci nichto!» Tamu «zubru» terminova pieradajuć mabilnik, i jon źnikaje za dźviaryma. A praź jakija piać chvilin pad radasnyja vokličy vychodzić zatrymanaja trojka — jakraz skončylisia try hadziny, adviedzienyja na zatrymańnie. Sustreča azmročvajecca paviedamleńniem, što nichto ź imi nie sustrakaŭsia. Vypuściŭšy adnych, milicyjanty zatrymali inšaha.

Siabry «Čajki», darečy, siadzieli pobač — niedaloka ad siońniašniaha pastarunku na Čkałava znachodziłasia viadomaja turma «Kryvoje koła». Praź jaje prajšli j junaki z Sajuzu biełaruskich patryjotaŭ z Navahradku...

«Zubry» nie razychodziacca, ciarpliva čakajuć na svajho siabra la ŭvachodu ŭ pastarunak. Paralelna razdajuć hazety i ŭlotki. Za što adrazu ž patrul zatrymlivaje Mikitu Sasima. Ź jaho biaruć tłumačeńnie, składajuć pratakoł i adpuskajuć. A «čyrvonaha kaptura» vyzvalajuć roŭnieńka praz try hadziny.

Dopyt zatrymanych zdymali na videa, padčas vobšuku chłapcoŭ raspranuli da majek z vyjavaju «Zubra», korpalisia ŭ zaplečnikach, hartali natatniki dy skapijavali na svoj kamputar zdymki ź ličbavaj kamery. Pry kancy načalnik kryminalnaha vyšuku ŭziaŭ pachvilinnaje tłumačeńnie ab dziejnaści za dzień.

U niadzielu i paniadziełak 8 sakavika zubroŭskija ŭlotki rasklejenyja pa ŭsim centry Baranavič. Kamunalnyja słužby ŭ śviaty nie pracavali, i ahitacyja pravisieła ceły dzień. Ździerli jaje tolki ź dźviarej harvykankamu. Iznoŭ zatrymańni. Usiaho praz pastarunak prachodziać 15 čałaviek. Na ich składajuć pratakoły za parušeńnie artykułu 167-10 KaAP (dziejańni ad imia niezarehistravanaj arhanizacyi).

Kanflikt u kaledžy niamała razdražniaje ŭłady. Praŭda, haradzkija ŚMI pra jaho pakul nie paviedamlali. Numary niedziaržaŭnych vydańniaŭ jašče ŭ drukarni, a paduładnyja «Naš Kraj» dy telestudyja «Inteks» nie atrymali, vidać, adpaviednaha zahadu.

Palityčnyja partyi ŭ kanflikt nia ŭbłytanyja. Sami «zubry» nia vielmi žadajuć niejkaj ad ich dapamohi. Heta sprava moładzi, supraćstajańnie «Zubra» i BRSMu nia vaša sprava, kažuć jany. Šmatlikija palityki vykazvali žadańnie pryjechać u Baranavičy, ale nivodzin pakul nie pryjechaŭ. Iznoŭ im nie staje reakcyi. Nie baksiory!

Niekatoryja siabry miascovych partyj, adnak, nia vielmi zadavoleny zubroŭskim, jak jany kažuć, «falstartam». Jany ličać, što zaŭčasnaje pryciahvańnie da Baranavič uvahi paškodzić na vybarach. Čakaj ciapier uzmocnienaha kantrolu ź Miensku! Niešta padobnaje ŭžo było ŭ 2000 h. paśla paśpiachovaha bajkotu, narakajuć miž saboju. Voś taki nastroj-rasstroj.

Ale što moža być vašaj pieramohaj, pytajemsia ŭ Afnahiela. Ich pieramoha — papierka ab pieravybarnym schodzie suprać Sasima. A vaša? Hrafici? Ulotki? I što? «Udzieł novych ludziej i budzie psychalahičnaj pieramohaj, — Jaŭhien upeŭnieny, niby revalucyjaner z Hramady 100 hadoŭ tamu. — Idejna z kaledžu ŭ «Zubry» pracujuć ciapier dvaccać. A da padziej nie było nikoha».

Rusłan Raviaka,

Ahata Stupakova,

Mikoła Buhaj,

Baranavičy—Miensk

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0