Запуск Тэгеранам балістычных ракет вялікай далёкасці па амерыкана-брытанскай вайсковай базе на востраве Дыега-Гарсія ў Індыйскім акіяне з'яўляецца відавочнай эскалацыяй канфлікту на Блізкім Усходзе, піша Бі-бі-сі.
Цэлі для ўдару не былі дасягнутыя, але, як падкрэслілі прадстаўнікі ізраільскай арміі, Іран упершыню з пачатку вайны прымяніў ракеты вялікай далёкасці.
Тэгеран пакуль афіцыйна не пацвердзіў факт запуску ракет, а іранскія СМІ ў сваіх рэпартажах у асноўным спасылаліся на замежныя крыніцы.
Эксперты цяпер вывучаюць наступствы няўдалай атакі, у тым ліку тое, якімі яшчэ могуць быць патэнцыйныя цэлі. Ці могуць, напрыклад, у будучыні стаць цэллю для ўдараў еўрапейскія сталіцы — Берлін, Парыж і Лондан?
Адзін з міністраў брытанскага ўрада заявіў, што няма ацэнкі, якая пацвярджала б заявы ЦАХАЛ пра тое, што ў Ірана ёсць ракеты вялікай далёкасці, здольныя дасягнуць Лондана.
«Іранская ракетная праграма даўно знаходзіцца ў цэнтры ўвагі міжнароднай супольнасці», — кажа Ганчэх Хабібіазад з Персідскай службы Бі-бі-сі.
«Хоць Тэгеран настойвае на тым, што распрацоўка ракет носіць выключна абарончы характар і рэалізуецца ў межах дзяржаўнай стратэгіі стрымлівання, крытыкі сцвярджаюць, што пашырэнне магчымасцяў ракет вялікай далёкасці можа змяніць дынаміку рэгіянальнай бяспекі», — адзначае Ганчэх Хабібіазад.
Прайшло крыху больш за месяц з пачатку перамоў, прысвечаных ядзернай праграме Тэгерана і звязанымі з гэтым асцярогамі Захаду. Аднак, нягледзячы на перспектыву працягу перамоў, ЗША і Ізраіль нанеслі ўдары па аб'ектах у Іране.
Астравы Чагас, дзе размяшчаецца база Дыега-Гарсія, знаходзяцца прыкладна за 3800 км ад Ірана.
Wall Street Journal і CNN, спасылаючыся на неназваных амерыканскіх чыноўнікаў, паведамілі пра запуск балістычных ракет па базе. Пры гэтым, паводле іх інфармацыі, ніводная з ракет не дасягнула цэляў.
Паведамляецца, што адна з ракет не спрацавала ў палёце, а другая была перахопленая з амерыканскага вайсковага карабля. Паводле даных Бі-бі-сі, гэтыя паведамленні адпавядаюць рэчаіснасці.
Неўзабаве пасля інцыдэнту ў ізраільскім ЦАХАЛ заявілі, што многія гарады ў Еўропе, Азіі і Афрыцы цяпер знаходзяцца пад пагрозай і што ў мінулым годзе стала вядома пра намер Тэгерана распрацаваць ракеты з такімі магчымасцямі.
Начальнік Генеральнага штаба Арміі абароны Ізраіля генерал-лейтэнант Эяль Замір пасля запуску ракеты ў бок астравоў Чагас апублікаваў у сацыяльных сетках відэа з папярэджаннем.
«Іран запусціў двухступенную міжкантынентальную балістычную ракету з далёкасцю палёту 4000 км. Гэтыя ракеты не прызначаліся для паражэння Ізраіля. Іх дальнабойнасць дазваляе ім дасягнуць сталіц Еўропы. Берлін, Парыж і Рым знаходзяцца ў зоне прамой пагрозы», — сказаў ён.
Іншыя вайсковыя эксперты, у тым ліку былы кіраўнік Аб'яднанага камандавання Узброеных сіл Вялікабрытаніі генерал Рычард Баранс, заявілі Бі-бі-сі, што ўсё гэта прымусіла перагледзець уяўленні пра дальнабойнасць іранскіх ракет.
«Раней мы лічылі, што далёкасць дзеяння іранскіх ракет складае 2000 км, але Дыега-Гарсія знаходзіцца на адлегласці 3800 км», — адзначыў Баранс.
Іран раней шмат разоў падкрэсліваў, што абмяжоўвае дальнабойнасць ракет дзвюма тысячамі кіламетраў. Гэта значыць у межах дасяжнасці іранскіх ракет быў Ізраіль, але не Еўропа.
Загінулы пры ўдары Ізраіля аятала Алі Хаменеі сцвярджаў у 2021 годзе, што такое абмежаванне было палітычным выбарам уладаў Ірана, а не вынікам тэхнічных абмежаванняў у вытворчасці ракет, і што гэтаму выбару супраціўляліся вайскоўцы і Корпус вартавых ісламскай рэвалюцыі (КВІР).
Такім чынам Тэгеран хацеў даць зразумець Ізраілю, што пагроза захоўваецца, — але пры гэтым не палохаць Еўропу.
У верасні мінулага года іранскі дэпутат заявіў дзяржаўнаму тэлебачанню Ірана, што КВІР паспяхова правёў выпрабавальны запуск міжкантынентальнай балістычнай ракеты, аднак тады ён не паведаміў ніякіх падрабязнасцяў пра далёкасць яе палёту.
Акрамя таго, амерыканскія афіцыйныя асобы даўно сцвярджаюць, што касмічная праграма Ірана магла ўключаць распрацоўку тэхналогій, якія дазваляюць ствараць міжкантынентальныя балістычныя ракеты. Як паведамляе Times of Israel, Іран, верагодна, разлічваў выкарыстаць гэтыя тэхналогіі пры неабходнасці.
Некаторыя аналітыкі з гэтым згодныя.
«Калі выказаць здагадку, што ракеты дасягнулі Дыега-Гарсія… то іранцы таксама распрацоўваюць міжкантынентальныя балістычныя ракеты, далёкасць палёту якіх можа дасягаць 10 000 км, хоць мы яшчэ не бачылі іх у дзеянні», — сказала Бі-бі-сі былая генеральная дырэктарка Каралеўскага аб'яднанага інстытута абаронных даследаванняў Карын фон Гіпель.
Калі выказаць здагадку, што гэта так, то тады ракеты, запушчаныя з Ірана, патэнцыйна могуць дасягнуць цэляў і на тэрыторыі ЗША.
Аднак некаторыя эксперты сумняваюцца ў тым, што іранскія ракеты маглі б дасягнуць пазначаных цэляў, нават калі б не былі перахопленыя.
«Няма канкрэтных даных, якія пацвярджаюць, што іранцы маглі б выбраць мэтай Брытанію ці што яны наогул маглі б нанесці ўдар, калі б захацелі», — сказаў Бі-бі-сі міністр жыллёвай гаспадаркі Вялікабрытаніі Стыў Рыд.
Пытанне ў тым, ці авалодаў ужо Іран аперацыйнымі тэхналогіямі, неабходнымі для нанясення такіх удараў па цэлях, якія знаходзяцца на такой вялікай адлегласці. Гаворка ідзе пра магчымасці кіравання ракетамі і навядзення на цэлі.
І тут, відавочна, прысутнічае і псіхалагічны аспект.
Некаторыя лічаць, што Іран ніколі не меў намеру паражаць цэлі і што Тэгеран, хутчэй, пасылаў яснае папярэджанне пра сваю рашучасць — для застрашвання.
«Рэч не ў тым, што яны думаюць, што заўтра нападуць на Лондан ці Парыж, але я думаю, што для іх гэта яшчэ адзін спосаб, які дазваляе ўзмацніць эфект стрымлівання», — заявіў газеце Independent Дэні Цытрыновіч, былы афіцэр ізраільскай вайсковай разведкі, які цяпер працуе ў Тэль-Авіўскім інстытуце даследаванняў нацыянальнай бяспекі.
Рэакцыю Ізраіля на падзеі ў Індыйскім акіяне на гэтым тыдні таксама можна інтэрпрэтаваць як заклік да згуртавання.
«Вядома, Ізраіль будзе так казаць, паколькі ў яго інтарэсах пашырыць вайну і ўцягнуць у яе як мага больш іншых краін разам з Амерыкай і Ізраілем», — заявіў Бі-бі-сі генерал сэр Рычард Шырэф, былы намеснік камандуючага НАТА ў Еўропе.
«Мы павінны гэтаму супрацьстаяць. Гэта вайна Трампа, без выразнага канчатковага выніку і стратэгіі, якая ператвараецца ў дрыгву. Нам сказалі, што ядзерны патэнцыял быў знішчаны шэсць месяцаў таму. Мы не можам верыць нічому, што зыходзіць з Вашынгтона наконт гэтага», — адзначыў Рычард Шырэф.
Павел Аксёнаў, вайсковы аглядальнік Рускай службы Бі-бі-сі, гаворыць пра новае ўяўленне пра магчымасці Ірана ў ракетабудаванні так:
«Пускі дзвюх балістычных ракет з Ірана па амерыканскай вайсковай базе на востраве Дыега-Гарсія прыкладна за 4 000 кіламетраў — важная падзея па дзвюх прычынах.
Па-першае, гэта змяняе стаўленне да магчымасцяў Ірана ў ракетабудаванні.
Дагэтуль лічылася, што дальнабойнасць іранскіх балістычных ракет не перавышае 2000 кіламетраў. Гэта значыць у межах класа сярэдняй далёкасці.
Цяпер высветлілася, што Іран аказаўся здольны захаваць і прымяніць такі складаны выраб, як ракета прамежкавай далёкасці.
У адкрытых крыніцах няма інфармацыі пра тое, ці ёсць у Ірана магчымасць збіраць такія ж ракеты з даваеннага задзелу, альбо і ўвогуле вырабляць камплектуючыя. Гэта важна ў ацэнцы іранскага патэнцыялу.
Цалкам верагодна, што ў гэтых пусках выкарыстоўваліся гатовыя ракеты і будаваць новыя ў Ірана магчымасці няма. Але і гэта дакладна невядома.
У кожным разе гэты пуск дэманструе, што, нягледзячы на ўдары саюзнікаў, Іран мог захаваць важныя ракетныя аб'екты.
Другая прычына — у тым, што гэтыя пускі пацвердзілі асцярогі ЗША, якія тыя выказвалі яшчэ з 2000‑х гадоў.
Амерыканцы лічылі, што Іран распрацоўвае і будуе ракеты прамежкавай далёкасці (ад 3 000 да 5 500 км). Гэтае перакананне лягло ў аснову будаўніцтва еўрапейскай сістэмы ПРА ЗША і НАТА.
Аднак дагэтуль пацвярджэнне гэтых здагадак было слабым месцам у аргументацыі ЗША.
Цяпер амерыканцы могуць сказаць, што Іран прымяніў у баявой абстаноўцы ракету, якая можа пагражаць еўрапейскім членам НАТА.
Між тым, сцвярджэнне пра адсутнасць такіх ракет у Ірана было адным з аргументаў Расіі, якая выступала супраць будаўніцтва еўрапейскай сістэмы СРА.
Гэта, верагодна, не адыгрывае настолькі ж важную ролю ў адносінах дзвюх краін, як гэта было раней, але дае больш падстаў амерыканцам сказаць, што ЕўраСРА не была нацэлена супраць Расіі, як лічылі ў Маскве».
Еўропа апынулася пад прыцэлам: іранскія ракеты паказалі нечаканую далёкасць
Тэгеран абвяргае словы Трампа: «Ніякіх перамоў няма, ён адступіў з-за нашых пагроз»
Трамп заявіў пра «вельмі паспяховыя размовы» з Іранам і адклаў удары па энергааб'ектах на пяць дзён
Іран замініруе ўсе марскія шляхі ў Персідскім заліве ў выпадку наземнай аперацыі ЗША
У ізраільскіх Арадзе і Дзімоне — каля 200 пацярпелых у выніку трапляння іранскіх ракет
Цяпер чытаюць
Побач з Лукашэнкам на хакеі з'явілася новая прыгажуня10
Каментары