Litaraturaj pa prakuratury

Pavał Sieviaryniec. Nacyjanalnaja ideja. Fenamenalohija Biełarusi. — Ryha: Łajma, 2005.

Heta kniha, bieź jakoj dobry nastaŭnik nie abydziecca na zaniatkach pa idealohii. Sieviaryniec tut bolš litaratar, čym filozaf, bolš ideolah, čym analityk. Biezdań pazytyvu, biezdań aptymizmu, viery, lubovi, natchnieńnia. Pryhožaja kniha.

Fenamenalohija — pošuk fenomenaŭ. Vyvučeńnie zdolnaha zachaplać. Sieviaryncava kniha pra Biełaruś napisana z zachapleńniem. Heta kniha-hutarka. Kniha-kazań pra toje, za što varta lubić Biełaruś. Ziamla, historyja, haspadarka, kultura, sport, asoby, duchoŭnaść — heta tolki nazvy raździełaŭ. Ale nie šukajcie ŭ artykułach metadyčnaści Abdzirałoviča — u kazani paŭtory tolki ŭzmacniajuć efekt, a drobnyja niedakładnaści nia majuć vahi. Ludziej uražlivych jana ŭzrušyć da ślozaŭ.

Heta emacyjny vykład systemy kaštoŭnaściaŭ cełaha pakaleńnia. Śvietapohlad pasynkaŭ i padčarak Łukašenki, jakija byli ŭžo dastatkova darosłymi, kali impazantny ajčym źjaviŭsia ŭ ichnym domie. Choć mnohija ź ich i nia prymuć Sieviaryncavaj kancepcyi biełaruskaha mesijanstva: nibyta histaryčnaja superzadača Biełarusi — uratavać Rasieju. Nie ŭciačy ad Rasiei i spakojna ŭzdychnuć, jak zrabili braty-palaki dy braty-litoŭcy, ustupiŭšy ŭ NATO, ale pajści nasustrač Rasiei i “pieramahčy imperyju, despatyzm i azijatčynu vysokaj kulturaj i duchovaściu”.

Biełaruščynu pakaleńnie “Maładoha frontu” i Mienskaj Viasny čerpała z adradženskich histaryčnych knižak. Adsiul i ščyraje Sieviaryncava zachapleńnie historyjaj — až da jaje kananizacyi praz paraŭ-nańnie ź biblejskaj. Sieviaryncavy biełarusy — heta narod asobaŭ, narod pasijanaryjaŭ, raśpiaty “na hieapalityčnym kryžy miž Skandynavijaj i Čarnamorjem, Rasiejaj i Zachadam”. Narod, jakomu abaviazanyja svajoj siońniašniaj vieličču Rasieja, Polšča i Izrail. Apošni — jašče adna nitačka da Biblii. Zakanamiernaja nitačka, havoryć Sieviaryniec: biez chryścijanstva nie było b Biełarusi. Jak, zrešty, i ŭsioj zachodnieeŭrapiejskaj cyvilizacyi: “Tabie zdajecca, ja mnoha kažu pra Boha? Viedaješ, našyja prodki Załatoha Vieku byli jašče bolš pabožnymi”. U svoj čas raptoŭnaje naviartańnie ŭ pratestantyzm lidera “Maładoha frontu” — amal bajavoj arhanizacyi — šakavała. Treba byŭ čas, kab pavieryć u Paŭłavu ščyraść. Sumnievy ŭźnikali jašče j tamu, što hety vybar byŭ hienijalny jak palityčnaje rašeńnie: na siłu supracivu ŭłada dahetul znachodzić jašče bolšuju siłu. A voś što supraćpastaviš Bohu?

U knizie aŭtar hladzić vyšej nadzionnaha brańnia ŭ rožki z režymam. Łukašenka dla jaho — taki ž fakt rečaisnaści, jak televizary “Haryzont”. Jon źjaŭlajecca, naprykład, u artykule pra chakiej i svajoj prysutnaściu robić hety vid sportu jašče bolš nacyjatvorčym. Uvohule, tak initelektualna i litaraturna, jak Sieviaryniec, pra sport pa-biełarusku jašče nichto nie pisaŭ. U Paŭłavaj systemie nacyjanalnych kaštoŭnaściaŭ jon uraŭnavany ŭ pravach z kulturaj i historyjaj. I kožny spartovy artykuł — materyjał dla asobnaj knihi. Biary choć Sieviaryncavu cotniu najlepšych biełaruskich spartoŭcaŭ, raspracoŭvaj — i vyjdzie bestseler.

Pavał nie stydajecca ŭžyvać savieckija niekali-idealahičnyja štampy, cytavać pamiatnyja z saŭdepaŭskaha dziacinstva teksty, jakija kalonym žalezam vypalvali adradžency pakaleńnia “Tutejšych”. Jamu nia soramna skazać, što pieršaja asacyjacyja da “Pahoni” — pieśnia ź filmu “Niaŭłoŭnyja mściŭcy”, što Bykaŭ kamandavaŭ batarejaj “lehiendarnych sarakapiatak”, nia soramna skazać “Vialikaja Rasiejskaja Kultura”. I tamu knihu Sieviarynca ŭsprymie šyrejšaja aŭdytoryja, čym, skažam, rodnasny pavodle kancepcyi “Słoŭnik Svabody”. Apošni achoplivaje šyrejšaje koła paniatkaŭ, ale bolej u im i adstaronienaści, admaŭleńnia. Sieviaryncava ž kniha zbudavanaja na blizkaści j prymańni. Admaŭlaje jon chiba asabista niepryjemnyja jamu rečy: pahanstva i čarku. Navat znachodzić kalamburna-adnakarennaje ŭ pahanskim čaradziejstvie i čarcy. Hetaksama prosta i paetyčna atajasamlivajucca “vierš” i “vieršnik”. Kniha sočycca metafarami, akazijanalizmami.

360-staronkavy tom nia duža dobra sklejeny — čytajcie aściarožna. Zrešty, tak praściej raźbirać jaho arkušy na ŭlotki. Bo mnohija artykuły vartyja naklejvańnia na reklamnyja ščyty ŭ transparcie. Hetaksama, jak i cytavańnia na ŭrokach dziaržaŭnaje idealohii. Razumnyja nastaŭniki skarystajucca.

Andrej Skurko

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0