U načoŭkach pleščacca mora

Da samaha pačatku źjezdu nie było peŭnaści, što jon adbudziecca. Supracoŭniki Zhurtavańnia biełarusaŭ śvietu «Baćkaŭščyna» apošni tydzień dniavali i načavali ŭ svaim ofisie, vyrašajučy ŭsie spravy — ad sustrečy ŭ aeraporcie, raźmiaščeńnia ŭ najlepšych hatelach da najaŭnaści DVD-kamery. Bajalisia, što pavodle «staroj» biełaruskaj tradycyi, udzielnikam mahli pierad samym pačatkam admović u pamiaškańni. Adnak kiraŭnictva Mienskaha mižnarodnaha adukacynaha centru zaklučany dahavor datrymała. Dadavała niespakoju i akcyja pravakacyjnaj «Biełaruskaj narodna-vyzvolnaj armii», jakaja zajaviła pra zaminiravańnie budynkaŭ rajonnych administracyj stalicy i asnoŭnych čyhunačnych vietak.

Choć min i nie znajšli, ale harantyi, što hetyja nieviadomyja nie «zaminujuć» na nastupny dzień budynku IBB-centru, nie było.

Darečy, arhanizatary mierapryjemstva zabiaśpiečyli takuju achovu, što navat myš by nie praskočyła.

Takija biełarusy im nia treba

Umiašałasia ŭ pracu źjezdu tolki nievynosnaja haračynia. Tym bolš što pamiaškańnie nie było raźličanaje na takuju kolkaść delehataŭ i haściej. Nie ratavali navat kandycyjanery. Raniejšyja źjezdy pravodzilisia ŭ bolš prastornych pamiaškańniach. Hetym razam ułady admovili ŭ pamiaškańni ŭ centry horadu.

Praihnaravali pracu źjezdu aficyjnyja ŚMI. Ni BT, ni ANT ni słoŭcam nie skazali pra Źjezd biełarusaŭ śvietu.

U pracy źjezdu braŭ udzieł tolki pradstaŭnik Kamitetu pa spravach relihij i nacyjanalnaściaŭ pry Saŭminie dy supracoŭnik Minjustu. Ale delehaty nia nadta pierajmalisia z hetaj pryčyny. Nia chočacie jak chočacie. Na źjezd pryjechali pradstaŭniki pieravažna tak zvanaj niezaležnickaj płyni biełaruskaj dyjaspary. Tamu haračych sprečak — ci padtrymlivać siońniašni režym i ci ŭchvalać palityku Łukašenki, jakija mieli miesca na minułym forumie, — nie było. Možna było skancentravacca na hałoŭnych prablemach.

Ameryka vinna Biełarusi

Choć rehistracyja pačynałasia a 9-j, užo ŭ 8.30 pad ścienami IBB-centru było ludna. Udzielniki, žurnalisty, kniha- i dyskanošy. Siam-tam miž apošnimi dachodziła da lohkich bojek za zručniejšaje handlovaje miesca. Potym zapanavała sucelnaja idylija dy ŭzajemavyručka.

Za paŭhadziny da aficyjnaha pačatku pryjšoŭ zaŭsiodnik biełaruskich schodaŭ amerykanski pasoł Džordž Kroł i, nie afišujučy svajoj prysutnaści, uziaŭsia staranna vyvučać knižnyja navinki. Užo praź niekalki chvilin jon pachvaliŭsia mnie vialikim stosam nabytych knih.

Źjaviŭsia ŭ čornych akularach Mikoła Statkievič, ale chutka syšoŭ. Pryjšoŭ i jahony palityčny praciŭnik pa lahiery sacyjał-demakrataŭ — Alaksandar Kazulin. Adnak niejak adnaasobna sieŭ z kraju i staŭ zadumienna pazirać u akno.

U pracy źjezdu brali ŭdzieł 253 delehaty (usiaho było vyłučana 340), ź ich 114 pradstaŭlali zamiežža — Rasieju, Ukrainu, Polšču, Vialikabrytaniju, ZŠA, Kanadu, Aŭstryju, Niamieččynu, Čechiju, Kyrhyzstan. Byli navat delehaty takich ekzatyčnych dla biełaruskaha vucha krain, jak Švajcaryja, Vatykan i Kosta-Ryka. Kvorum sabraŭsia, choć biełaruskija pasolstvy, pavodle čutak, rekamendavali nia jechać u Miensk.

Źjezd pačaŭsia śpievam surmy Ŭładzimiera Puzyni. Paśla byŭ vykanany himn ZBS «Baćkaŭščyna», uziaty z «Połackaha sšytku». Jašče raz złaviŭ siabie na dumcy, što hetaja muzyka mahła b stać himnam Biełarusi, prymiryŭšy prychilnikaŭ militarnaha «My vyjdziem ščylnymi radami» i relihijnaha «Mahutny Boža». Usie vysłuchali himn stojačy. Siadzieŭ čamuści tolki Aleś Puškin: vidać, nie zrazumieŭ, što heta himn.

Z pryvitalnym słovam na dobraj biełaruskaj movie vystupiŭ sp.Kroł, jaki nia raz (jak zaŭždy) sarvaŭ avacyju słuchačoŭ. Amerykanski ambasadar pracytavaŭ słovy Kupały, što Biełaruś abaviazkova zojmie svoj pačesny pasad miž narodami ŭ volnaj eŭrapiejskaj siamji. Dy padkreśliŭ, što Ameryka moža vučycca ŭ Biełarusi na prykładach mužnaści biełaruskaha narodu i hanarycca ŭnioskam biełaruskich synoŭ i dačok — Kaściuški, Barysa Kita, Zory Kipiel — u svaju historyju: «Ameryka vinna Biełarusi».

Ekanomika ŭ hałovach

Źjezd prachodziŭ u kanstruktyŭnym klučy. Dakłady adpaviadali zajaŭlenym temam i samoj temie źjezdu — «Biełaruś dla dyjaspary. Dyjaspara dla Biełarusi». Uvaha fakusavałasia na nadzionnych prablemach. Z tryvohaj zaznačałasia, što staroje pakaleńnie emihracyi (chvala 1940-ch), jakoje zasnavała ceły biełaruski śviet na Zachadzie, ciapier adychodzić. Kolkaść biełarusaŭ u śviecie skaraciłasia da 2,1—2,4 młn čałaviek. Ale ŭ biełaruskim žyćci, supołkach biare ŭdzieł tolki niaznačny pracent ź ich — i hetyja prablemy tyčacca jak dalokaha, tak i blizkaha zamiežža. Tak, u Małdovie žyvie kala 20 tys. biełarusaŭ, tady jak siamiu nacyjanalnymi supołkami achoplena 2300 čałaviek. I heta nia samy kiepski vynik.

Na žal, maładych emihrantaŭ bolš cikaviać ekanamičnyja pytańni, čym prablemy zachavańnia biełaruskaj prysutnaści ŭ śviecie. I na plenarnym pasiadžeńni, i ŭ vystupach delehataŭ, i padčas pracy sekcyj hetyja dumki hučali nieadnarazova.

Kraŭčanka pra nacyjanalnuju ideju

Kantrastavali z dakładami vystupy palitykaŭ. Ton zadaŭ Piatro Kraŭčanka: «Vorah zachapiŭ naš dom i ździekujecca z nas. Nacyja staić pierad vybaram: žyć ci pamierci. Adzinym vyjściem źjaŭlajecca realizacyja nacyjanalnaj idei».

A.Kazulin, V.Viačorka, Ju.Chadyka, Ju.Bieleńki, A.Labiedźka raskazvali ab biahučych palityčnych prablemach, zakałotach siarod kandydataŭ, tłumačyli sens svaich palityčnych platformaŭ — «Voli narodu», «5+», KCHP-BNF.

Ale jany, vidać, pierabirali z ahitacyjaj. Delehaty i tak vydatna viedajuć, što takoje nacyjanalnaja ideja i jak zachavać biełaruskaść. Dyj pałova ź ich hałasavać na vybarach-2006 nia budzie — jany hramadzianie inšych krain. Kiraŭnica «Biełaruskaj chatki» ŭ Hdańsku Alena Hłahoŭskaja nieŭrazumieła pytałasia ŭ mianie: «Nu navošta hetaje palityčnaje šoŭ? My ž pryjechali siudy abmiarkoŭvać prablemy biełarusaŭ śvietu». Potym jana ŭ svaim vystupie zaznačyła, što jaje strašenna złujuć elektronnyja listy ad biełaruskich palitykaŭ, jakija prosiać hrošaj na vydańnie knih: «U mianie ŭ samoj lažać čatyry knihi ŭ kamputary. Nia my, a metrapolija musić dapamahać nam».

Kazulin i dva pačatki

Na nastupny dzień pastar Ernst Sabiła trapna acharaktaryzavaŭ siońniašniuju sytuacyju ŭ krainie: mora ŭ nas pleščacca ŭ načoŭkach, a vonki pra heta nie čuvać.

Alaksandar Kazulin vystupaŭ choć z papierki, ale pa-biełarusku. Kazaŭ, što ŭ biełaruskaj historyi XX stahodździa treba złučyć dva pačatki — beeneraŭski i beeseseraŭski, nie admaŭlajučy nivodnaha ź ich.

U niadzielu prajšli vybary novaha kiraŭnictva ZBS «Baćkaŭščyna». Były kiraŭnik arhanizacyi historyk Anatol Hryckievič z uvahi na stan zdaroŭja i stomlenaść paprasiŭ adstaŭki, nazvaŭšy svajho nastupnika — mastaka Alesia Maračkina.

Tandem Makoŭskaj i Maračkina

Staršynioj Rady ZBS «Baćkaŭščyna» pieravybrali Alenu Makoŭskuju. Za hady pracy na hetaj pasadzie jana zmahła stvaryć žyćciazdolnuju, dziejnuju arhanizacyju z aporaj na maładyja siły.

Była taksama vybrana novaja Vialikaja Rada ZBS «Baćkaŭščyna», kudy pieršapačatkova ŭvajšli 100 čałaviek, ale potym, pa prośbach hramadzian, uvajšli jašče čatyry dastojnyja čałavieki.

Alena Makoŭskaja dała svaju acenku vynikam źjezdu: «Źjezd pracavaŭ kanstruktyŭna, i toje, što byli sprečki, što rašeńni prymalisia nie adnahałosna, havoryć pra toje, što ludzi majuć žyvy intares da arhanizacyi».

«Maja acenka źjezdu vielmi pazytyŭnaja: dziejnaja hrupa, dynamičnaja, niahledziačy na ŭsie pieraškody, ludzi pracujuć — i biełaruskaść macnieje», — padvioŭ rysu pad pracaj źjezdu dyrektar Biełaruskaha instytutu navuki j mastactva ŭ Ńju-Jorku Vitaŭt Kipiel. Ź im zhodzien i jahony siabar Janka Zaprudnik: «Takija sustrečy ź ludźmi dajuć mahutny ŭnutrany impuls, jaki vielmi patrebny».

Nastupny źjezd — praz čatyry hady. Mienavita za hety čas musić adbycca abnaŭleńnie biełaruskaj dyjaspary, kali maładaja chvala zdoleje pieraniać tradycyi staroj emihracyi, raspracavaŭšy novyja efektyŭnyja metady dziejnaści.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0