Uładzimier Papruha: «Toje, što ja tak nastojliva apelavaŭ da ŭsich dziaržaŭnych instancyj (jak mnie było skazana — stvaryŭ dla ich pakutlivyja abstaviny svaimi listami, dastaŭ ich listavańniem), plus jašče maja apelacyja da Dziaržkantrolu — usio ž dało plon».
Viadomy biełaruski architektar Uładzimier Papruha ciaham piaci hadoŭ raspracoŭvaŭ alternatyŭny prajekt rekanstrukcyi i restaŭracyi histaryčnaha centru Miensku. Jahonaja praca, pa sutnaści, suvymiernaja z kalektyŭnaj tvorčaściu cełaha prajektnaha instytutu, što samo pa sabie dazvoliła b dziaržavie zaaščadzić niemałyja srodki.
Architektar prapanuje alternatyŭny eskizny hieneralny plan rehieneracyi Vierchniaha horada i prylehłych da jaho terytoryj. Jon praduhledžvaje zachavańnie isnujučaj i adnaŭleńnie staroj zabudovy, rekanstrukcyju perymetra stračanych vulicaŭ u abjomach tradycyjnaj zabudovy, a taksama bolš šyrokija, u paraŭnańni ź ciapierašnimi, mahčymaści kamercyjalizacyi pryvabnych dla investaraŭ miescaŭ stalicy pa‑za miežami centru. Aproč taho, praduhledžana istotnaje pieranakiravańnie transpartnych patokaŭ.
Jak da prapanovaŭ pastavilisia ŭ Mienskim harvykankamie? Pavodle staršyni Biełaruskaha tavarystva achovy pomnikaŭ historyi i kultury Antona Astapoviča, kiraŭnik Kamitetu architektury i horadabudaŭnictva vykankamu Viktar Nikicin napačatku tydnia sam zatelefanavaŭ i zaprasiŭ na sustreču. Da razmovy dałučylisia namieśnik načalnika ŭpraŭleńnia achovy historyka‑kulturnaj spadčyny i restaŭracyi Ministerstva kultury Ihar Čarniaŭski i niekatoryja inšyja eksperty:
«Kaniečnie, ja vykazvaŭ vielmi šmat pretenzij i da haradzkoj vykanaŭčaj ułady, i da Ministerstva kultury. Usie hetyja pretenzii, darečy, byli sfarmulavanyja ŭ liście na adras Kamitetu dziaržaŭnaha kantrolu. Adnym słovam, pakul dasiahnutaje nastupnaje parazumieńnie: haradzkija ŭłady i Ministerstva kultury stanoviacca adkrytymi dla dyjalohu. Bo ja abaznačyŭ: nielha chavać plany ad hramadzkaści. Pavinien być dyjaloh hramadzkich arhanizacyi i vykanaŭčaj ułady ŭ vyrašeńni hetaj prablemy, tamu što vykanaŭčaja ŭłada vielmi časta pracuje tak, što iduć peŭnyja parušeńni».
Jak paabiacali spadaru Astapoviču, u bližejšyja 10 dzion prajekt budzie razhledžany specyjalistami prajektnaha pradpryjemstva «Minskhrada» i Kamiteta architektury i horadabudaŭnictva. Jon spadziajecca, što ŭ pracesie vyvučeńnia pracy Ŭładzimiera Papruhi eksperty buduć uvažlivyja:
«Napiaredadni, kali Nikicin, Čarniaŭski i kiraŭnik ekspertyzy prahladzieli ŭ elektronnym varyjancie asnoŭnyja detali prajektu, pry mnie była havorka: jany taksama znajšli racyjanalnaje ziernie. Ź niekatorymi aspektami, skazali, buduć spračacca. Ale ŭ lubym vypadku praca pačałasia. Toje, što ja tak nastojliva apelavaŭ da ŭsich dziaržaŭnych instancyj (jak mnie było skazana — stvaryŭ dla ich pakutlivyja abstaviny svaimi listami, dastaŭ ich listavańniem), plus jašče maja apelacyja da Dziaržkantrolu — usio ž dało plon. Ja nie kažu, što heta pieramoha, nie buduju iluzij. Ale ž zrobleny pieršy krok da niejkaha supracoŭnictva. Tym bolš, razmova adbyvałasia nie na vysokich tanach: my paŭtary hadziny siadzieli i havaryli. Što budzie dalej — pahladzim. Ale dzion praz 10, maksymum 15 budzie šyrokaje abmierkavańnie ŭ Kamitecie architektury i horadabudaŭnictva tych prapanovaŭ, jakija zrabiŭ Uładzimier Papruha».
U svoj čas Uładzimier Papruha zajmaŭ pasadu Hałoŭnaha inspektara ŭ achovie historyka‑kulturnaj spadčyny Mienharvykankamu. Ale ŭ 2005 hodzie kantrakt ź im nie praciahnuli. Jak pierakananyja mnohija — mienavita za pryncypovuju pazycyju ŭ adstojvańni intaresaŭ histaryčnaj častki stalicy. A pierałomnym dla Vierchniaha horadu momantam, jak jon ličyć, staŭ abvieščany ŭ 2004 hodzie Mienharvykankamam konkurs na «lepšy prajekt raźvićcia histaryčnaha centru Miensku». U adsutnaść šyrokaha hramadzkaha abmierkavańnia prava pierabudoŭvać Stary horad atrymaŭ kalektyŭ pad kiraŭnictvam Dźmitryja Bubnoŭskaha, kolišniaha kiraŭnika Kamitetu ŭ achovie historyka‑kulturnaj spadčyny i restaŭracyi pry Ministerstvie kultury. Ad taho času Stary horad pačaŭ imkliva zabudoŭvacca parkinhami, ofisnymi budynkami i nanoŭ adbudavanymi na miescy histaryčnych muroŭ «mulažami»:
«Jak možna było abjaŭlać konkurs na historyka‑kulturny centar, kali nie było zroblena nijakich historyka‑navukovych daśledavańniaŭ. Nivodzin z kalektyvaŭ‑udzielnikaŭ, kankursantaŭ nie atrymaŭ voś hetuju, nieabchodnuju ŭsim «padkładku»: a što ž tut u rešcie rešt było kaliści? Horad Miensk maje tysiačahadovuju historyju, ale navat sytuacyi na 1914 hod nie było padkładziena va ŭmovy konkursu. I heta ŭžo paprostu nieprystojna. Tut užo navat nie idzie havorka, nakolki heta nieabhruntavana; paprostu nieprystojna toje, što było zroblena. Takim čynam, čakać ad hetaha konkursu niejkich stanoŭčych vynikaŭ ad pačatku nie vypadała».
Pa słovach staršyni Biełaruskaha tavarystva achovy pomnikaŭ historyi i kultury Antona Astapoviča, dla taho, kab jašče paśpieć uratavać Vierchni horad, patrebna navat nie palityčnaja vola dziaržavy, a «lakalnaja vola» na ŭzroŭni Mienharvykankamu. Alternatyŭny prajekt Uładzimiera Papruhi nia tolki praduhledžvaje pavarot padziejaŭ nazad, ale i daje vyhadnyja mahčymaści dla investaraŭ, z dapamohaj jakich možna nia tolki budavać novyja ofisy, ale i ratavać histaryčnyja abjekty, uniesienyja ŭ Dziaržaŭny śpis historyka‑kulturnaj spadčyny pad vyšejšymi katehoryjami kaštoŭnaściaŭ.
Ciapier čytajuć
Chto pradaŭ kvateru ŭ «Majaku Minska» źnikłaj Mielnikavaj? Takoha čałavieka nie isnuje8
Kamientary