Čyrvonaja knopka

23 sakavika Pieršy kanał Biełaruskaha telebačańnia ŭ pieradačy «Panarama» pakazaŭ paŭhadzinny siužet, pryśviečany abviaščeńniu Biełaruskaj Narodnaj Respubliki.

…BNR nie atrymała šyrokaj padtrymki, što j pieradvyznačyła jaje padzieńnie. Niahledziačy na toje, što niezaležnaść BNR paśpieli pryznać Litva, Łatvija, Estonija, Finlandyja, Ukrainskaja Narodnaja Respublika, Čechasłavaččyna j Turcyja, u BNR całkam adsutničali ŭsie prykmiety dziaržaŭnaści, u tym liku instytuty ŭłady j kiravańnia, uzbrojenyja siły, hrašovaja systema…» Tym časam na ekranie my bačym chroniku pačatku minułaha stahodździa — šeście na vulicach horadu. Vializny natoŭp. Udzielniki roznaha vyhladu, padobnyja da rabočych, kupcoŭ, sialanaŭ. Transparanty ź nierazborlivymi nadpisami. Videašerah skančajecca kadram, dzie my bačym na pieršym planie natoŭp ludziej. Na dalokim — rušyć (padobna, što vajskovym krokam) kalona pad bieł‑čyrvona‑biełym ściaham. Miž kalonaj i natoŭpam — statyčnyja transparanty, na adnym ź jakich uhadvajecca nacyjanalny ściah. Jašče adzin ściah my bačym nad blizkim budynkam. Nu j, kaniečnie ž, — lahatypy kanału, što taksama istotna.

Jak možna spałučać słovy «nie atrymała šyrokaj padtrymki» z kadrami masavaj demanstracyi? Ale heta druhasnaje. Važniej inšaje: na ekranie niama podpisu, što heta za kadry. Adkul jany? Dzie źniatyja? U jakim hodzie? Heta Miensk vitaje abviaščeńnie BNR, ci što? Hladač pra heta nia viedaje, bo dziaržava ŭ vyhladzie Pieršaha kanału nia choča, kab jon viedaŭ.

Dziaržava choča manapalizavać pamiać nacyi, jakoj jość kino.

Padychod kapitalistyčnaha telebačańnia palahaje na tym, kab rabić materyjały dla hledačoŭ, prytym što słova «narod» (jaki j jość nasamreč tymi hledačami) vynosicca za dužki. Ale heta nia naš vypadak. Tut telebačańnie vielmi lubić słova «narod», ale nasamreč robić pradukcyju tolki dla adnaho kankretnaha hledača. Miž inšaha, hetym hledačom i skančajecca siužet pra BNR.

Kažuć, kali źjaviŭsia kinematohraf, padśviadoma dziejačy pramysłovaści spałochalisia, što ŭ ludziej adnačasova raspluščvajucca vočy — nia treba dumać: ekran pakazvaje praŭdu. Tak źjaviŭsia huk — kab zrabić «hołas vyjavy» cišej; naradziłasia telebačańnie. Ale da adnoj vyjavy nielha prykłaści 100000 hukaŭ. Zachavańnie adpaviednaści, albo naradžeńnie «treciaha sensu» — voś što my majem ad spałučeńnia vyjavy j huku.

U dadzienym vypadku nam kažuć, što BNR nie atrymała padtrymki, nia mieła vojska… Ale vyjava (navat kali jana j nia maje dačynieńnia da BNR, pra što hladač nie daviedajecca) u hetym kantekście śviedčyć pra inšaje — natoŭpy ludziej, maršyruje kalona, dziaržaŭnyja ściahi… Biez adpaviednaści, naradžajecca «treci sens». Tut‑taki: telebačańnie chłusić. Ale sama pa sabie takaja vysnova dosyć banalnaja.

Cikavaść sytuacyi ŭ tym, što telebačańnie chłusić nie narodu, a svajmu adzinamu j hałoŭnamu hledaču. Jano pakazvaje zakazčyku toje, što jon žadaje bačyć, jak kiepski reklamščyk zdymaje pavodle pryncypu «aby rolik kupili», a nia dziela taho, kab hledačy kuplali reklamavany tavar.

Inšyja ž — narod — źjaŭlajucca tolki śviedkami hetaha dyjalohu: «telebačańnie — prezydent».

Pra heta nahadvajuć inšyja kadry siužetu — apytańnie na vulicach Miensku. «Vy viedajecie, što takoje BNR?» «Nie. U pieršy raz čuju». Apytanyja taksama ŭśviedamlajuć, što choča pačuć zamoŭca. Jany nia buduć ščyryja na ekranie. Zamiest taho, kab adlustravać u čaroŭnym lusterku dušu vasała, siuzeren miłujecca na samoha siabie. Tym časam vasał, mahčyma, paskrebvaje amalhamu pa toj bok lustra.

Hledača ŭžo nia ździviš kadrami palicajaŭ pad bieł‑čyrvona‑biełymi ściahami, jakija mantažujucca z chronikaj ciapierašnich demanstracyjaŭ — u hetym aŭtary siužetu pra BNR zusim nie aryhinalnyja. Hledača zajmaje adno pytańnie: «što rabić?» Imavierna, što rabić ničoha j nia treba — pytańnie ŭ tym, čaho nie rabić. Nie hladzieć.

Aksamitnaja revalucyja ŭ Čechasłavaččynie pačynałasia z taho, što pražanie demanstratyŭna pierastali hladzieć TB. Padčas navinaŭ žychary horadu vystaŭlali televizary ŭ vokny j špacyravali tymčasam pa vulicach, razmaŭlajučy pra što zaŭhodna — moža, pra toje, čaho TB nie pakazvała.

Nia być hledačom, kab być narodam, — hety krok samy prosty. Fizyčna jon zvodzicca da naciskańnia čyrvonaj knopki na pulcie pieraklučeńnia kanałaŭ. Razam z televizaram vyklučajucca pseŭdalidery. U cišyni hučać novyja hałasy. Chto heta? Chto heta? Chto heta?

Kab daviedacca, naciśni čyrvonuju knopku.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0